दिवाळीच्या तोंडावर ऑनलाईन फटाके विक्रीच्या नावाखाली मोठी फसवणूक सुरू आहे. स्वस्तात फटाके मिळतील या आमिषाला बळी पडू नका! तमिळनाडू सरकारने याबाबत अलर्ट जारी केला आहे. हा स्कॅम कसा होतो
दिवाळी म्हणजे फटाके आणि कुटुंबासोबतचा आनंद. पण याच आनंदाचा फायदा सायबर भामटे घेत आहेत. "स्वस्तात फटाके", "स्पेशल ऑफर", "५०% सूट" अशा जाहिराती ऑनलाईन टाकून ते मध्यमवर्गीय कुटुंबांना टार्गेट करत आहेत. तमिळनाडू सरकार आणि सायबर क्राईम पोलिसांनी आता कडक इशारा दिला आहे. मंत्री कीर्तना यांनी त्यांच्या X (ट्विटर) पोस्टमध्ये स्पष्टपणे सांगितलंय, "स्वस्त ऑफर्सवर विश्वास ठेवून अनोळखी वेबसाईटवर आधीच पैसे भरून फसवणूक करून घेऊ नका."
28
हा स्कॅम किती मोठा आहे?
दरवर्षी दिवाळीपूर्वी या फसवणुकीच्या घटना वाढतात. गेल्या काही वर्षांत तमिळनाडूमध्ये अवघ्या काही आठवड्यांत डझनभर तक्रारी नोंदवल्या गेल्या आहेत. प्रत्येक प्रकरणात हजारो ते लाखो रुपयांचे नुकसान होते. संपूर्ण भारतात सायबर फसवणुकीमुळे दरवर्षी २०,००० कोटी रुपयांहून अधिक नुकसान होते. फटाक्यांचा स्कॅम हा त्याचाच एक भाग आहे. मुलांच्या आनंदासाठी साठवलेले ५-१० हजार रुपये जेव्हा बुडतात, तेव्हा मध्यमवर्गीय कुटुंबांना त्याचा मोठा फटका बसतो.
38
भामटे नेमके कसे जाळे विणतात?
हे भामटे सर्वात आधी फेसबुक, इन्स्टाग्राम आणि व्हॉट्सॲपवर आकर्षक जाहिराती देतात. फटाक्यांच्या बॉक्सचे फोटो, "Special Offer", "Payment Successful" असे खोटे स्क्रीनशॉट दाखवतात. तुम्ही मेसेज केल्यावर ते व्हॉट्सॲपवर लगेच रिप्लाय देतात आणि "फक्त ॲडव्हान्स भरा" असं सांगतात. त्यानंतर ते एका खोट्या वेबसाईटची लिंक पाठवतात. तुम्ही ऑर्डर दिल्यावर आधी थोडे पैसे मागतात, मग "प्रोसेसिंग चार्ज", "जीएसटी", "कुरिअर चार्ज" च्या नावाखाली आणखी पैसे उकळतात. पैसे मिळताच ते गायब होतात.
मध्यमवर्गीय कुटुंबे नेहमी पैसे वाचवण्याचा प्रयत्न करतात. त्यामुळे "कमी किंमत" हा शब्द त्यांना लगेच आकर्षित करतो. स्थानिक दुकानात फटाके महाग वाटतात, तेव्हा ऑनलाईन ऑफर्स भारी वाटू लागतात. आजकाल व्हॉट्सॲप आणि इन्स्टाग्रामचा वापर वाढल्याने हा स्कॅम वेगाने पसरतोय. "एकदा ट्राय करून बघू" असा विचार करून अनेकजण पैसे पाठवतात आणि नंतर पश्चात्ताप करतात.
58
या फसवणुकीपासून कसं वाचायचं?
पहिला नियम: अनोळखी साईटवर ॲडव्हान्स पेमेंट करू नका. किंमत ४०-५०% कमी असेल तर नक्कीच संशय घ्या.
दुसरा नियम: विक्रेत्याचा पत्ता, लँडलाईन नंबर, जीएसटी आणि खरं दुकान आहे का ते तपासा. फक्त व्हॉट्सॲपवर बोलणाऱ्यांवर विश्वास ठेवू नका.
तिसरा नियम: अनोळखी QR कोड किंवा UPI आयडीवर थेट पैसे पाठवू नका. 'कॅश ऑन डिलिव्हरी' असेल तरच विचार करा.
चौथा नियम: शिवकाशी परिसरातील परवानाधारक दुकानांमधून किंवा आपल्या ओळखीच्या स्थानिक दुकानातूनच फटाके खरेदी करणे सर्वात सुरक्षित आहे.
68
फसवणूक झाल्यास लगेच काय करावे?
तुमचे पैसे गेले असतील तर घाबरू नका, लगेच ॲक्शन घ्या. १९३० या सायबर क्राईम हेल्पलाईनवर त्वरित कॉल करा. ही सेवा २४ तास सुरू असते. www.cybercrime.gov.in या वेबसाईटवर ऑनलाईन तक्रार नोंदवा. तुमच्या बँकेला फोन करून तो व्यवहार थांबवण्याची विनंती करा. अनेकदा वेळेवर तक्रार केल्यास पैसे परत मिळण्याची शक्यता असते. भामट्यांचे फोन नंबर, UPI आयडी, व्हॉट्सॲप चॅट आणि स्क्रीनशॉट सेव्ह करून ठेवा, हे पोलिसांना तपासात खूप उपयोगी पडतात.
78
तुमच्या कुटुंबालाही सावध करा
या ऑनलाईन फसवणुकीबद्दल घरातील सर्वांना सांगा. विशेषतः घरातील ज्येष्ठ नागरिक आणि तरुण मुले ऑनलाईन जाळ्यात लवकर अडकण्याची शक्यता असते. व्हॉट्सॲप ग्रुप्सवर ही माहिती शेअर करा. "एकाने माहिती दिली तर अनेकजण वाचतील" या विचाराने हा मेसेज पुढे पाठवा.
88
सुरक्षित आणि आनंदी दिवाळी साजरी करा
दिवाळी हा आनंदाचा सण आहे. पण पैसे गमावून आलेला सण आनंद देऊ शकत नाही. खोट्या ऑफर्सच्या मोहात न पडता विचारपूर्वक खरेदी करा. तमिळनाडू सरकार आणि पोलीस या सायबर भामट्यांवर लक्ष ठेवून आहेत, पण तुमची पहिली सुरक्षा तुमच्याच हातात आहे.
लक्षात ठेवा: "एखादी गोष्ट खूपच स्वस्त मिळत असेल, तर त्यात फसवणूक होण्याची शक्यता सर्वात जास्त असते." सुरक्षित राहा आणि ही माहिती तुमच्या मित्र-परिवारासोबत नक्की शेअर करा. तुमची दिवाळी आनंदाची आणि सुरक्षित जावो!
