WhatsApp Scam : व्हॉट्सॲपवर 'NO' रिप्लाय दिला आणि बँक खातं रिकामं झालं? नक्की काय आहे प्रकरण वाचा

व्हॉट्सॲपवर येणाऱ्या फेक मेसेजमुळे तुमची बँक खाती धोक्यात आली आहेत. भामटे खोटे मेसेज आणि लिंक पाठवून लोकांना कसे जाळ्यात ओढतात आणि यापासून स्वतःला कसं वाचवायचं, हे सोप्या भाषेत समजून घ्या.

'NO' रिप्लाय केल्याने खरंच बँक खातं रिकामं होतं का?

तुमच्या बँक खात्यातून पैसे कट झाल्याचा व्हॉट्सॲप मेसेज आला की तुम्ही घाबरून जाता. भामटे लगेच दुसरा मेसेज पाठवतात आणि विचारतात, 'हा व्यवहार तुम्ही केला नसेल तर NO रिप्लाय करा'. यामुळे तुमचे पैसे खरंच गेल्याची भीती तुम्हाला वाटते.

हैदराबादचे पोलीस आयुक्त व्ही. सी. सज्जनार यांनी १२ ऑक्टोबरला या फेक मेसेजबाबत इशारा दिला होता. त्यांनी सांगितलं की, एका चार्टर्ड अकाउंटंट आणि इतर काही जणांना भामट्यांनी टार्गेट केलं. फक्त 'NO' रिप्लाय दिल्याने एका व्यक्तीचे पैसे गेल्याची माहिती त्यांना मिळाली होती.

सायबर तज्ज्ञ याला 'ऑटो एक्झिक्युशन फाईल अटॅक' म्हणतात. पण फक्त 'NO' रिप्लाय दिल्याने फोनमध्ये आपोआप मालवेअर इन्स्टॉल होतं आणि खातं रिकामं होतं, या दाव्याला अजून तांत्रिक दुजोरा मिळालेला नाही.

तुम्ही या इशाऱ्याकडे दुर्लक्ष करू नका. पण फक्त एका व्हॉट्सॲप रिप्लायमुळे तुमचा फोन हॅक होईल, हेही आपण ठामपणे सांगू शकत नाही.

हा नवा स्कॅम नेमका कसा काम करतो?

भामटे आधी एका अनोळखी नंबरवरून तुम्हाला व्हॉट्सॲप मेसेज करतात. तुमच्या खात्यातून ठराविक रक्कम कट झाल्याचा दावा ते करतात. त्यानंतर ते लगेच दुसरा मेसेज पाठवतात आणि 'तुम्ही हा व्यवहार केला नसेल तर NO रिप्लाय करा' असं सांगतात. पैसे गेल्याच्या भीतीने अनेक लोक शहानिशा न करता लगेच रिप्लाय देतात.

लोकांच्या मनात भीती निर्माण करणं हाच या मेसेजचा मुख्य हेतू असतो. तुम्ही तुमचं बँक बॅलन्स चेक करण्याआधीच त्यांच्या सूचना पाळाव्यात, अशी भामट्यांची इच्छा असते. तुम्ही जेव्हा अशा संशयास्पद मेसेजला रिप्लाय देता, लिंक ओपन करता, अनोळखी ॲप इन्स्टॉल करता किंवा स्वतःची माहिती शेअर करता, तेव्हा तुम्ही स्वतःला धोक्यात टाकता.

फक्त 'NO' रिप्लाय दिल्याने हा तांत्रिक फ्रॉड होतो, हे अजून सिद्ध झालेलं नाही. तुम्ही पोलिसांचा इशारा आणि हे तांत्रिक दावे या दोन्ही गोष्टी वेगवेगळ्या समजून घेतल्या पाहिजेत.

'NO' रिप्लाय दिल्याने फोन हॅक होऊ शकतो का?

सायबर भामटे व्हॉट्सॲपवरून मालवेअर पसरवतात, ही गोष्ट पूर्णपणे खोटी नाही. हॅकर्स धोकादायक फाईल्स, फेक ॲप्स आणि खोट्या लिंक्स वापरून तुमच्या फोनवर हल्ला करण्याचा प्रयत्न करतात. जेव्हा तुम्ही बँक स्टेटमेंट समजून एखादी संशयास्पद फाईल उघडता, अनोळखी वेबसाईटवरून ॲप घेता किंवा त्या ॲपला नको त्या परवानग्या देता, तेव्हा तुम्ही अडचणीत येता.

पण व्हॉट्सॲपवर साध्या मेसेजला रिप्लाय दिल्याने आपोआप मालवेअर इन्स्टॉल होतं, याचा कोणताही भक्कम तांत्रिक पुरावा आपल्याकडे नाही. या विशिष्ट घटनेत त्या व्यक्तीचे पैसे नेमके कसे गेले, याचा तपास अधिकाऱ्यांनी वेगळ्याने करायला हवा. 'NO' रिप्लाय दिल्याने आपले पैसे नक्की जातील, अशी भीती बाळगण्याची गरज नाही. पण त्याच वेळी, अनोळखी नंबरवरून आलेल्या बँक मेसेजला घाईघाईने रिप्लाय देणं तुम्ही टाळलं पाहिजे.

व्हॉट्सॲप स्कॅमपासून तुमचे पैसे कसे वाचवायचे?

बँकेतून पैसे कट झाल्याचा व्हॉट्सॲप मेसेज आल्यास तुम्ही घाबरून न जाता आधी खात्री केली पाहिजे. तुम्ही या महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात ठेवा:

१. तुमचं बँक खातं थेट चेक करा:

तुम्ही स्वतः बँकेचं अधिकृत ॲप किंवा वेबसाईट उघडून व्यवहार तपासा. संशयास्पद मेसेजमध्ये दिलेल्या लिंकवर अजिबात क्लिक करू नका.

२. अनोळखी नंबरला रिप्लाय देऊ नका:

बँकेच्या व्यवहाराबाबत विचारणाऱ्या संशयास्पद मेसेजला 'YES' किंवा 'NO' असा रिप्लाय देणं टाळा. तुम्ही तो नंबर ब्लॉक करा आणि व्हॉट्सॲपवर रिपोर्ट करा.

३. संशयास्पद फाईल्स उघडू नका:

बँक स्टेटमेंट किंवा पेमेंट पावतीच्या नावाखाली आलेल्या फाईल्स उघडण्यापूर्वी त्यांची खात्री करा. अनोळखी वेबसाईटवरून कोणतेही ॲप इन्स्टॉल करू नका.

४. बँकेची गुप्त माहिती शेअर करू नका:

तुम्ही तुमचा ओटीपी (OTP), एटीएम पिन (ATM PIN), पासवर्ड किंवा कार्डचा सिक्युरिटी कोड कोणालाही सांगू नका. अनोळखी व्यक्तींना स्क्रीन-शेअरिंग किंवा रिमोट कंट्रोलचा ॲक्सेस देऊ नका.

५. तुमचा फोन अपडेट ठेवा:

तुम्ही तुमच्या फोनची ऑपरेटिंग सिस्टीम आणि ॲप्स नेहमी अपडेट ठेवा. जर तुम्ही चुकून एखादं संशयास्पद ॲप इन्स्टॉल केलं असेल, तर परवानग्या तपासा आणि तांत्रिक मदत घ्या.

बँक खात्यातून पैसे चोरीला गेल्यास काय करावं?

तुमच्या बँक खात्यातून परस्पर पैसे काढले गेल्याचं लक्षात आल्यास, हे कसं झालं याचा विचार करत बसू नका. तुम्ही लगेच तुमची बँक आणि सायबर क्राईम रिपोर्टिंग सेंटरशी संपर्क साधा.

१९३० सायबर क्राईम हेल्पलाईन:

भारतात ऑनलाईन आर्थिक फसवणूक झाल्यास, तुम्ही लगेच १९३० या राष्ट्रीय सायबर क्राईम हेल्पलाईन नंबरवर कॉल करू शकता.

अधिकृत वेबसाईट:

तुम्ही cybercrime.gov.in या वेबसाईटवरही तक्रार नोंदवू शकता. तक्रार करताना व्यवहाराची माहिती, बँकेचं नाव, ट्रान्झॅक्शन नंबर, संशयास्पद फोन नंबर आणि मेसेजचे स्क्रीनशॉट हे पुरावे सोबत ठेवा.

बँकेला लगेच कळवा:

तुम्ही बँकेच्या अधिकृत कस्टमर केअरला फोन करून या फसवणुकीची माहिती द्या. त्यांना तुमचं खातं सुरक्षित करायला आणि या व्यवहारांची चौकशी करायला सांगा.

जर तुम्ही एखादी संशयास्पद फाईल डाऊनलोड केली असेल, अनोळखी ॲप इन्स्टॉल केलं असेल किंवा फोनचा रिमोट ॲक्सेस दिला असेल, तर दुसऱ्या सुरक्षित डिव्हाईसवरून तुमचे बँक डिटेल्स सुरक्षित करा आणि तांत्रिक मदत घ्या.

वेळ न घालवता तक्रार केल्यास चोरीला गेलेले पैसे ट्रॅक करून थांबवता येऊ शकतात. पण, तुम्हाला तुमचे पैसे परत मिळतीलच याची कोणतीही गॅरंटी नसते.

लक्षात ठेवा: तुमच्या खात्यातून पैसे कट झाल्याचा दावा करणाऱ्या प्रत्येक व्हॉट्सॲप मेसेजवर विश्वास ठेवू नका. तसेच, 'NO' रिप्लाय दिल्याने खातं रिकामं होतं, हा दावाही पूर्णपणे खरा मानू नका. तुम्ही अधिकृत मार्गाने तुमचं बँक खातं तपासलं आणि संशयास्पद मेसेजला रिप्लाय देणं टाळलं, तर तुम्ही सुरक्षित राहाल.