सकाळी उठल्यावर भिजवलेले बदाम खाणं ही एक चांगली सवय मानली जाते. पण खरंच भिजवलेले बदाम साध्या बदामांपेक्षा जास्त फायदेशीर आहेत का? भिजवल्यामुळे नक्की काय बदलतं, कोणते दावे निव्वळ गैरसमज आहेत आणि संतुलित आहारात बदामांचं महत्त्व काय, हे जाणून घेऊया.
अनेक भारतीय घरांमध्ये रात्रभर बदाम भिजवून आणि सकाळी त्याची सालं काढून खाण्याची पद्धत आहे. आपला असा विश्वास आहे की भिजवलेले बदाम पचायला सोपे जातात आणि शरीरात पोषक तत्वं जास्त चांगल्या प्रकारे शोषली जातात. पण यामागे खरंच काही वैज्ञानिक आधार आहे का?
25
विज्ञान या दाव्याला पूर्णपणे दुजोरा देत नाही
अनेकजण म्हणतात की बदाम भिजवल्यामुळे त्यातील फायटेट (phytate) किंवा फायटिक ॲसिड नावाचा घटक कमी होतो. याला 'अँटी-न्यूट्रिएंट' असंही म्हटलं जातं. पण विज्ञान या दाव्याला पूर्णपणे दुजोरा देत नाही. २०२० सालच्या एका अभ्यासात असं दिसून आलं, की बदाम भिजवल्यामुळे फायटेटच्या पातळीत फक्त किरकोळ बदल होतो. खनिजांच्या प्रमाणात कोणतीही मोठी सुधारणा झाल्याचं त्यात आढळलं नाही.
35
भिजवलेल्या आणि न भिजवलेल्या बदामांमध्ये कोणता फरक
भिजवलेले बदाम पचायला सोपे जातात, असा एक सर्वसाधारण समज आहे. हे खरं आहे की भिजवल्यामुळे बदाम मऊ होतात आणि चघळायला सोपे जातात. काही लोकांसाठी हे सोयीचं असू शकतं. मात्र, ७६ प्रौढांवर केलेल्या एका अभ्यासात भिजवलेल्या आणि न भिजवलेल्या बदामांच्या पचनक्रियेत कोणताही विशेष फरक आढळला नाही. त्यामुळे, भिजवल्याने पचनाच्या समस्या पूर्णपणे सुटतात असं आपण म्हणू शकत नाही.
अनेक लोक बदाम भिजवल्यानंतर त्याची तपकिरी साल काढून टाकतात. त्यांच्या मते, सालीतील काही घटक पचनक्रिया मंदावतात. पण खरं तर, बदामाच्या सालीमध्ये विविध वनस्पती संयुगे (plant compounds) असतात. साल काढल्याने बदाम अधिक आरोग्यदायी होतात, याचा कोणताही ठोस वैज्ञानिक पुरावा नाही. लक्षात ठेवा, बदाम भिजवून साल काढणं हा काही बंधनकारक नियम नाही. तुम्ही तुमच्या आवडीनुसार हे करू शकता.
55
रात्रभर भिजवलेच पाहिजेत, असा कोणताही ठोस पुरावा नाही
तुम्ही बदाम कसेही खा, ते पौष्टिक आहेत यात शंका नाही. जर तुम्हाला मऊ बदाम आवडत असतील, तर भिजवलेले बदाम तुमच्यासाठी उत्तम आहेत. पण न भिजवलेले बदामही तितकेच पौष्टिक असतात. बदाम रात्रभर भिजवलेच पाहिजेत, असा कोणताही ठोस वैज्ञानिक पुरावा नाही. सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे, योग्य प्रमाणात त्यांचा संतुलित आहारात समावेश करणं. ही एक चांगली सवय आहे, पण जर तुम्ही बदाम भिजवले नाहीत, तर पोषक तत्वं मिळत नाहीत अशी चिंता करण्याची गरज नाही.
