तुम्ही कधीही एखाद्या मोठ्या शॉपिंग मॉलमध्ये गेलात, तर तिथे तुम्हाला एकही खिडकी दिसणार नाही. दिवसाढवळ्याही डोळे दिपवणाऱ्या लाईट्सच्या प्रकाशातच शॉपिंग करावी लागते. शॉपिंग मॉल्समध्ये खिडक्या का नसतात, हे तुम्हाला माहीत आहे का?
मोठ्या शॉपिंग मॉल्समध्ये फिरताना कधी नीट लक्ष दिलंय का, तिथे एकही खिडकी किंवा घड्याळ नसतं. तुम्ही सकाळी जा किंवा संध्याकाळी, मॉलच्या आतलं वातावरण नेहमी सारखंच उत्साही वाटतं. या डिझाइनमागे अनेक कारणं आहेत. ग्राहकांच्या वागणुकीवर परिणाम करणारी एक मोठी सायकॉलॉजी आणि बिझनेस स्ट्रॅटेजी यामागे आहे. बिझनेसच्या भाषेत याला 'ग्रुएन इफेक्ट' (Gruen Effect) म्हणतात. खिडक्या किंवा घड्याळं नसल्यामुळे बाहेर हवामान कसं आहे, किती वाजले आहेत हे ग्राहकांना समजत नाही. यामुळे बाहेरच्या जगाशी त्यांचा संपर्क तुटतो आणि वेळ झाल्यामुळे घरी जाण्याचा विचार पटकन मनात येत नाही. परिणामी, ग्राहक वेळेचं भान विसरून शांतपणे जास्त वेळ मॉलमध्ये घालवतात आणि अधिक खरेदी करतात.
23
प्रोडक्ट्सचे रंग
नैसर्गिक प्रकाश दिवसभर बदलत राहतो. सकाळचा प्रकाश दुपार किंवा संध्याकाळपर्यंत बदलतो. जर खिडक्यांमधून हा प्रकाश आत आला, तर प्रोडक्ट्स नीट दिसणार नाहीत आणि त्यांचे खरे रंगही व्यवस्थित कळणार नाहीत. म्हणूनच, मॉल्समध्ये खास आर्टिफिशियल डेकोरेटिव्ह लाईटिंग (Artificial Decorative Lighting) वापरतात. या प्रकाशामुळे प्रत्येक शोरूम आणि त्यातल्या वस्तू खूप आकर्षक दिसतात. याशिवाय, मॉल्समध्ये सुरक्षा हा एक महत्त्वाचा मुद्दा असतो. खिडक्यांऐवजी काँक्रीटच्या भिंती असल्याने सुरक्षेवर लक्ष ठेवणं सोपं जातं. यामुळे चोरी किंवा विनापरवानगी आत घुसण्याची शक्यताही कमी होते.
33
शॉपिंग मॉल्समधील तापमान
शॉपिंग मॉल्समध्ये खिडक्या नसण्यामागे तापमान नियंत्रण हेही एक महत्त्वाचं कारण आहे. खिडक्या असतील तर बाहेरची उष्णता किंवा थंडी सहज आत येईल आणि एसीवर जास्त भार पडेल. खिडक्या नसल्यामुळे संपूर्ण मॉलचं तापमान स्थिर राहतं आणि विजेचा वापरही कमी होतो. इतकंच नाही, तर खिडक्यांच्या जागी असलेल्या रिकाम्या भिंतींचा वापर मॉलचे मालक ब्रँडच्या जाहिराती आणि मोठ्या डिजिटल स्क्रीनसाठी करतात. या जाहिरातींमधून मॉल प्रशासनाला मोठ्या प्रमाणात अतिरिक्त उत्पन्न मिळतं. अशाप्रकारे, एका छोट्या डिझाइनमागे ग्राहक मानसशास्त्र, सुरक्षा आणि पर्यावरण नियंत्रण अशी अनेक कारणं दडलेली आहेत.l