तुम्ही जगातील पहिला कमर्शियल मोबाईल फोन 'मोटोरोला डायनॅटॅक 8000X' पाहिलाय का? या फोनची किंमत, वजन, बॅटरी आणि भन्नाट फीचर्सबद्दल आपण आज सविस्तर जाणून घेणार आहोत.
आजकाल स्मार्टफोनशिवाय आपला एक दिवसही जात नाही. कॉल, मेसेज, फोटो आणि इंटरनेट हे सगळं एकाच डिव्हाइसमध्ये मिळतं. पण सुरुवातीच्या काळात मोबाईल फोनचा लूक एकदम वेगळा होता. ३ एप्रिल १९७३ रोजी मोटोरोलाचे इंजिनिअर मार्टिन कूपर यांनी न्यूयॉर्कच्या रस्त्यावर उभं राहून पहिला मोबाईल कॉल केला होता. त्यांनी वापरलेला फोन एक प्रोटोटाईप होता. त्यानंतर सर्वसामान्यांसाठी फोन बनवण्याचं काम सुरू झालं. जवळपास दहा वर्षांनंतर 'मोटोरोला डायनॅटॅक 8000X' (Motorola DynaTAC 8000X) बाजारात आला.
१९७३ मध्ये पहिला कॉल झाला असला तरी, १९८३ मध्ये या मॉडेलला अमेरिकेत मंजुरी मिळाली आणि १९८३-८४ च्या दरम्यान तो कमर्शियल वापरासाठी बाजारात आला.
25
जगातील पहिला मोबाईल फोन दिसायला कसा होता?
मोटोरोला डायनॅटॅक 8000X आजच्या फोनसारखा स्लिम नव्हता. खिशात ठेवण्याचा तर प्रश्नच येत नाही! लांबट आयताकृती आकार, वरच्या बाजूला मोठा अँटेना आणि मोठी बटणं यामुळे तो खूपच वेगळा दिसायचा.
अँटेना सोडला तर त्याची लांबी सुमारे २५.५ सेंटीमीटर होती. तो ४.५ सेंटीमीटर रुंद आणि ९ सेंटीमीटर जाड होता. याच्या मोठ्या आकारामुळे आणि वजनामुळे लोक याला 'ब्रिक फोन' किंवा 'विटेसारखा फोन' म्हणायचे.
त्या काळात कारमध्ये टेलिफोन असायचे. पण हातात घेऊन चालता चालता बोलता येणाऱ्या या यंत्राने तंत्रज्ञानाच्या जगात मोठी क्रांती घडवली.
आज आपण मोठ्या स्क्रीनचा फोनही एका हाताने वापरतो. पण सुरुवातीच्या मोबाईल फोनचा आकार पाहिला की लक्षात येतं, तो फोन सोबत बाळगणं हा एक वेगळाच अनुभव होता.
35
पहिल्या मोबाईल फोनची किंमत किती होती?
बाजारात लाँच झाला तेव्हा मोटोरोला डायनॅटॅक 8000X ची किंमत तब्बल ३,९९५ अमेरिकन डॉलर होती. म्हणजेच त्या काळात अमेरिकन मार्केटमधील हे एक अतिशय महागडं गॅझेट होतं.
आजच्यासारखा हा फोन प्रत्येकाच्या हातात नसायचा. मोठे व्यावसायिक किंवा ज्यांना कामासाठी सतत फोनवर बोलावं लागायचं, तेच लोक एवढे पैसे खर्च करून हा फोन विकत घ्यायचे.
त्या काळात मोबाईल फोन घेणं म्हणजे एखादी सामान्य इलेक्ट्रॉनिक वस्तू घेण्यासारखं नव्हतं. वायरशिवाय हातात घेऊन बोलता येतं, हीच त्यावेळची सर्वात मोठी जादू होती.
आजच्या स्मार्टफोनच्या किंमतीशी तुलना केली तर वाटेल की तेव्हा किंमत एवढी जास्त का होती? नवीन तंत्रज्ञानावरील संशोधन, फोन निर्मितीचा खर्च आणि मोबाईल सेवेचा तो सुरुवातीचा काळ असल्यामुळे याची किंमत एवढी जास्त होती.
मोटोरोला डायनॅटॅक 8000X ची सर्वात आश्चर्यकारक गोष्ट म्हणजे त्याचं वजन. या फोनचं वजन तब्बल ७९० ग्रॅम होतं! आजचे ३-४ स्मार्टफोन एकत्र ठेवले तरी त्यांचं वजन याच्यापेक्षा कमीच भरेल.
एकदा फुल चार्ज केल्यावर या फोनवर फक्त ३० मिनिटे बोलता यायचं. आणि बॅटरी फुल चार्ज होण्यासाठी तब्बल १० तास लागायचे. आज आपण तासन् तास फोनवर बोलतो आणि काही मिनिटांत फोन चार्ज करतो. त्यामुळे त्या काळातील हे आकडे आपल्याला नक्कीच थक्क करतात.
या फोनमध्ये फक्त बेसिक कॉलिंगची सुविधा होती. तंत्रज्ञानाचा इतिहास पाहिला तर समजतं की, यात नंबर सेव्ह करण्याचा आणि रिडायल करण्याचा पर्यायही दिला होता.
पण आजच्यासारखी टचस्क्रीन, कॅमेरा किंवा इंटरनेटची कोणतीही सुविधा यात नव्हती. तेव्हा मोबाईल फोनचा एकच उद्देश होता—वायरशिवाय कॉल करणं.
55
जुना मोबाईल आणि आजचा स्मार्टफोन यात जमीन-अस्मानाचा फरक!
जगातील पहिला कमर्शियल मोबाईल फोन मोटोरोला डायनॅटॅक 8000X आणि आजचा स्मार्टफोन यांच्यात तांत्रिकदृष्ट्या खूप मोठा फरक आहे. जुना फोन फक्त कॉल करण्यासाठी बनवला होता. त्याचं वजन ७९० ग्रॅम होतं, ३० मिनिटे बोलता यायचं आणि चार्जिंगला १० तास लागायचे. किंमतही ३,९९५ डॉलर होती.
पण आजच्या स्मार्टफोनमध्ये आपण कॉल करण्यासोबतच फोटो काढतो, व्हिडिओ पाहतो, इंटरनेट वापरतो आणि पैसेही पाठवतो. फोनचा आकार आणि वजन खूप कमी झालंय, तसेच बॅटरी तंत्रज्ञानही खूप प्रगत झालंय.
१९७३ मध्ये सुरू झालेला हा प्रवास आज जगभरातील कोट्यवधी लोकांच्या हातातील स्मार्टफोनपर्यंत पोहोचला आहे.
एकेकाळी जे एक महागडं, जड आणि फक्त बोलण्याचं यंत्र होतं, त्याने आज आपल्या दैनंदिन जीवनातील सगळी कामं एकाच जागी आणली आहेत. हीच मोबाईल तंत्रज्ञानाची सर्वात मोठी जादू आहे.
