दिवाळीच्या धावपळीत आणि रात्रीच्या जागरणानं अनेकदा खूप थकवा येतो. सणांच्या दिवसांत नॅचरली फ्रेश आणि एनर्जी टिकवून ठेवण्यासाठी या सोप्या आयुर्वेदिक टिप्स नक्की ट्राय करा.
मुंबई : दिवाळी म्हणजे सण, रोषणाई, फॅमिली गेट-टुगेदर आणि फराळाची मेजवानी. पण रात्री उशिरापर्यंत चालणारं सेलिब्रेशन, जेवणाच्या अनियमित वेळा, खूप जास्त गोड खाणं, अपुरी झोप आणि धावपळीमुळे अनेकांना खूप थकवा जाणवतो. सणांच्या या दिवसांत एनर्जी आणि आरोग्य कसं टिकवून ठेवायचं, यावर आयुर्वेदात काही सोपे उपाय सांगितले आहेत.
आयुर्वेदानुसार, आपलं आरोग्य हे दोष, अग्नी (पचनशक्ती) आणि धातू यांच्या संतुलनावर अवलंबून असतं. सोबतच रोजची दिनचर्याही महत्त्वाची असते. जेवणाच्या चुकीच्या वेळा आणि अपुऱ्या झोपेमुळे पचनावर परिणाम होतो आणि शरीरात जडपणा येतो.
१. जेवणाच्या वेळा पाळा
सणांच्या दिवसांत अनेकदा लोक जेवण टाळतात आणि नंतर एकदम खूप जास्त जेवतात. पण आयुर्वेदानुसार, भूक आणि पचनशक्ती बघूनच जेवलं पाहिजे. जेवणाच्या वेळा शक्यतो पाळा, खूप जास्त खाणं टाळा. ताजं, गरम आणि पचायला हलकं असं अन्नच घ्या.
२. भरपूर पाणी प्या
शॉपिंग, प्रवास आणि पाहुण्यांच्या भेटीगाठी यात लोक अनेकदा पाणी प्यायला विसरतात. दिवसभर शरीरात पाण्याची पातळी योग्य राहील याची काळजी घ्या. तुमच्या आवडीनुसार आणि प्रकृतीनुसार तुम्ही कोमट पाणी किंवा हर्बल चहा घेऊ शकता.
३. पुरेशी झोप घ्या
रात्री उशिरापर्यंत चालणाऱ्या सेलिब्रेशनमुळे शरीराचं स्लीप सायकल बिघडतं. आयुर्वेदात निद्रा (झोप) हा आरोग्याचा एक महत्त्वाचा आधार मानला गेलाय. झोपण्याची वेळ ठरलेली असेल आणि पुरेशी विश्रांती मिळाली, तर थकवा कमी होतो आणि दिवसभर फ्रेश वाटतं.
४. हलका व्यायाम करा
सणांच्या धावपळीतही चालणं, हलका योगा आणि साधं स्ट्रेचिंग केल्याने शरीर ॲक्टिव्ह राहतं. सकाळी थोडा वेळ चालल्याने मन आणि शरीर दोन्ही फ्रेश होतं. पण आधीच थकवा असेल, तर खूप जास्त व्यायाम करणं टाळा.
५. लक्ष देऊन जेवा आणि रिलॅक्स व्हा
सणांचे पारंपारिक पदार्थ पूर्णपणे टाळण्यापेक्षा ते प्रमाणात खा. भूक किती आहे आणि पोट भरलंय का, याकडे लक्ष द्या. मध्येच छोटे ब्रेक घेणं, दीर्घ श्वास घेणं आणि कुटुंबासोबत निवांत वेळ घालवणं यामुळे मानसिक आरोग्यही चांगलं राहतं.
६. रोजची दिनचर्या पाळा
दिनचर्या या आयुर्वेदिक संकल्पनेत रोजच्या सवयींचं महत्त्व सांगितलं आहे. वेळेवर जेवण, पुरेशी झोप, वैयक्तिक स्वच्छता आणि योग्य व्यायाम यामुळे विनाकारण येणारा थकवा टाळता येतो.
निष्कर्ष
सण हे आनंदाचे क्षण असायला हवेत, थकव्याचे नाही. आयुर्वेदाचे हे सोपे नियम पाळून आणि लाईफस्टाईलमध्ये थोडे बदल करून आपण दिवाळीचा मनसोक्त आनंद घेऊ शकतो. दिवाळीचा खरा अर्थ फक्त घर उजळण्यात नाही, तर आपलं आरोग्य जपण्यातही आहे.
- हा लेख डॉ. सिमी सी.पी., सहयोगी प्राध्यापक, रचना शरीर विभाग, एसडीएम कॉलेज ऑफ आयुर्वेद अँड हॉस्पिटल, हसन यांनी लिहिला आहे.
