Digital Eye Strain : ऑफिस सुटल्यावर डोळे जळजळतात? असू शकतो गंभीर आजार, डॉक्टरांनी सांगितले 4 उपाय

दिवसभर कॉम्प्युटर, लॅपटॉप आणि मोबाईल स्क्रीनवर काम केल्यावर संध्याकाळी डोळ्यांची जळजळ होते का? हा केवळ थकवा नसून 'डिजिटल आय स्ट्रेन' सारख्या गंभीर समस्येचा इशारा असू शकतो.

कॉम्प्युटर पाहिल्यावर डोळे खुपतात का?

ऑफिसचे काम संपवून घरी परतताना डोळ्यांची जळजळ होते. आपण याला सामान्य थकवा समजून सहज दुर्लक्ष करतो. पण, डोळ्यांच्या डॉक्टरांच्या मते, हा तुमच्या डोळ्यांवर पडणाऱ्या अतिरिक्त ताणाचा इशारा आहे. आजकाल कॉम्प्युटर, लॅपटॉप, टॅबलेट आणि स्मार्टफोनसमोर तासनतास काम करावे लागते. त्यामुळे डोळ्यांच्या समस्या खूप सामान्य झाल्या आहेत. ही जळजळ सतत होत असेल, तर तो 'डिजिटल आय स्ट्रेन' (Digital Eye Strain) किंवा गंभीर आजाराची सुरुवात असू शकते.

डॉक्टर काय सांगतात?

स्क्रीनकडे सलग पाहिल्याने आपल्या डोळ्यांची उघडझाप करण्याची नैसर्गिक पद्धत बदलते. तासनतास कॉम्प्युटरकडे पाहताना आपण नकळत डोळे मिचकावणे कमी करतो. डोळ्यांची उघडझाप केल्याने डोळ्यांमध्ये ओलावा टिकून राहतो. पण आपण डोळे मिचकावणे कमी केल्यावर डोळ्यांतील अश्रू समान रीतीने पसरत नाहीत.

या कोरडेपणामुळे डोळे जड होतात आणि जळजळ सुरू होते. सलग काम केल्यावर दिवसाच्या शेवटी हा त्रास जास्त जाणवतो. याशिवाय ऑफिसमधील एसीची हवा, चुकीचा प्रकाश आणि स्क्रीनचा ब्राइटनेस यामुळे हा ताण आणखी वाढतो. वैद्यकीय भाषेत यालाच 'डिजिटल आय स्ट्रेन' म्हणतात.

हा केवळ स्क्रीनचा थकवा नाही!

डॉ. गरिमा चौधरी सांगतात की, ही जळजळ केवळ स्क्रीनच्या थकव्यापुरती मर्यादित नसते. याचा संबंध 'ड्राय आय सिंड्रोम' (Dry Eye Syndrome) नावाच्या आजाराशी असू शकतो. या स्थितीत डोळ्यांमध्ये पुरेसे अश्रू तयार होत नाहीत किंवा ते खूप वेगाने बाष्पीभवन होतात. एसी रूममध्ये जास्त वेळ बसणे, धूळ, प्रदूषण आणि दिवसभर पुरेसे पाणी न पिणे यामुळे हा कोरडेपणा आणखी वाढतो. विशेषतः प्रदूषण असलेल्या शहरांमध्ये राहणाऱ्या लोकांना याचा जास्त त्रास होतो.

डोळ्यांचा थकवा दूर करण्याचे सोपे उपाय

आपल्या रोजच्या सवयींमध्ये काही छोटे बदल केल्यास डोळ्यांना मोठा दिलासा मिळू शकतो. कॉम्प्युटरवर काम करताना दर २० मिनिटांनी, किमान २० फूट अंतरावरील वस्तूकडे २० सेकंद पाहा. या २०-२०-२० नियमामुळे डोळ्यांच्या स्नायूंना आराम मिळतो. काम करताना जाणीवपूर्वक डोळे मिचकावण्याची सवय लावा. स्क्रीनचा ब्राइटनेस खोलीतील प्रकाशानुसार सेट करा. शरीरातील पाण्याची पातळी योग्य ठेवण्यासाठी भरपूर पाणी प्या. गरज वाटल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्याने 'लुब्रिकेटिंग' आय ड्रॉप्स वापरा.

दिवसभर काम केल्यावर कधीतरी डोळे जळजळणे सामान्य आहे. पण हा त्रास रोजचाच झाला असेल तर दुर्लक्ष करू नका. डोळे लाल होणे, दुखणे किंवा अंधुक दिसणे अशी लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. आपण ज्याला सामान्य थकवा समजतो, तो गंभीर आजाराचा इशारा असू शकतो. वेळेवर काळजी घेतल्यास मोठे नुकसान टळू शकते.