दिवाळीचा बोनस पूर्ण खर्च करण्याऐवजी त्याची योग्य गुंतवणूक कशी करावी? SIP, म्युच्युअल फंड, इमर्जन्सी फंड, कर्ज फेडणे आणि आधीच गुंतवणूक करत असलेल्यांसाठी काही महत्त्वाच्या टिप्स नक्की जाणून घ्या.
दिवाळी म्हटलं की नवीन कपडे, दागिने, मिठाई आणि फटाके यांसारखे खर्च डोळ्यांसमोर येतात. विशेषतः सणासुदीच्या काळात मिळणारा ऑफिसचा बोनस कुटुंबाचा आनंद दुप्पट करतो. पण, हे जास्तीचे पैसे पूर्ण खर्च केले, तर काही दिवसांतच ते कुठे गेले हेही समजत नाही. त्याऐवजी, दिवाळी बोनसचा काही भाग भविष्यातील संपत्ती वाढवण्यासाठी वापरला तर?
उदाहरणादाखल, समजा या वर्षी एखाद्याला ५०,००० रुपये दिवाळी बोनस मिळाला. त्यातील काही भाग सणाच्या खर्चासाठी, काही भाग कर्ज फेडण्यासाठी आणि उरलेली रक्कम गुंतवणुकीसाठी बाजूला ठेवता येईल. असे छोटे आर्थिक नियोजन अनेक वर्षांनंतर मोठा बदल घडवू शकते.
या दिवाळीत तुम्ही तुमचा बोनस कसा वापरू शकता? आधीच गुंतवणूक करत असलेल्यांनी त्यांच्या पोर्टफोलिओमध्ये काय बदल करावेत? नवीन गुंतवणूकदारांनी कुठून सुरुवात करावी? हे सविस्तर जाणून घेऊया.
210
दिवाळी बोनस: खर्चासाठी की संपत्ती वाढवण्यासाठी?
सणासुदीच्या काळात मिळणारा बोनस हा नेहमीच्या पगारापेक्षा वेगळा आणि जास्तीचा पैसा असतो. तो विचार न करता खर्च करण्यापेक्षा, काही आर्थिक उद्दिष्टे डोळ्यांसमोर ठेवून वापरणे हा शहाणपणाचा निर्णय ठरेल.
सर्वांत आधी, तुमच्या कुटुंबाचे मासिक उत्पन्न, खर्च, थकीत कर्जे आणि भविष्यातील गरजा यांची यादी करा. त्यानुसार बोनसच्या रकमेची विभागणी करा.
उदाहरणादाखल, ५०,००० रुपये बोनस मिळाल्यास, एक नमुना योजना अशी असू शकते:
१५,००० रुपये – दिवाळी आणि कुटुंबाचा खर्च.
१०,००० रुपये – इमर्जन्सी फंड.
१०,००० रुपये – जास्त व्याज असलेले कर्ज फेडणे.
१५,००० रुपये – दीर्घकालीन गुंतवणूक.
हे प्रमाण सर्वांसाठी सारखेच असेल असे नाही. तुमच्या कर्जाची स्थिती, आधीची बचत आणि कुटुंबाच्या गरजांनुसार तुम्ही यात बदल करू शकता.
310
नवीन गुंतवणूकदारांनी म्युच्युअल फंडात सुरुवात करावी का?
गुंतवणूक करावी अशी अनेकांची इच्छा असते. पण, सुरुवात कुठून करावी या गोंधळामुळे अनेकजण गुंतवणूक पुढे ढकलतात.
अशा लोकांसाठी म्युच्युअल फंड हा एक उत्तम पर्याय असू शकतो. विशेषतः, मासिक SIP (सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन) द्वारे तुम्ही तुमच्या सोयीनुसार ठराविक रक्कम नियमितपणे गुंतवू शकता.
SIP मध्ये एकाच वेळी मोठी रक्कम गुंतवण्याची गरज नसते. दर महिन्याला एक निश्चित रक्कम गुंतवली जाते. यामुळे बाजारातील चढ-उतारांनुसार वेगवेगळ्या किमतींवर युनिट्स मिळतात. यालाच 'रुपी कॉस्ट ॲव्हरेजिंग' (Rupee Cost Averaging) म्हणतात.
पण, SIP गुंतवणुकीत नफ्याची हमी नसते. बाजाराच्या स्थितीनुसार गुंतवणुकीचे मूल्य वाढू किंवा कमी होऊ शकते.
दीर्घकालीन गुंतवणुकीचे महत्त्व समजून घेण्यासाठी एक उदाहरण पाहूया.
समजा, एक व्यक्ती दरमहा ५,००० रुपये सलग १५ वर्षे गुंतवत आहे.
मासिक गुंतवणूक: ५,००० रुपये.
गुंतवणुकीचा कालावधी: १५ वर्षे.
एकूण गुंतवलेली रक्कम: ९ लाख रुपये.
दरवर्षी १०% परतावा मिळेल असे गृहीत धरल्यास, अंतिम मूल्य सुमारे २०.७ लाख रुपये असू शकते.
येथे मिळणारे सुमारे ११.७ लाख रुपये हा केवळ गुंतवणुकीच्या वाढीचा अंदाज आहे. हा निश्चित परतावा नाही. खरा परतावा बाजाराच्या कामगिरीवर अवलंबून असतो. यात कर आणि इतर खर्चांचा विचार केलेला नाही.
या उदाहरणावरून हे स्पष्ट होते की, गुंतवणुकीत रकमेइतकाच कालावधीही महत्त्वाचा असतो.
510
आधीच गुंतवणूक करत असलेल्यांनी काय करावे?
जे लोक आधीपासूनच म्युच्युअल फंड, शेअर्स, सोने किंवा इतर बचत योजनांमध्ये गुंतवणूक करत आहेत, ते दिवाळी बोनसचा वापर त्यांच्या पोर्टफोलिओचा आढावा घेण्यासाठी करू शकतात.
१. गुंतवणुकीच्या कामगिरीचे विश्लेषण करा: गेल्या वर्षी केलेली गुंतवणूक कशी वाढली आहे हे नुसते पाहू नका, तर तिची तुलना योग्य मार्केट इंडेक्स आणि त्याच प्रकारच्या इतर फंडांशी करा. केवळ अल्पकालीन नुकसानीमुळे गुंतवणूक बदलू नका.
२. SIP ची रक्कम वाढवावी का ते पाहा: तुमचे उत्पन्न गेल्या वर्षापेक्षा वाढले असेल, तर मासिक SIP ची रक्कमही थोडी वाढवा. याला 'स्टेप-अप एसआयपी' (Step-up SIP) म्हणतात. दरवर्षी उत्पन्नानुसार गुंतवणूक वाढवल्यास दीर्घकालीन उद्दिष्टे गाठण्यास मदत होते.
३. एकाच ठिकाणी सर्व पैसे गुंतवू नका: तुमचे सर्व पैसे एकाच शेअर, एकाच म्युच्युअल फंड किंवा एकाच प्रकारच्या मालमत्तेत आहेत का ते तपासा. जोखीम कमी करण्यासाठी वेगवेगळ्या मालमत्तांमध्ये पैसे विभागून गुंतवणे आवश्यक आहे.
४. गुंतवणुकीच्या उद्दिष्टांचा पुनर्विचार करा: मुलांचे उच्च शिक्षण, घर खरेदी, लग्न आणि निवृत्तीनंतरच्या गरजा यांसारख्या उद्दिष्टांनुसार गुंतवणुकीचा कालावधी आणि रक्कम बदलता येते.
610
इमर्जन्सी फंडाशिवाय गुंतवणूक करू नका!
अनेकजण हातात आलेले जास्तीचे पैसे लगेच शेअर बाजार किंवा म्युच्युअल फंडात गुंतवतात. पण, अचानक नोकरी गेल्यास, वैद्यकीय खर्च उद्भवल्यास किंवा कुटुंबात एखादी आणीबाणी आल्यास काय करायचे?
यासाठीच इमर्जन्सी फंड (Emergency Fund) असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
साधारणपणे, किमान ३ ते ६ महिन्यांच्या घरखर्चासाठी लागणारी रक्कम सहज रोखीत रूपांतरित करता येईल अशा सुरक्षित ठिकाणी ठेवावी. ज्यांचे उत्पन्न अस्थिर आहे किंवा ज्यांच्यावर कुटुंबाची जबाबदारी जास्त आहे, त्यांनी यापेक्षा मोठी रक्कम बाजूला ठेवण्याचा विचार करावा. हा फंड शेअर बाजारासारख्या जास्त जोखीम असलेल्या ठिकाणी गुंतवणे टाळावे.
710
कर्ज असलेल्यांनी बोनस कसा वापरावा?
क्रेडिट कार्डचे बिल, पर्सनल लोन यांसारखी जास्त व्याजाची कर्जे असतील, तर गुंतवणूक करण्यापूर्वी ती कमी करणे महत्त्वाचे आहे.
कारण, कर्जावर द्यावे लागणारे व्याज जास्त असते, तेव्हा गुंतवणुकीतून मिळणाऱ्या परताव्यापेक्षा कर्जाचा खर्च जास्त असू शकतो. त्यामुळे, जास्त व्याजाची कर्जे प्राधान्याने फेडल्यास आर्थिक ताण कमी होण्यास मदत होते.
त्याच वेळी, गृहकर्जासारखी दीर्घकालीन कर्जे मुदतीपूर्वी फेडायची की गुंतवणूक सुरू ठेवायची, हे व्याजदर, कर सवलती, उरलेला कर्जाचा कालावधी आणि वैयक्तिक आर्थिक स्थिती यावर ठरवावे.
810
सोने खरेदी करावे की सोन्यात गुंतवणूक करावी?
दिवाळी आणि धनत्रयोदशीसारख्या सणांच्या काळात सोने खरेदी करणे ही भारतीय कुटुंबांमधील एक परंपरा आहे. दागिने खरेदी करणे हे कुटुंबाच्या वापरासाठी आणि सांस्कृतिक परंपरेसाठी महत्त्वाचे असू शकते.
पण, गुंतवणुकीच्या उद्देशाने सोने खरेदी करणाऱ्यांनी घडणावळ (मेकिंग चार्जेस), घट आणि रिसेल व्हॅल्यू या गोष्टींचाही विचार करायला हवा.
ज्यांना सोन्यात गुंतवणूक करायची आहे, ते गोल्ड ईटीएफ (Gold ETF), गोल्ड म्युच्युअल फंड यांसारख्या पर्यायांचाही विचार करू शकतात. यातही बाजारातील किमतीतील चढ-उतारांची जोखीम असते. त्यामुळे, एकूण गुंतवणुकीपैकी सोन्यात किती वाटा असावा, याचे नियोजन करणे आवश्यक आहे.
910
गुंतवणूक करण्यापूर्वी लक्षात ठेवा या ५ महत्त्वाच्या गोष्टी!
जोखीम ओळखा: प्रत्येक म्युच्युअल फंडाची जोखीम पातळी वेगळी असते. गुंतवणूक करण्यापूर्वी रिस्कोमीटर (Riskometer) नक्की तपासा.
कालावधी ठरवा: अल्पकालीन गरजा आणि दीर्घकालीन उद्दिष्टांसाठी एकच गुंतवणूक पद्धत वापरू नका.
खर्चाकडे लक्ष द्या: फंडाचा एक्सपेंस रेशिओ (Expense Ratio) आणि इतर लागू होणारे शुल्क समजून घ्या.
कराचे नियम जाणून घ्या: गुंतवणुकीचा प्रकार आणि कालावधी यानुसार कॅपिटल गेन टॅक्स (Capital Gain Tax) बदलू शकतो. सध्याचे कराचे नियम तपासा.
फसव्या योजनांपासून दूर राहा: कमी वेळात पैसे दुप्पट करण्याचे किंवा निश्चित जास्त नफा देण्याचे आमिष दाखवणाऱ्या योजनांवर विश्वास ठेवून पैसे गुंतवू नका.
1010
या दिवाळीत एक नवीन आर्थिक संकल्प करा!
दिवाळी हा नवीन सुरुवात आणि आनंदाचा सण आहे. दरवर्षी आपण घर सजवतो. नवीन कपडे खरेदी करतो. कुटुंबासोबत आनंद साजरा करतो. यासोबतच आपण आपले आर्थिक जीवन सुधारण्यासाठीही एक पाऊल उचलू शकतो.
या वर्षी मिळणाऱ्या बोनसपैकी थोडी रक्कम तरी बचत आणि भविष्यातील गुंतवणुकीसाठी बाजूला ठेवा. जे आधीपासून गुंतवणूक करत आहेत, त्यांनी त्यांच्या आर्थिक उद्दिष्टांचा आढावा घ्यावा आणि गरजेनुसार गुंतवणुकीच्या योजनेत बदल करावेत.
लक्षात ठेवा: संपत्ती निर्माण करणे ही एका रात्रीत होणारी गोष्ट नाही. शिस्तबद्ध बचत, खर्चावर नियंत्रण, सातत्यपूर्ण गुंतवणूक आणि संयम या गोष्टीच दीर्घकालीन आर्थिक प्रगतीचा पाया ठरतात.
या दिवाळीत घरात लावलेल्या दिव्यासोबतच, तुमच्या कुटुंबाच्या भविष्यासाठीही गुंतवणुकीचा एक दिवा नक्की लावा!
(महत्त्वाची सूचना: हा लेख केवळ सामान्य आर्थिक जागरूकतेसाठी आहे. म्युच्युअल फंड आणि बाजारावर आधारित गुंतवणुकीत बाजारातील जोखीम असते. गुंतवणूक करण्यापूर्वी योजनेची कागदपत्रे वाचा आणि तुमची आर्थिक उद्दिष्टे व जोखीम घेण्याची क्षमता यानुसार निर्णय घ्या.)
Utility News (उपयुक्तता बातम्या): Check Latest उपयुक्तता बातम्या थेट in Marathi. Read वैयक्तिक कर्ज, बँकिंग टिप्स, गुंतवणूक, सोने आणि चांदीच्या किंमती बातम्या, ताज्या बातम्या at Asianet Marathi News .
