Health Alert: कोलेस्ट्रॉल हा एक मेणासारखा पदार्थ आहे. आपलं शरीर पेशी तयार करण्यासाठी, हार्मोन्स बनवण्यासाठी, पचनासाठी आणि इतर कामांसाठी तो स्वतः तयार करतं. सामान्यतः यकृत (liver) हे काम करतं.
हाय कोलेस्ट्रॉल; शरीर दाखवत असलेले हे सहा संकेत दुर्लक्षित करू नका
कोलेस्ट्रॉल हा एक मेणासारखा चिकट पदार्थ आहे. शरीर त्याचा उपयोग पेशी, हार्मोन्स आणि पचनक्रिया सुरळीत ठेवण्यासाठी करतं. आपलं यकृत (liver) ते तयार करतं. याशिवाय, काही प्राण्यांपासून मिळणाऱ्या पदार्थांमधूनही शरीराला कोलेस्ट्रॉल मिळतं.
28
कोलेस्ट्रॉलचे मुख्य दोन प्रकार आहेत. चांगलं कोलेस्ट्रॉल आणि वाईट कोलेस्ट्रॉल.
कोलेस्ट्रॉलचे मुख्य दोन प्रकार आहेत - एक चांगलं आणि एक वाईट. LDL (लो-डेन्सिटी लिपोप्रोटीन) हे 'वाईट' कोलेस्ट्रॉल आहे, तर HDL (हाय-डेन्सिटी लिपोप्रोटीन) हे 'चांगले' कोलेस्ट्रॉल. LDL कमी करणं महत्त्वाचं आहे, कारण ते रक्तवाहिन्यांमध्ये जमा होऊन ब्लॉकेज तयार करते, ज्यामुळे हृदयविकाराचा धोका वाढतो.
38
वाढलेल्या कोलेस्ट्रॉलची ही काही लक्षणं तुम्ही ओळखायलाच हवीत.
रक्तात LDL कोलेस्ट्रॉलचं प्रमाण वाढल्यास हृदयविकाराचा झटका, पक्षाघात आणि इतर गंभीर आजारांचा धोका वाढतो. अनेकदा याची काही विशेष लक्षणं दिसत नाहीत आणि आजार आतल्या आत वाढत राहतो. म्हणूनच, वाढलेल्या कोलेस्ट्रॉलची काही लक्षणं जाणून घेणं गरजेचं आहे.
कोरोनरी धमन्यांमध्ये प्लाक जमा झाल्यामुळे छातीत दुखू शकते.
जेव्हा LDL कोलेस्ट्रॉलमुळे हृदयाला रक्तपुरवठा करणाऱ्या रक्तवाहिन्यांमध्ये (coronary arteries) प्लाक जमा होतो, तेव्हा छातीत दुखायला लागतं. यामुळे छातीवर दाब आल्यासारखं वाटतं. ही वेदना हात, मान, जबडा किंवा पाठीकडेही पसरू शकते. ही अस्वस्थता काही मिनिटं टिकते आणि आराम केल्यावर किंवा औषध घेतल्यावर कमी होते.
58
त्वचेवर पिवळसर, मेणासारख्या गाठी किंवा डाग येणं ज्याला झँथोमास म्हणतात.
याला 'झँथोमास' (Xanthomas) म्हणतात. यात त्वचेवर पिवळसर, मेणासारख्या गाठी किंवा डाग येतात. ऊतींमध्ये (tissues) जास्त LDL कोलेस्ट्रॉल जमा झाल्यामुळे त्वचेखाली या गाठी तयार होतात. या बहुतेकदा पापण्यांवर (याला झँथेलाझ्मा म्हणतात), कोपर, गुडघे किंवा गंभीर प्रकरणांमध्ये नितंबांवर दिसतात.
68
आराम करूनही पूर्णपणे बरा न होणारा श्वास लागणे.
दम लागणं हे आणखी एक महत्त्वाचं लक्षण आहे. LDL कोलेस्ट्रॉलमुळे रक्तवाहिन्या आकुंचन पावतात, त्यामुळे हृदयाला रक्त पंप करण्यासाठी जास्त जोर लावावा लागतो. याचा परिणाम शरीरातील ऑक्सिजन पुरवठ्यावर होतो आणि श्वास घ्यायला त्रास होऊ लागतो. कधीकधी आराम करूनही दम लागतो किंवा श्वास घेण्याचा वेग वाढतो.
78
रक्तप्रवाह कमी झाल्यामुळे हात किंवा पायात सुन्नपणा येऊ शकतो.
रक्तवाहिन्यांमध्ये प्लाक जमा झाल्यामुळे रक्तप्रवाह कमी होतो. यामुळे हात, पाय किंवा इतर अवयवांमध्ये सुन्नपणा किंवा मुंग्या येऊ शकतात. कोलेस्ट्रॉल वाढल्याने मेंदूला होणारा रक्तपुरवठाही थांबू शकतो. यामुळे चेहरा, हात किंवा पाय अचानक सुन्न होणं, विशेषतः शरीराच्या एका बाजूला अशक्तपणा जाणवणं, अशी पक्षाघाताची (stroke) लक्षणं दिसू शकतात.
88
इस्ट्रोजेनची पातळी कमी झाल्यामुळे महिलांमध्ये रजोनिवृत्तीनंतर हा त्रास अनेकदा वाढतो.
वाढलेल्या LDL कोलेस्ट्रॉलमुळे सतत थकवा जाणवतो. याचं कारण म्हणजे, रक्तप्रवाह नीट होत नसल्याने स्नायू आणि अवयवांना पुरेसे पोषक तत्व आणि ऑक्सिजन मिळत नाही. पुरेशी झोप घेऊन किंवा आराम करूनही हा थकवा जात नाही. इस्ट्रोजेनची पातळी कमी झाल्यामुळे महिलांमध्ये रजोनिवृत्तीनंतर (menopause) हा त्रास अनेकदा वाढतो.
