Europe Supermarket Hacking : युरोपमधील सुपरमार्केटचे फ्रीज कोण हॅक करतंय?

युरोपमधील सुपरमार्केटच्या फ्रीजवर सायबर हल्ले होत आहेत. यामुळे मोठ्या प्रमाणावर अन्न खराब होत असून, इंटरनेटला जोडलेल्या उपकरणांच्या सुरक्षेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झालंय. यामागे कोण आहे, याचा शोध सुरू आहे.

मुंबई : बेल्जियम, एस्टोनिया, आयर्लंड, फिनलंड, लक्झेंबर्ग, नेदरलँड्स आणि स्वीडन या देशांमधील सुपरमार्केटच्या कूलिंग सिस्टीमवर सायबर हल्ले झाले आहेत. यामुळे तिथली संपूर्ण यंत्रणा विस्कळीत झाली आहे.

कॅरेफोर (Carrefour), इंटरमार्चे (Intermarché), आयकिया (Ikea), कूप (Coop), आयसीए (ICA), डेलहायझ (Delhaize), केस्को (Kesko) आणि सुपरव्हॅल्यू (SuperValu) यांसारख्या मोठ्या कंपन्यांच्या स्टोअर्समध्ये फ्रीज बंद पडल्याच्या तक्रारी आल्या आहेत. काही स्टोअर्समध्ये तर तापमान ५० अंश सेल्सिअसपर्यंत (१२२°F) पोहोचलं होतं. त्यामुळे खराब झालेलं अन्न आणि इतर नाशवंत वस्तू कर्मचाऱ्यांना फेकून द्याव्या लागल्या.

याआधी १२ ऑक्टोबरला फ्रान्समध्येही असाच एक मोठा सायबर हल्ला झाला होता. त्यावेळी हॅकर्सनी शेकडो सुपरमार्केटच्या फ्रीज सिस्टीममध्ये छेडछाड केली होती. यात मोठ्या प्रमाणावर अन्नाची नासाडी झाली होती.

या ताज्या घटनांमुळे युरोपच्या अन्न पुरवठा साखळीच्या सुरक्षेवर मोठी चिंता व्यक्त केली जातेय. अशा हल्ल्यांमुळे ग्राहकांचा विश्वास उडू शकतो, असा इशारा युरोपियन युनियनने दिला आहे.

या हल्ल्यांमागे कोण आहे आणि त्यांचा हेतू काय?

आतापर्यंत कोणत्याही हॅकर ग्रुपने या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारलेली नाही. तपास यंत्रणांनाही अद्याप आरोपींचा शोध लागलेला नाही. विशेष म्हणजे, हॅकर्सनी पैशांची कोणतीही मागणी केलेली नाही. त्यामुळे हा हल्ला पैशांसाठी झालाय की नाही, हे सांगणं कठीण झालंय.

सायबर सुरक्षा तज्ज्ञांच्या मते, यामागे दोन कारणं असू शकतात. एकतर एखादा हॅकर एकट्याने हे सगळं करत असावा, किंवा एखाद्या देशाचा पाठिंबा असलेला गट आपली ताकद दाखवण्यासाठी आणि अत्यावश्यक सेवा विस्कळीत करण्यासाठी हे करत असावा.

काही विश्लेषकांना हा राजकीय हेतूने प्रेरित हल्ला वाटतोय. यात रशिया किंवा चीनशी संबंधित लोकांचा हात असू शकतो, असा संशय आहे. पण हे फक्त अंदाज आहेत, अद्याप कोणत्याही देशावर अधिकृतपणे आरोप करण्यात आलेला नाही.

ताज्या अन्नासारख्या रोजच्या गरजेच्या गोष्टीला लक्ष्य करून लोकांमध्ये भीती निर्माण करणं, हादेखील या हल्ल्यांमागचा एक उद्देश असू शकतो.

इंटरनेटला जोडलेले फ्रीज हॅक करणं सोपं का असतं?

आजकाल सुपरमार्केटमधील मोठे फ्रीज इंटरनेटला जोडलेल्या सॉफ्टवेअरवर चालतात. यामुळे कंपन्यांना कुठूनही तापमान तपासता येतं आणि मशीन कंट्रोल करता येतं. पण याच सोयीमुळे सायबर सुरक्षेचा धोकाही वाढला आहे.

अनेक फ्रीज जुन्या सॉफ्टवेअरवर चालतात. त्यात सिक्युरिटी अपडेट्स टाकणं कठीण असतं, कारण त्यासाठी सिस्टीम काही काळ बंद ठेवावी लागते. शिवाय, अनेक जण या फ्रीजकडे फक्त एक साधं मशीन म्हणून बघतात, त्यामुळे त्याच्या डिजिटल सुरक्षेकडे दुर्लक्ष होतं.

स्वीडनमध्ये काही फ्रीज ४जी (4G) कनेक्शनवर चालत होते. तर इतर काही बाधित सिस्टीम अशा कंपन्यांच्या होत्या, ज्यांच्या उपकरणांवर याआधीही सायबर हल्ले झाले आहेत.

तज्ज्ञांच्या मते, सॉफ्टवेअर अपडेट करून आणि रिमोट ॲक्सेस सुरक्षित करून कंपन्या हा धोका कमी करू शकतात. या घटनांमधून एक मोठी गोष्ट समोर आली आहे ती म्हणजे, आता फक्त मोबाईल किंवा कॉम्प्युटरच नाही, तर इंटरनेटला जोडलेल्या रोजच्या वापरातील प्रत्येक वस्तूची सायबर सुरक्षा महत्त्वाची झाली आहे.