आजकाल महिलांमध्ये युरिनरी ट्रॅक्ट इन्फेक्शन (UTI) खूप सामान्य झालं आहे. युरिनरी सिस्टीमच्या कोणत्याही भागाला, जसं की मूत्रमार्ग, मूत्राशय, मूत्रवाहिनी (ureters) किंवा किडनीला याचा संसर्ग होऊ शकतो. आयएलएस हॉस्पिटलचे युरोलॉजिस्ट गौतम पिपारा यांच्या मते, पुरुषांपेक्षा महिलांना हा संसर्ग होण्याची शक्यता जास्त असते.
29
बहुतेक प्रकरणांमध्ये याचा परिणाम मूत्राशयावर होतो
जेव्हा बॅक्टेरिया मूत्रमार्गात शिरतात, तेव्हा हे इन्फेक्शन होतं. याचा परिणाम मूत्रमार्ग, मूत्राशय किंवा किडनीवर होऊ शकतो. पण बहुतेक प्रकरणांमध्ये, याचा सर्वाधिक फटका मूत्राशयाला बसतो.
39
युरिनरी इन्फेक्शनची सामान्य लक्षणं कोणती?
लघवी करताना जळजळ किंवा वेदना होणं, वारंवार लघवीला जाण्याची इच्छा होणं पण लघवी कमी प्रमाणात होणं, ओटीपोटात दुखणं ही याची काही सामान्य लक्षणं आहेत. कधीकधी लघवीचा रंग बदलतो (गढूळ दिसतो), तिला दुर्गंध येतो किंवा त्यातून रक्तही येऊ शकतं.
पुरुषांच्या तुलनेत महिलांचा मूत्रमार्ग (Urethra) लहान असतो. शिवाय, तो गुदद्वाराच्या (Anus) जवळ असतो. त्यामुळे बॅक्टेरियांना मूत्राशयापर्यंत पोहोचणं सोपं जातं. लैंगिक संबंध, गर्भधारणा आणि मेनोपॉजमुळे संसर्गाचा धोका आणखी वाढतो.
59
युरिनरी इन्फेक्शन किडनीपर्यंत पसरू शकतं का?
मूत्राशयाच्या संसर्गावर वेळीच उपचार केले नाहीत, तर तो मूत्रवाहिनीतून (Ureter) वर किडनीपर्यंत पसरू शकतो. याला पायलोनेफ्रायटिस (Pyelonephritis) म्हणतात. ताप, थंडी वाजणं, उलट्या आणि कंबरेच्या बाजूला किंवा पाठीत दुखणं ही किडनीच्या संसर्गाची लक्षणं असू शकतात, असं झाल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
69
युरिनरी इन्फेक्शन (UTI) पुन्हा होऊ शकतं का?
काही जणांना, विशेषतः महिलांना, वारंवार युरिन इन्फेक्शन होतं. हे पुन्हा संसर्ग झाल्यामुळे किंवा मूत्राशय पूर्णपणे रिकामं न होणं, मुतखडा किंवा मूत्रमार्गात अडथळा यांसारख्या समस्यांमुळे होऊ शकतं. संसर्ग वारंवार होत असल्यास, स्वतः उपचार करण्याऐवजी डॉक्टरांना भेटा आणि योग्य तपासण्या करा.
79
पुरुषांना युरिनरी इन्फेक्शन (UTI) होतं का?
हो, पुरुषांनाही युरिनरी ट्रॅक्ट इन्फेक्शन (UTI) होऊ शकतं. पुरुषांमधील संसर्गाचा संबंध अनेकदा प्रोस्टेट ग्रंथी वाढणं, मूत्राशय पूर्णपणे रिकामं करता न येणं, मुतखडा किंवा मूत्रमार्गाशी संबंधित इतर समस्यांशी असू शकतो.
89
युरिनरी इन्फेक्शन कसं टाळता येईल?
भरपूर पाणी प्या, लघवी जास्त वेळ रोखून धरू नका, मूत्राशय पूर्णपणे रिकामं करा. टॉयलेट वापरल्यानंतर स्वतःला व्यवस्थित स्वच्छ करा आणि लैंगिक संबंधानंतर लघवी करा. जननेंद्रियाची स्वच्छता ठेवणंही महत्त्वाचं आहे. या उपायांनी धोका कमी करता येतो.
99
डॉक्टरांना भेटणं गरजेचं आहे
लघवी करताना होणारी जळजळ नेहमीच UTI मुळे होते असं नाही. पण जर हा त्रास सतत होत असेल, सोबत ताप, लघवीतून रक्त येणं, किंवा तीव्र वेदना होत असतील, तर डॉक्टरांना भेटणं गरजेचं आहे. गर्भवती महिला किंवा पुरुषांमध्ये ही लक्षणं दिसल्यास त्वरित मूत्र तपासणी (Urine Test) करून घ्यावी.
