Post Office Schemes : पोस्ट ऑफिसच्या या ५ भन्नाट स्कीम्स, जिथे मिळतात ८.२% पर्यंत रिटर्न्स

तुमचे कष्टाचे पैसे सुरक्षित ठेवून भविष्यासाठी चांगली बचत करायची असेल, तर पोस्ट ऑफिसच्या स्कीम्स हा एक उत्तम पर्याय आहे. आज आपण अशाच ५ महत्त्वाच्या योजनांबद्दल सविस्तर जाणून घेणार आहोत.

पोस्ट ऑफिसच्या सरकारी बचत योजना

पैसे वाचवण्यासाठी फक्त बँकच नाही, तर तुम्ही पोस्ट ऑफिसच्या सरकारी बचत योजनांचाही विचार करू शकता. प्रत्येक योजना वेगवेगळ्या गरजांनुसार बनवली आहे. काही योजना दीर्घकालीन बचतीसाठी आहेत, तर काही ठराविक काळानंतर नियमित उत्पन्न देतात. भारत सरकारचा पाठिंबा असलेल्या या योजनांवर शेअर बाजारातील चढ-उतारांचा थेट परिणाम होत नाही. तरीही, गुंतवणुकीचा कालावधी, मुदतीपूर्वी पैसे काढण्याचे नियम आणि टॅक्सचे नियम समजून घेणे गरजेचे आहे. ऑक्टोबर ते डिसेंबर २०२६ या तिमाहीसाठी पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड (PPF) वर ७.१%, किसान विकास पत्रावर (KVP) ७.५%, तर सुकन्या समृद्धी आणि ज्येष्ठ नागरिक बचत योजनेवर (SCSS) ८.२% व्याजदर निश्चित केला आहे. मंथली इन्कम स्कीममध्ये (MIS) ७.४% व्याज मिळते. हे दर एका विशिष्ट तिमाहीसाठी असतात, त्यामुळे पुढच्या तिमाहीत ते बदलू शकतात.

पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड (PPF)

पहिली योजना आहे पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड (PPF). दीर्घकालीन बचत करू इच्छिणाऱ्यांसाठी हा एक भारी पर्याय आहे. या खात्याची मुदत १५ वर्षे असते. तुम्ही वर्षाला कमीत कमी ५०० रुपये आणि जास्तीत जास्त १.५ लाख रुपये यात गुंतवू शकता. सध्या यावर वार्षिक ७.१% व्याज मिळतेय. नियमांनुसार यावर कर्ज घेणे किंवा काही पैसे काढण्याची सुविधाही मिळते. दुसरी योजना आहे किसान विकास पत्र (KVP). यात गुंतवलेले पैसे सध्याच्या व्याजदरानुसार एका ठराविक वेळेत दुप्पट होतात. ऑक्टोबर ते डिसेंबर २०२६ च्या दरानुसार, याची मुदत ११५ महिने (९ वर्षे ७ महिने) आहे. यात तुम्ही कमीत कमी १,००० रुपये गुंतवू शकता आणि जास्तीत जास्त गुंतवणुकीवर कोणतीही मर्यादा नाही. पण, यातून मिळणाऱ्या व्याजावर टॅक्स लागू शकतो. त्यामुळे दीर्घकालीन बचतीसाठी PPF आणि ठराविक काळासाठी पैसे गुंतवण्यासाठी KVP हा चांगला पर्याय ठरू शकतो.

सुकन्या समृद्धी योजना (SSY)

तिसरी योजना म्हणजे सुकन्या समृद्धी योजना (SSY). दहा वर्षांपेक्षा कमी वय असलेल्या मुलीच्या नावे तिचे पालक हे खाते उघडू शकतात. यात वर्षाला किमान २५० रुपये ते कमाल १.५ लाख रुपयांपर्यंत गुंतवणूक करता येते. सध्या यावर वार्षिक ८.२% दराने व्याज दिले जात आहे. खाते उघडल्यापासून २१ वर्षांनी ते मॅच्युअर होते; पण तुम्हाला फक्त पहिली १५ वर्षेच पैसे भरावे लागतात. मुलीच्या उच्च शिक्षणासाठी काही अटींवर पैसे काढण्याची सोय यात आहे. चौथी योजना आहे पोस्ट ऑफिस मंथली इन्कम स्कीम (MIS). जे लोक एकदाच मोठी रक्कम गुंतवून ५ वर्षे दरमहा व्याज मिळवू इच्छितात, त्यांच्यासाठी ही योजना फायद्याची आहे. सिंगल अकाउंटमध्ये जास्तीत जास्त ९ लाख रुपये आणि जॉइंट अकाउंटमध्ये १५ लाख रुपये गुंतवता येतात. ७.४% वार्षिक व्याजदरानुसार, जॉइंट अकाउंटमध्ये १५ लाख रुपये गुंतवल्यास दरमहा सुमारे ९,२५० रुपये व्याज मिळते. व्याजदर न बदलल्यास ही रक्कम मिळते; तसेच मुदत संपल्यावर मूळ रक्कम परत मिळण्याचे नियमही लक्षात घ्यायला हवेत.

ज्येष्ठ नागरिक बचत योजना (SCSS)

पाचवी योजना आहे ज्येष्ठ नागरिक बचत योजना (SCSS). साधारणपणे ६० वर्षे पूर्ण झालेले नागरिक यात खाते उघडू शकतात; काही निवृत्त कर्मचाऱ्यांसाठी नियमांनुसार अतिरिक्त सवलत असू शकते. यात जास्तीत जास्त ३० लाख रुपयांपर्यंत गुंतवणूक करता येते. या खात्याची सुरुवातीची मुदत पाच वर्षे असते आणि सध्या यावर वार्षिक ८.२% व्याज मिळते. हे व्याज दर तीन महिन्यांनी दिले जाते. जर तुम्ही ३० लाख रुपये गुंतवले, तर ८.२% वार्षिक दरानुसार दर तीन महिन्यांनी सुमारे ६१,५०० रुपये मिळतात. निवृत्तीनंतर नियमित उत्पन्न हवे असलेल्यांसाठी ही योजना खूप उपयोगी ठरू शकते. मात्र, यातून मिळणाऱ्या व्याजावर टॅक्स लागू शकतो, हे लक्षात ठेवले पाहिजे. या पाचही योजनांमध्ये पैसे गुंतवण्यापूर्वी तुमचे वय, पैशांची गरज, गुंतवणुकीचा कालावधी आणि टॅक्सचे नियम यांची तुलना नक्की करा.

तुमच्यासाठी कोणती योजना सर्वात भारी आहे?

मग, तुमच्यासाठी कोणती योजना सर्वात भारी आहे? जे लोक दीर्घकालीन बचत करू इच्छितात, ते PPF चा विचार करू शकतात. मुलीच्या भविष्यातील शिक्षणासाठी पैसे साठवू पाहणाऱ्या कुटुंबांसाठी सुकन्या समृद्धी योजना एकदम योग्य आहे. ज्यांना दर महिन्याला व्याजाचे उत्पन्न हवे आहे, ते मंथली इन्कम स्कीम (MIS) निवडू शकतात आणि निवृत्तीनंतर दर तीन महिन्यांनी पैसे हवे असल्यास ज्येष्ठ नागरिक बचत योजना (SCSS) फायद्याची ठरेल. ठराविक काळासाठी पैसे गुंतवायचे असतील, तर किसान विकास पत्र (KVP) हा चांगला पर्याय आहे. पण, सर्वांसाठी एकच योजना योग्य असेल असे नाही. पोस्ट ऑफिसमध्ये खाते उघडण्यापूर्वी सध्याचे व्याजदर, गुंतवणुकीची मर्यादा, मुदतीपूर्वी पैसे काढण्याचे नियम आणि टॅक्सच्या अटी नक्की तपासून पाहा. या योजनांना सरकारचा पाठिंबा असला, तरी प्रत्येक योजनेत पैसे काढण्याची पद्धत आणि परतावा मिळण्याची वेळ वेगवेगळी असते. तुमच्या गरजेनुसार योग्य योजनेची निवड केल्यास बचतीचा जास्तीत जास्त फायदा होईल.