
मुंबई : दिवसेंदिवस जोडप्यांमध्ये 'सिल्व्हर डिव्होर्स', 'ग्रे डिव्होर्स' आणि 'एम्प्टी नेस्ट सिंड्रोम'च्या घटना वाढत आहेत. या सर्व संकल्पनांचा अर्थ जवळजवळ सारखाच आहे — २५-३० वर्षांच्या प्रदीर्घ संसारानंतर, मुले मोठी झाल्यावर घटस्फोट घेणे. प्रत्यक्षात जबाबदाऱ्या पार पाडताना प्रेम कधी नाहीसं होतं, हे समजतच नाही.
मुलांचे संगोपन, त्यांचे शिक्षण, लग्न, ऑफिसचा ताण— या सगळ्या धावपळीत २५ वर्षे कशी निघून जातात हे कळत नाही. जेव्हा जबाबदाऱ्या संपतात, मोकळा वेळ मिळतो, तेव्हा लक्षात येते की जोडीदाराविषयी पूर्वीसारखं प्रेम राहिलेलं नाही. एकत्र राहण्याचं कोणतंही कारण उरलेलं नसतं. तेव्हाच बहुतांश जोडपी घटस्फोटाचा निर्णय घेतात. पण या वयातही पुन्हा जवळ येण्याची संधी असते. मानसोपचारतज्ज्ञ सांगतात, वय वाढलं तरी नातं तुटणार नाही, जर तुम्ही या तीन गोष्टींवर लक्ष केंद्रित केलं.
१. ‘नवरा-बायको’ सोडून ‘मित्र’ व्हा: आजवर तुम्ही आई-वडील, जबाबदार नवरा-बायको होता. आता मित्र बनण्याची वेळ आली आहे. एम्प्टी नेस्ट सिंड्रोम तेव्हाच होतो, जेव्हा मुले घर सोडून जातात आणि नवरा-बायकोमध्ये बोलण्यासाठी काही विषयच उरत नाहीत. दररोज २० मिनिटे ‘कपल टाईम’ ठेवा, ज्यात संसार, बाजार, मुलांविषयी अजिबात बोलणे होणार नाही. फक्त स्वतःविषयी बोला. एकत्र जुनी गाणी ऐका, संध्याकाळी पार्कमध्ये फिरायला जा, एखादा नवा छंद जोपासा. मैत्री परत आली की प्रेमही परत येईल.
२. एकमेकांच्या ‘स्पेस’चा आदर करा: ग्रे डिव्होर्सचं एक मोठं कारण म्हणजे कोंडवाडा झाल्यासारखं वाटणं. रिटायरमेंटनंतर २४ तास एकत्र राहिल्याने गुदमरल्यासारखं होऊ शकतं. त्यामुळे एकमेकांच्या खाजगी स्पेसचा आदर करणं गरजेचं आहे. दोघांचे वेगवेगळे विश्व असावे. तुम्ही पुस्तक वाचा, ते बागकाम करतील किंवा मित्रांसोबत गप्पा मारतील. सतत चुका काढणं, तक्रार करणं, अधिकार गाजवणं थांबवा. नात्यात थोडं अंतर असलं की महत्त्व वाढतं.
३. शारीरिक आणि मानसिक जवळीक जपा: ५० ओलांडली म्हणजे प्रेम संपलं? अजिबात नाही. जवळीक म्हणजे फक्त शारीरिक संबंध नव्हे. सकाळी उठल्यावर चहाचा कप देणं, हात हातात घेऊन बसणं, आजारी पडल्यास काळजी घेणं— हेच तर प्रेम आहे. वय वाढलं की माणूस अधिक एकटा पडतो. त्यामुळे लहानसा स्पर्श, कौतुक, ‘तू छान दिसतेस’— हे शब्द नात्याला जिवंत ठेवतात.
लक्षात ठेवा, सिल्व्हर डिव्होर्स हा कोणताही उपाय नाही. ३० वर्षांचं नातं एका झाडासारखं असतं, आता त्याची फळं चाखण्याची वेळ आहे. थोडीशी काळजी घेतली तर हेच नातं आयुष्याची सर्वात मोठी ताकद बनेल.