Child psychology : अनेक पालक आपल्या मुलांना मागितलेली प्रत्येक गोष्ट विकत घेऊन देतात. आपण सोसलेले कष्ट मुलांनी सोसू नयेत, असं त्यांना वाटतं. पण ही मुलं मोठी झाल्यावर कशी घडतात? भविष्यातील अडचणींना तोंड देण्याची ताकद त्यांच्यात असेल का?
मुलांनी मागितलेली प्रत्येक गोष्ट लगेच विकत देण्याची सवय प्रेमळ आणि काळजीपूर्वक वाटत असली तरी, त्याचे परिणाम त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वावर खूप खोलवर होतात, असं मानसशास्त्र सांगतं. यामुळे, जे काही मागितले जाईल ते मिळेल, ही भावना मुलांच्या मनात घर करते. याचा परिणाम केवळ वस्तूंवरच नाही, तर आयुष्यातील आशा, नाती, नोकरी आणि जबाबदाऱ्या यांसारख्या सर्व बाबींवर होतो.
साधारणपणे, मुलांनी लहान वयातच संयम, प्रतीक्षा, त्याग आणि मर्यादा समजून घेतल्या पाहिजेत. हे न शिकता वाढलेली मुलं मोठी झाल्यावर भावनिकदृष्ट्या कमकुवत होण्याची शक्यता जास्त असते, असं मानसशास्त्र सांगतं.
25
निराशा सहन करू शकत नाहीत
मानसशास्त्रीय विश्लेषणानुसार, मुलांची प्रत्येक इच्छा पूर्ण केल्यामुळे त्यांचे "इंपल्स कंट्रोल" (Impulse Control) योग्यरित्या विकसित होत नाही. कोणतीही गोष्ट लगेच हवी, हा स्वभाव बळावतो. उशीर, नकार आणि मर्यादा यांसारखे अनुभव नसल्यामुळे ते निराशा सहन करू न शकणारे व्यक्ती बनतात. मोठे झाल्यावर नोकरीत प्रमोशनला उशीर झाल्यास, नात्यांमध्ये स्वीकृती न मिळाल्यास किंवा छोट्या-छोट्या गोष्टींवरून राग, नैराश्य किंवा इतरांना दोष देण्यासारखे वर्तन दिसून येते. मलाच सर्व काही मिळायला हवं, मीच पात्र आहे, ही भावना वाढीस लागते.
35
त्या गोष्टीचं मूल्य समजत नाही
ज्या मुलांना प्रत्येक गोष्ट सहज मिळते, त्यांना कष्टाने कमावण्याचं मूल्य समजत नाही. मानसशास्त्रज्ञांच्या मते, कष्ट आणि त्याचे फळ यातील संबंध मुलांनी लहानपणीच शिकला पाहिजे. मागितल्याबरोबर खेळणी, मोबाईल किंवा महागड्या वस्तू मिळाल्यास श्रमाला किंमत राहात नाही. तशीच काहीशी भावना निर्माण होते. यामुळे मोठेपणी जबाबदाऱ्या घेण्याची आवड कमी होते. हे वर्तन आर्थिक नियोजनातही समस्या निर्माण करते. खर्च नियंत्रित न करता आल्याने कर्जात बुडण्यासारखी परिस्थिती उद्भवू शकते.
इतकंच नाही, तर लहानपणी सर्व काही मिळालेल्या मुलांमध्ये इतरांच्या गरजा आणि भावना समजून घेण्याची क्षमता कमी असते. मोठे झाल्यावर मित्र, जोडीदार आणि सहकाऱ्यांशी जुळवून घेणे त्यांना कठीण जाते. प्रत्येक गोष्टीत आपलेच म्हणणे खरे करण्याची वृत्ती असल्यामुळे नात्यांमध्ये मतभेद वाढतात. मानसशास्त्रानुसार, यामुळे भविष्यात एकटेपणा आणि असमाधानाची भावना येऊ शकते.
55
गरज आणि हट्ट यातील फरक शिकवा
मानसशास्त्रानुसार, मुलांना गरज आणि हट्ट यातील फरक शिकवणे खूप महत्त्वाचे आहे. "हे तुला का हवं आहे, ते सांग", "यासाठी आपण काही दिवस थांबूया" यांसारख्या गोष्टी मुलांना विचार करायला लावतात. उशिरा मिळालेल्या वस्तूचे मूल्य मुले अधिक ओळखतात. तसेच, लहान-लहान जबाबदाऱ्या देणे आणि कष्टाने काही मिळवल्यावर त्यांचे कौतुक केल्याने त्यांचा आत्मविश्वास वाढतो.
मुलांना मागितलेली प्रत्येक गोष्ट विकत देण्याची सवय तात्पुरता आनंद देत असली तरी, भविष्यात त्यांचे व्यक्तिमत्त्व कमकुवत होण्याचा धोका असतो. प्रेम म्हणजे प्रत्येक गोष्ट देणे नव्हे, तर आयुष्य जगण्याची ताकद देणे. मर्यादा, संयम आणि कष्टाने मिळवणे ही मूल्ये शिकवल्यावरच मुले चांगली व्यक्ती म्हणून घडतात.
