The Psychology: आपल्या आजूबाजूला अनेक प्रकारची माणसं असतात. काही खूप बोलकी, तर काही एकदम शांत. पण जे शांत असतात, ते मनाने खूप स्ट्राँग असतात, असं अनेकजण मानतात. याबद्दल मानसशास्त्र काय सांगतं, ते या गॅलरीमधून जाणून घेऊया.
शांत राहणारे लोक जास्त स्ट्राँग असतात का? हा प्रश्न अनेकांना पडतो. साधारणपणे, जे जास्त बोलतात ते धाडसी आणि पुढे पुढे करणारे वाटतात. पण शांत राहणाऱ्यांना काहीजण कमजोर समजतात, तर काहीजण त्यांना खोल विचार करणारे आणि मजबूत मानतात. मानसशास्त्रानुसार, केवळ शांत राहणं हे एखाद्या व्यक्तीच्या ताकदीचं किंवा कमजोरीचं लक्षण ठरत नाही.
25
शांत राहणं ही कमजोरी नाही
मानसशास्त्रानुसार, व्यक्तिमत्त्वाच्या सिद्धांतांमध्ये 'इंट्रोव्हर्जन-एक्सट्रोव्हर्जन' (Introversion-Extroversion) ही एक महत्त्वाची संकल्पना आहे. इंट्रोव्हर्ट (Introvert) लोक स्वतःच्या आंतरिक विचारांमधून ऊर्जा मिळवतात. ते खोल विचार, निरीक्षण आणि आत्मविश्लेषण यांना महत्त्व देतात. याउलट, एक्सट्रोव्हर्ट (Extrovert) लोक बाहेरील जगाशी संवाद साधून ऊर्जा मिळवतात. त्यामुळे, शांत राहणं हे अनेकदा इंट्रोव्हर्जनचं लक्षण असू शकतं, पण ती कमजोरी नाही, तर ती फक्त एक व्यक्तिमत्त्वाची शैली आहे.
35
नेतृत्वाचे एक महत्त्वाचं लक्षण
शांत राहणारे लोक समोरच्या व्यक्तीचं बोलणं लक्षपूर्वक ऐकतात. अनेक संशोधनांनुसार, हे नेतृत्वासाठी एक महत्त्वाचं लक्षण आहे. तज्ज्ञ सांगतात की, जास्त बोलणारे लोक आपले विचार मांडण्यात पुढे असतात, पण कमी बोलणारे आधी विश्लेषण करतात आणि मगच प्रतिक्रिया देतात. विचार करण्याची ही पद्धत समस्या सोडवण्यासाठी खूप प्रभावी ठरते. इथे भावनिक नियंत्रणही महत्त्वाचं आहे. जी व्यक्ती आपल्या भावना समजून त्यांवर नियंत्रण ठेवू शकतो, ती मानसिकदृष्ट्या मजबूत असतो, असं मानसशास्त्र सांगतं. शांत राहणारे लोक प्रत्येक गोष्टीवर लगेच प्रतिक्रिया देण्याऐवजी विचार करून बोलतात, त्यामुळे त्यांच्यात भावनांवर नियंत्रण ठेवण्याची क्षमता जास्त असते. ही एक प्रकारची आंतरिक ताकदच आहे.
मानसशास्त्रानुसार शांत राहणं हे एखाद्या संरक्षक भिंतीसारखं
पण शांत राहणारा प्रत्येकजण मनाने स्ट्राँग असतोच असं नाही. काही लोक आत्मविश्वास कमी असल्यामुळे, सामाजिक चिंतेमुळे (social anxiety) किंवा वाईट अनुभवांमुळेही शांत राहतात. अशावेळी, शांत राहणं हे त्यांच्यासाठी एका संरक्षक भिंतीसारखं काम करतं. यामुळे तात्पुरता दिलासा मिळतो, पण भविष्यात चांगल्या संधी गमावण्याचा धोका असतो. मानसशास्त्रानुसार, खरी ताकद म्हणजे परिस्थितीनुसार बोलता येणं आणि गरज असेल तेव्हा शांत राहता येणं.
55
आपलं मत आदरपूर्वक आणि स्पष्टपणे मांडता येणं महत्त्वाचं
तज्ज्ञांच्या मते, फक्त शांत राहण्यापेक्षा आपलं मत आदरपूर्वक आणि स्पष्टपणे मांडता येणं जास्त महत्त्वाचं आहे. एखादी व्यक्ती जास्त बोलत नसली, तरी गरजेच्या वेळी आपल्या मर्यादा स्पष्टपणे सांगू शकली, तर तीच खरी ताकद असते. तसेच, शांत राहणाऱ्या लोकांनी आपली संवाद कौशल्ये (communication skills) सुधारण्याचा प्रयत्न करावा. छोट्या-छोट्या मीटिंगमध्ये बोलण्याचा सराव केल्यास त्यांना अधिक संतुलित व्यक्तिमत्त्व घडवण्यास मदत होऊ शकते.
