Gold Jewellery Making Charges : सोन्याचे दागिने घेताना मेकिंग चार्जेसच्या नावाखाली तुम्ही नक्की कशाचे पैसे देता?

सोन्याचे भाव वाढल्याने ग्राहक फक्त सोन्याच्या दराकडेच लक्ष देतात. पण दागिन्यांच्या बिलात मेकिंग चार्जेस, टॅक्स आणि इतर खर्चही असतात. हे चार्जेस नक्की कशासाठी असतात, ते समजून घेऊया.

मुंबई : सोन्याचे दागिने खरेदी करणं म्हणजे फक्त त्या दिवसाच्या सोन्याच्या दराएवढे पैसे देणं नव्हे. तुमच्या फायनल बिलामध्ये मेकिंग चार्जेस, इतर लागू होणारे चार्जेस आणि जीएसटी यांचाही समावेश असतो. सध्या सोन्याचे दर खूप जास्त आहेत, त्यामुळे सणासुदीच्या काळात दागिने घेताना या अतिरिक्त खर्चाबद्दल माहिती असणं खूप महत्त्वाचं आहे.

मेकिंग चार्जेस म्हणजे नक्की काय?

सोन्याच्या बिस्किटापासून किंवा तुकड्यापासून एक सुंदर दागिना घडवण्यासाठी जो खर्च येतो, त्याला मेकिंग चार्जेस म्हणतात. यामध्ये दागिन्याचं डिझाईन, त्याला आकार देणं, कटिंग, पॉलिशिंग आणि फिनिशिंग या सगळ्या कामांचा समावेश असतो. साध्या डिझाईनपेक्षा नाजूक किंवा कस्टमाईज्ड डिझाईनच्या दागिन्यांना जास्त मेहनत लागते, त्यामुळे त्यांचे चार्जेसही जास्त असतात.

सराफ व्यावसायिक हे मेकिंग चार्जेस वेगवेगळ्या पद्धतीने आकारतात. काही जण सोन्याच्या किमतीवर ठराविक टक्केवारी लावतात, काही जण प्रति ग्रॅम मागे फिक्स रक्कम घेतात, तर काही जण डिझाईननुसार पैसे ठरवतात. म्हणूनच, एकाच वजनाचे आणि एकाच शुद्धतेचे दोन दागिने असले, तरी त्यांची फायनल किंमत वेगवेगळी असू शकते.

उदाहरणार्थ, जर एखाद्या दागिन्यातील सोन्याची किंमत १ लाख रुपये असेल आणि त्यावर सराफाने १० टक्के मेकिंग चार्जेस लावले, तर टॅक्स लागण्याआधीच तुमच्या बिलात १०,००० रुपये वाढतात.

तुमच्या बिलात आणखी काय काय जोडलं जातं?

सोन्याच्या किमतीव्यतिरिक्त फक्त मेकिंग चार्जेसच लागतात असं नाही. दागिना आणि सराफ यांच्यानुसार बिलामध्ये कारागिरी, घट (वेस्टेज) किंवा इतर सेवांचे चार्जेसही जोडले जाऊ शकतात. त्यामुळे ग्राहकांनी फक्त सोन्याचा दर न पाहता, बिलातील प्रत्येक चार्ज कशासाठी लावलाय हे नक्की तपासलं पाहिजे.

हॉलमार्किंग आणि मेकिंग चार्जेस या दोन पूर्णपणे वेगळ्या गोष्टी आहेत. बीआयएस (BIS) च्या म्हणण्यानुसार, हॉलमार्किंगच्या खर्चामध्ये मेकिंग किंवा वेस्टेज चार्जेसचा समावेश नसतो. हॉलमार्किंग हे तुमच्या दागिन्यांच्या शुद्धतेचं अधिकृत प्रमाणपत्र असतं.

या सगळ्यावर जीएसटी (GST) सुद्धा लागतो. सीबीआयसी (CBIC) च्या नियमानुसार, जेव्हा ग्राहकाला सोन्याचे दागिने विकले जातात, तेव्हा एकूण बिलावर ३ टक्के जीएसटी आकारला जातो. मग बिलात मेकिंग चार्जेस वेगळे दाखवले असोत किंवा नसोत, जीएसटी हा एकूण रकमेवरच लागतो.

ग्राहकांनी काय तपासलं पाहिजे?

दागिने खरेदी करण्यापूर्वी सराफाकडून सविस्तर बिल मागा. या बिलात सोन्याचा दर, शुद्धता, सोन्याचं निव्वळ वजन, मेकिंग चार्जेस, इतर चार्जेस आणि जीएसटी स्पष्टपणे लिहिलेला असावा. तसेच, हॉलमार्क केलेल्या दागिन्यांवर हॉलमार्क आणि एचयूआयडी (HUID) नंबर नक्की तपासा. थोडक्यात सांगायचं तर, फक्त सोन्याच्या दरावरून दागिन्यांची तुलना करू नका. संपूर्ण बिलाची तुलना करा आणि तुम्ही सोन्यासाठी किती पैसे देताय आणि मेकिंग व इतर चार्जेससाठी किती पैसे देताय, हे नीट समजून घ्या.

नोंद: बीआयएसने (BIS) १४ सप्टेंबर २०२६ पासून सोन्याच्या दागिन्यांवरील हॉलमार्किंग फी ४५ रुपयांवरून ७५ रुपये केली आहे. ही फी सराफांनी हॉलमार्किंग सेंटरला द्यायची असते, त्यामुळे ग्राहकांनी याचा मेकिंग चार्जेसशी गोंधळ घालू नये.