Goa Marriage Course : लग्नासाठी तुम्ही तयार आहात का? गोव्यातील कॉलेज शिकवणार सुखी संसाराचे धडे

गोव्यातील एका कॉलेजने तरुणांना वैवाहिक जीवनातील जबाबदाऱ्या समजून घेण्यासाठी १५ दिवसांचा 'मॅरेज रेडीनेस' सर्टिफिकेट कोर्स सुरू केला आहे. 'मॅरेज रेडीनेस: प्रिपेअरिंग फॉर हेल्दी अँड लास्टिंग रिलेशनशिप्स' नावाचा हा कोर्स डिसेंबरमध्ये चालवला जाईल.

तरुणांनी लग्नासाठी पूर्वतयारी का करावी?

आपण करिअरसाठी अनेक वर्षे तयारी करतो. पदव्या घेतो, मुलाखती देतो आणि नवीन कौशल्ये शिकतो. पण आयुष्यातील सर्वात मोठा निर्णय असलेल्या लग्नासाठी आपण किती वेळ देतो?

अनेकांसाठी लग्नाची तयारी म्हणजे फक्त लग्नसोहळ्याचे नियोजन असते. हॉल बुक करणे, कपडे खरेदी करणे आणि पाहुण्यांची यादी बनवणे यातच महिने निघून जातात. पण लग्नानंतर सुरू होणाऱ्या खऱ्या आयुष्याचं काय? जोडीदाराला समजून घेणे, अपेक्षांचे ओझे सांभाळणे, मतभेद सोडवणे आणि जबाबदाऱ्या स्वीकारणे या गोष्टीही तितक्याच महत्त्वाच्या आहेत, पण याकडे फारसे लक्ष दिले जात नाही.

गोव्यातील एका कॉलेजने आता हाच दृष्टिकोन बदलण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्यांनी तरुणांसाठी 'मॅरेज रेडीनेस' सर्टिफिकेट कोर्स सुरू केला आहे. लग्नाच्या सोहळ्यापलीकडे जाऊन एक निरोगी आणि टिकणारे नाते कसे बांधायचे, हे या कोर्समधून शिकवले जाईल.

गोवा कॉलेजचा १५ दिवसांचा मॅरेज रेडीनेस कोर्स

गोवा कॉलेज ऑफ होम सायन्सने 'मॅरेज रेडीनेस: प्रिपेअरिंग फॉर हेल्दी अँड लास्टिंग रिलेशनशिप्स' नावाचा सर्टिफिकेट कोर्स सुरू केला आहे. कॉलेजच्या 'ह्युमन डेव्हलपमेंट अँड फॅमिली स्टडीज' विभागाने हा १५ दिवसांचा कार्यक्रम आयोजित केला असून तो २ ते १७ डिसेंबर २०२६ या कालावधीत चालेल.

कॉलेजचे प्राचार्य महेश पै यांनी पीटीआयला सांगितले की, सहभागींना लग्नाचे विविध पैलू आणि त्यासोबत येणाऱ्या जबाबदाऱ्या समजून घेण्यास मदत करण्यासाठी हा कोर्स तयार केला आहे.

लग्नाची तयारी म्हणजे फक्त लग्नसोहळ्याची तयारी नव्हे, असे त्यांनी स्पष्ट केले. यात स्वतःला आणि जोडीदाराला समजून घेणे, नात्यातील बांधिलकी आणि वैवाहिक जीवनातील जबाबदाऱ्यांचा समावेश असतो.

एक नाते निरोगी आणि शाश्वत कसे बनते, हे समजून घेण्याची आणि या पैलूंचा शोध घेण्याची संधी सहभागींना देणे हा या कार्यक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.

लग्नासाठी खरंच तयारीची गरज असते का?

कॉलेजच्या माहितीपत्रकात जीवनातील विविध टप्प्यांच्या तयारीबाबत एक रंजक प्रश्न विचारला आहे.

"आपण करिअरच्या तयारीसाठी जवळपास २० वर्षे देतो, पण करिअरपेक्षा जास्त काळ टिकणाऱ्या लग्नासाठी किंवा कौटुंबिक जीवनासाठी आपण किती वेळ देतो?" असा प्रश्न यात विचारला आहे.

हा प्रश्न लग्नाकडे पाहण्याच्या दृष्टिकोनातील मोठी पोकळी दाखवून देतो. शिक्षण आणि करिअरसाठी आपण अनेक वर्षे देतो, पण लग्नातील भावनिक, वैयक्तिक आणि व्यावहारिक जबाबदाऱ्या न समजून घेताच अनेक जण वैवाहिक जीवनात प्रवेश करतात.

त्यामुळे लग्नाला फक्त एक सोहळा न मानता त्याबाबत वास्तववादी अपेक्षा ठेवणे गरजेचे आहे. स्वतःच्या गरजा समजून घेणे, जोडीदारांमधील मतभेद ओळखणे आणि संवादाचे महत्त्व जाणणे यावर हा कोर्स भर देतो.

पदवी आणि पदव्युत्तर विद्यार्थी, अविवाहित तरुण आणि निरोगी नातेसंबंध निर्माण करू इच्छिणाऱ्या प्रत्येकासाठी हा कोर्स खुला आहे.

गोवा मुख्यमंत्र्यांच्या घोषणेनंतर कोर्सची सुरुवात

गोव्याचे मुख्यमंत्री प्रमोद सावंत यांनी राज्यभरात विवाहपूर्व समुपदेशन सुरू करण्याच्या घोषणेनंतर काही दिवसांतच हा उपक्रम सुरू झाला आहे.

रविवारी पणजीतील एका कार्यक्रमात बोलताना सावंत म्हणाले की, लग्नापूर्वी जोडप्यांना विवाह आणि त्याच्या जबाबदाऱ्या समजून घेण्यास प्रवृत्त करून घटस्फोटांचे प्रमाण कमी करणे हा या प्रस्तावित उपक्रमाचा उद्देश आहे.

या घोषणेमुळे फक्त लग्नाच्या तयारीवर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी जोडप्यांना वैवाहिक जीवनासाठी तयार करण्याच्या महत्त्वाकडे सर्वांचे लक्ष वेधले गेले आहे.

राज्याच्या कायदा विभागाच्या आकडेवारीनुसार, २०२२ ते २०२५ या काळात गोव्यातील दिवाणी न्यायालयांमध्ये लग्न आणि घटस्फोटाशी संबंधित ३,००० हून अधिक याचिका दाखल झाल्या आहेत. एकट्या २०२४ मध्ये राज्यात अशा ९४७ याचिकांची नोंद झाली आहे.

या आकडेवारीमध्ये लग्न आणि घटस्फोटाशी संबंधित सर्व याचिकांचा समावेश असला तरी, यावरून राज्यातील दिवाणी न्यायालयांमध्ये पोहोचणाऱ्या वैवाहिक प्रकरणांची वाढती संख्या स्पष्ट होते.

मॅरेज रेडीनेस कोर्समध्ये विद्यार्थी काय शिकणार?

या कोर्सच्या माहितीपत्रकात नातेसंबंधांचे विविध पैलू उलगडणाऱ्या अनेक विषयांची यादी दिली आहे. यामध्ये 'डेटिंग: त्याचा उद्देश आणि गतिशीलता समजून घेणे', 'स्व-जाणीव आणि आपलेपणाची गरज', आणि 'पुरुषत्व आणि स्त्रीत्व आणि त्याचा नातेसंबंधांवरील प्रभाव' यांसारख्या विषयांचा समावेश आहे.

'लग्नसोहळा विरुद्ध वैवाहिक जीवन: फरक समजून घेणे' हा आणखी एक रंजक विषय यात आहे. लग्नसोहळ्याचा आनंद आणि त्यानंतरची दीर्घकालीन बांधिलकी यातील फरकावर यात लक्ष केंद्रित केले आहे.

वैयक्तिक ओळख, भावनिक गरजा, नातेसंबंध आणि लग्नाबाबतच्या अपेक्षा यावर विचार करण्यास सहभागींना प्रवृत्त करणे हा या सत्रांचा उद्देश आहे.

थोडक्यात सांगायचे तर, लग्न करणे आणि लग्नासाठी तयार असणे या दोन वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत. लग्नसोहळा एक किंवा काही दिवस चालू शकतो, पण हे नाते अनेक वर्षे टिकवण्यासाठी समज, संयम, संवाद आणि बांधिलकीची गरज असते.