Cooker Safety: कुकरच्या 'या' भागाकडे दुर्लक्ष करताय? कॅन्सर तज्ज्ञांनी दिला गंभीर इशारा!

प्रेशर कुकर धुताना आपण अनेकदा एका महत्त्वाच्या भागाकडे दुर्लक्ष करतो. हा भाग म्हणजे झाकणाची रबर गॅस्केट. तज्ज्ञांच्या मते, ही गॅस्केट नीट स्वच्छ न केल्यास त्यात बॅक्टेरिया वाढतात आणि तुमच्या पचनसंस्थेवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. जाणून घ्या ती स्वच्छ करण्याची योग्य पद्धत.

आपण रोजच्या जेवणासाठी प्रेशर कुकर वापरतो. वापर झाल्यावर तो घासूनपुसून स्वच्छही ठेवतो. पण कुकरच्या झाकणाला आतून लावलेली रबर गॅस्केट (Sealing Ring) आपण किती वेळा काढून स्वच्छ करतो? बहुतेक जण याकडे दुर्लक्ष करतात. पण ही छोटीशी रबर रिंग तुमच्या आरोग्यावर मोठा परिणाम करू शकते, असा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे.

गॅस्केट का खराब होते?

कुकरमध्ये जेवण शिजताना वाफेसोबत अन्नाचे बारीक कण, तेलकटपणा आणि ओलावा गॅस्केटच्या आतल्या बाजूला अडकतो. जर हे नीट स्वच्छ केलं नाही, तर तिथे बॅक्टेरिया आणि बुरशी (Mould) वाढायला लागते. प्रसिद्ध कॅन्सर तज्ज्ञ डॉ. तरंग कृष्णा यांच्या मते, हे बॅक्टेरिया पोटाच्या समस्या आणि प्रतिकारशक्ती कमी होण्यास कारणीभूत ठरू शकतात.

आरोग्यावर काय परिणाम होतो?

आयुर्वेदिक पोषणतज्ज्ञ श्वेता शाह सांगतात की, गॅस्केटमध्ये लपलेले बॅक्टेरिया अन्नात मिसळून ते दूषित करू शकतात. यामुळे उलट्या, जुलाब, पोट फुगणे किंवा अपचन अशा समस्या येऊ शकतात. जरी कुकरमधल्या जास्त तापमानामुळे काही जंतू मरत असले, तरी गॅस्केटमध्ये साचलेले जुने अन्नाचे कण नेहमीच धोकादायक असतात.

स्वच्छ करण्याची योग्य पद्धत

प्रत्येक वापरानंतर धुवा
कुकर धुताना गॅस्केटही काढून घ्या आणि कोमट पाणी व सौम्य साबणाने धुवा.

पूर्णपणे कोरडे करा
गॅस्केट ओली असताना झाकणाला लावून ठेवू नका. ती पूर्णपणे कोरडी झाल्यावरच वापरा.

आठवड्यातून एकदा डीप क्लीन
आठवड्यातून एकदा गॅस्केट नीट तपासा आणि तेलकटपणा पूर्णपणे जाईल अशाप्रकारे स्वच्छ करा.

भेगा पडल्यास बदला
गॅस्केटला लहान भेगा पडल्या असतील किंवा ती सैल झाली असेल, तर लगेच बदला. हे फक्त आरोग्यासाठीच नाही, तर कुकरच्या सुरक्षिततेसाठीही आवश्यक आहे.

साठवणूक करताना ही चूक करू नका

स्वयंपाक झाल्यावर कुकरचं झाकण घट्ट लावून ठेवू नका. झाकण थोडं उघडं ठेवल्यास आतला ओलावा निघून जातो आणि बॅक्टेरियाची वाढ रोखता येते.

हे लक्षात ठेवा..

गॅस्केटचं आयुष्य वाढवण्यासाठी (Increasing Lifespan)

गॅस्केटला लवकर भेगा पडू नयेत किंवा ती कडक होऊ नये यासाठी, धुतल्यानंतर तिला थोडेसे खाण्याचे तेल (Cooking Oil) लावून झाकणाला लावा. यामुळे रबर मऊ राहण्यास मदत होते.

कधी बदलावी? (When to Replace)

साधारणपणे, वापरानुसार कोणतीही गॅस्केट १२-१८ महिन्यांतून एकदा बदलणे चांगले असते. रबर चिकट वाटत असेल किंवा भेगा दिसल्यास, वाट न पाहता लगेच बदला.

लक्षात ठेवा: जुनी किंवा खराब झालेली गॅस्केट वापरल्यास प्रेशर कुकरचा स्फोटही होऊ शकतो. वाफेवर योग्य नियंत्रण न राहिल्यास मोठा धोका संभवतो. त्यामुळे आरोग्य आणि सुरक्षितता या दोन्हीसाठी गॅस्केटची स्वच्छता खूप महत्त्वाची आहे.