
जगातली बहुतेक विमानं तुम्ही पाहिली असतील, तर ती पांढऱ्या रंगाचीच असतात. पण कधी विचार केलाय का, की असं का? विमानांना पांढरा रंग का दिला जातो? यामागे काहीतरी वैज्ञानिक कारण आहे का? तर हो, यामागे इंटरेस्टिंग कारणं आहेत. विमानांचा रंग पांढरा असणं हे फक्त दिसायला चांगलं लागतं म्हणून नाही, तर त्यामागे अनेक वैज्ञानिक आणि सुरक्षेची कारणं आहेत. चला, याबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया.
विमान पांढऱ्या रंगाचं असल्यामुळे त्यावर पडणारी सूर्याची किरणं परावर्तित होतात. पांढरा रंग उष्णता शोषून घेत नाही, त्यामुळे विमान आतून थंड राहतं. विमान आकाशात उडत असताना सूर्याची उष्णता खूप जास्त असते. पांढऱ्या रंगामुळे विमानाच्या आतलं तापमान नियंत्रणात राहतं आणि एअर कंडिशनिंग सिस्टीमवरचा ताण कमी होतो. यामुळे थेट इंधनाची बचत होते.
सुरक्षेच्या दृष्टीनेही पांढरा रंग सर्वोत्तम मानला जातो. कारण विमानाच्या पांढऱ्या पृष्ठभागावर एखादा तडा, गंज किंवा तेलगळती झाली, तर ती लगेच नजरेस पडते. दुसऱ्या रंगाच्या विमानात हे दोष इतक्या स्पष्टपणे दिसत नाहीत. त्यामुळे सुरक्षेसाठी पांढरा रंग निवडला जातो. विमानांचं वजन आधीच खूप जास्त असतं. त्यामुळे रंगाचं वजन वाढू नये याचीही काळजी घेतली जाते. पांढऱ्या रंगात कमी पिगमेंट असल्यामुळे त्याचं वजन इतर रंगांपेक्षा कमी असतं, ज्यामुळे पुन्हा इंधनाची बचत होते.
पांढऱ्या रंगाच्या विमानांची विक्री किंवा पुनर्विक्री करताना जास्त किंमत मिळते. विमानाचं वजन एक किलोने जरी कमी झालं, तरी इंधनाच्या खर्चात मोठी बचत होते. पांढरा रंग सहज उपलब्ध होतो आणि त्याच्या देखभालीचा खर्चही कमी असतो. पांढरा रंग न्यूट्रल असल्यामुळे तो जास्त विकला जातो. गडद रंगाची विमानं पुन्हा रंगवणं खूप अवघड आणि खर्चिक असतं. त्यामुळे बहुतेक एअरलाइन्स पांढऱ्या रंगालाच पसंती देतात.
पांढरा रंग वापरल्यामुळे विमान कंपन्यांचे लाखो रुपये वाचतात. आणखी एक रंजक गोष्ट म्हणजे, निळ्या आकाशात पांढरं विमान पक्ष्यांना सहज दिसतं. त्यामुळे पक्षी विमानाला धडकण्याची शक्यता कमी होते.
यामागे एक ऐतिहासिक कारणही आहे. जेव्हा विमानं बनवायला सुरुवात झाली, तेव्हा ती ॲल्युमिनियमपासून बनवली जायची, ज्याचा रंग नैसर्गिकरीत्या चंदेरी-पांढरा होता. नंतर रंग देण्याची प्रथा सुरू झाली, तरीही सोपेपणा आणि फायद्यांमुळे पांढरा रंगच कायम ठेवला गेला. याच कारणामुळे आजही बहुतेक विमानं पांढऱ्या रंगाची दिसतात.