Tech News: आपण रोज वापरतो तो कम्प्युटर कीबोर्ड ABCD... अशा सरळ क्रमाने का नसतो? तो QWERTY असा का असतो? यामागे एक भारी इंटरेस्टिंग इतिहास आहे. जुन्या टाइपरायटर्समधली एक मोठी अडचण सोडवण्यासाठी ही रचना तयार केली गेली.
सुरुवातीच्या मेकॅनिकल टाइपरायटर्समध्ये, प्रत्येक बटण एका पातळ धातूच्या पट्टीला (typebar) जोडलेलं होतं. जेव्हा आपण बटण दाबायचो, तेव्हा ही पट्टी पुढे जाऊन कागदावर अक्षर छापत असे. पण जेव्हा टायपिस्ट खूप वेगाने टाइप करायचे, विशेषतः 'TH' किंवा 'ER' सारखी सतत वापरली जाणारी अक्षरं एकत्र दाबायचे, तेव्हा या पट्ट्या एकमेकांमध्ये अडकायच्या. यामुळे टाइपरायटर जाम व्हायचा आणि काम थांबायचं. ही अडचण सोडवण्यासाठी एका नवीन कीबोर्ड लेआउटची गरज होती.
23
QWERTY कीबोर्डचा लेआउट
ही तांत्रिक अडचण सोडवण्यासाठी, क्रिस्टोफर लॅथम शोल्स यांनी 1860 आणि 1870 च्या दशकात 'QWERTY' कीबोर्ड लेआउट तयार केला. याचा मुख्य उद्देश होता की सतत वापरली जाणारी अक्षरांची जोडपी कीबोर्डवर एकमेकांपासून दूर ठेवायची. यामुळे बटणांच्या पट्ट्या एकमेकांत अडकण्याची शक्यता कमी झाली आणि टायपिस्ट वेगाने टाइप करू शकले. उदाहरणार्थ, 'A' आणि 'S' सारखी अक्षरं शेजारी नसल्यामुळे त्यांच्या पट्ट्या एकमेकांत अडकण्याचा धोका टळला. काही तज्ज्ञांच्या मते, मोर्स कोड (Morse code) भाषांतर करणाऱ्यांसाठी सोपं जावं, यासाठीही QWERTY लेआउट डिझाइन केला गेला होता.
33
QWERTY लेआउट कम्प्युटर कीबोर्डचा स्टँडर्ड बनला
शोल्स आणि ग्लिडन टाइपरायटर्समध्ये QWERTY लेआउट वापरल्यानंतर, रेमिंग्टन कंपनीने 1874 मध्ये तो बाजारात आणला. 1878 मध्ये आलेल्या 'रेमिंग्टन नंबर 2' टाइपरायटरच्या प्रचंड यशामुळे QWERTY लेआउट जगभर प्रसिद्ध झाला. रेमिंग्टन कंपनीने फक्त टाइपरायटर विकले नाहीत, तर टायपिंग शिकवण्यासाठी क्लासेसही सुरू केले. यामुळे हजारो टायपिस्टनी QWERTY लेआउटवर प्रशिक्षण घेतलं आणि तो एक स्टँडर्ड बनला. इलेक्ट्रॉनिक कीबोर्ड आणि कम्प्युटर आल्यानंतर यांत्रिक अडचणी संपल्या, तरीही QWERTY लेआउटच वापरला जातोय. याचं मुख्य कारण म्हणजे जगभरातील कोट्यवधी लोकांना याच लेआउटवर टाइप करण्याची सवय झाली आहे. नवीन कीबोर्ड लेआउटवर शिफ्ट होणं म्हणजे जगभरात खूप मोठा बदल आणि पुन्हा शिकण्याचा त्रास. ड्वोरॅक (Dvorak) सारखे जास्त प्रभावी आणि सोपे कीबोर्ड लेआउट तयार झाले, पण ते जास्त लोकप्रिय झाले नाहीत. लोकांची सवय आणि आधीपासून असलेल्या वापरामुळे, QWERTY लेआउट आजही कम्प्युटर कीबोर्डचा स्टँडर्ड बनून राहिला आहे.
