Shravan 2026 : भगवान शंकराच्या गळ्यात साप का असतो? वाचा वासुकी नागाची कथा

भगवान शंकराशी जोडला गेलेला वासुकी नाग, हिंदू पौराणिक कथांमध्ये खूप महत्त्वाचा मानला जातो. शंकराच्या गळ्यातील या सापामागील प्राचीन कथा आणि धार्मिक परंपरेत वासुकीचं प्रतीक काय आहे, ते जाणून घेऊया.

वासुकीची खास गोष्ट

जेव्हा आपण भगवान शंकराचा विचार करतो, तेव्हा आपल्याला त्यांचं त्रिशूळ, तिसरा डोळा आणि गळ्यातला साप आठवतो. हिंदू देवतांमध्ये त्यांचा हा लूक खूपच वेगळा आहे. या सापाचं नाव आहे वासुकी. वासुकी शंकराच्या गळ्यात कसा आला, याबद्दल अनेक कथा आहेत. एक प्रसिद्ध कथा समुद्रमंथनाची आहे. देव आणि असुरांनी अमृत मिळवण्यासाठी समुद्राचं मंथन केलं. त्यांनी मंदार पर्वताला रवी आणि वासुकी नागाला दोरी म्हणून वापरलं. जेव्हा हलाहल नावाचं विष बाहेर आलं, तेव्हा जगाला वाचवण्यासाठी भगवान शंकराने ते प्राशन केलं.

शंकराने का गळ्यात केला धारण?

एका कथेनुसार, शंकराने विषाच्या उष्णतेपासून स्वतःला थंडावा देण्यासाठी वासुकीला गळ्यात धारण केलं. दुसऱ्या कथेनुसार, समुद्रमंथनामुळे वासुकीला खूप वेदना होत होत्या. त्याने शंकराची कठोर तपश्चर्या केली आणि नेहमी त्यांच्याजवळ राहण्याचं वरदान मागितलं. शंकराने त्याच्या भक्तीवर प्रसन्न होऊन त्याला कायमस्वरूपी गळ्यातलं आभूषण होण्याचा मान दिला.

सापाने टाकली कात

सर्व सापांची आई असलेल्या कद्रूने एकदा तिच्या मुलांना शाप दिला की ते सर्प यज्ञात (सापांचे बलिदान) मरतील. या शापापासून वाचण्यासाठी वासुकीने भगवान शंकराचा आश्रय घेतला. शंकराने त्याला गळ्यात धारण करून त्याचं रक्षण केलं, त्यामुळे शाप त्याला स्पर्श करू शकला नाही. सापाने कात टाकणं हे पुनर्जन्माचंही प्रतीक आहे. शंकराच्या गळ्याभोवतीचे तीन वेढे भूतकाळ, वर्तमान आणि भविष्यकाळ दर्शवतात. यातून हे दिसतं की शंकराचं काळावर पूर्ण नियंत्रण आहे. अनेकजण याला कुंडलिनी शक्तीचं प्रतीकही मानतात.

भीती, राग आणि मृत्यूचे प्रतीक

साप अनेकदा भीती, राग आणि मृत्यूचं प्रतीक मानले जातात. एका विषारी सापाला आभूषण म्हणून धारण करून, भगवान शंकर हे दाखवून देतात की त्यांचं सर्व वाईट शक्तींवर आणि भीतीवर पूर्ण नियंत्रण आहे. यामागील गहन तत्त्वज्ञान असं आहे की, त्यांच्या नजरेत सर्व जीव समान आहेत.