
हवामान बदललं की घरात उंदरांचा सुळसुळाट वाढतो. रात्रीच्या वेळी भिंतींमागून आवाज येणं, फर्निचर कुरतडणं आणि स्वयंपाकघरात उंदराची विष्ठा दिसणं, हे उंदीर घरात शिरल्याचे संकेत आहेत. ही समस्या वेळीच ओळखून त्यांचे रस्ते बंद करणं खूप गरजेचं आहे. यासाठी 'पेन्सिल ट्रिक' (Pencil Trick) खूप कामी येते. पेन्सिलच्या मागे असलेल्या इरेजरच्या आकारमानावरून उंदीर शिरू शकतील अशी छोटी छिद्रं तुम्ही सहज शोधू शकता.
उंदीर अगदी छोट्या फटीतूनही घरात शिरतात. फक्त ५ मिलीमीटरची फट असली तरी ते आत येतात. हा आकार साधारणपणे पेन्सिलच्या इरेजरएवढा असतो.
माणसांसारखी उंदरांची कॉलर बोन्स (हाडं) एकमेकांना घट्ट जोडलेली नसतात. त्यांचं शरीर खूप लवचिक असतं. म्हणूनच कितीही छोट्या फटीतून ते स्वतःचं शरीर आकसून आत शिरतात. डोळ्यांना न दिसणाऱ्या छोट्या फटीसुद्धा त्यांच्यासाठी महामार्गासारख्या असतात.
म्हणूनच तज्ज्ञ पेन्सिल इरेजरचा वापर मोजमाप करण्यासाठी करायला सांगतात. भिंती, दरवाजे, पाईप आणि इलेक्ट्रिक वायर्सजवळ पेन्सिल इरेजर मावेल एवढी जागा आहे का, हे तपासा. पण लक्षात ठेवा, या ट्रिकने आपण फक्त उंदरांचे रस्ते शोधू शकतो. त्यानंतर ते रस्ते बुजवणं ही आपली जबाबदारी आहे.
घरात उंदीर कुठून येतात हे शोधण्यासाठी या स्टेप्स फॉलो करा.
खोल्यांचे कोपरे, जमीन आणि भिंत जिथे जोडली जाते ती जागा आणि दरवाजाखालच्या फटी नीट तपासा. विशेषतः पाईप आणि इलेक्ट्रिक वायर्स जिथून भिंतीत जातात, तिथे बारकाईने लक्ष द्या.
ज्या फटींवर तुम्हाला संशय आहे, तिथे पेन्सिलचा इरेजर मावतोय का ते पाहा. अशी छिद्रं दिसल्यास ती लगेच लक्षात ठेवा. नंतर ती बुजवण्यासाठी याचा फायदा होईल.
किचन कॅबिनेटच्या मागे, फ्रिजजवळ आणि गॅस शेगडीच्या मागे अशा अंधाऱ्या जागांवरही शोधाशोध करा. खोलीच्या मध्यभागी शोधून काहीच उपयोग नाही. उंदरांना नेहमी लपून राहायला आवडतं, त्यामुळे त्यांचे रस्ते कोपऱ्यांमध्येच असतात.
फटी शोधल्यानंतर त्या योग्य साहित्याने बुजवणं गरजेचं आहे. ब्रिटिश पेस्ट कंट्रोल असोसिएशनच्या (BPCA) सल्ल्यानुसार, छोट्या फटींमध्ये वायर वूल (Wire Wool) टाकून त्यावर लवकर सुकणारं सिमेंट लावावं.
मोठी छिद्रं असतील तर पेस्ट कंट्रोल तज्ज्ञांचा सल्ला घेणं उत्तम. पण हवा खेळती राहण्यासाठी असलेल्या व्हेंटिलेशनच्या फटी चुकूनही बंद करू नका. घरात हवा आणि प्रकाश येणं खूप महत्त्वाचं आहे.
प्लास्टिक, सिलिकॉन, प्लास्टिकची जाळी, लाकूड किंवा रबर अशा मऊ वस्तूंनी फटी बुजवू नका. कारण उंदीर त्या सहज कुरतडतात. काही ठिकाणी तुम्ही एक्सपांडिंग फोम (Expanding Foam) आणि स्टील वूल (Steel Wool) एकत्र करून वापरू शकता. पण छिद्राच्या आकारानुसार योग्य वस्तूची निवड करा.
पेन्सिल ट्रिकने रस्ते शोधणं ही फक्त पहिली स्टेप आहे. घरात आधीच उंदराची विष्ठा दिसली असेल किंवा रात्री आवाज येत असतील, तर आणखी काळजी घेणं गरजेचं आहे.
तांदूळ, डाळी, पास्ता आणि स्नॅक्ससारखे पदार्थ उघड्या पिशव्यांमध्ये ठेवू नका. ते हवाबंद आणि मजबूत डब्यांमध्ये सुरक्षित ठेवा.
किचन ओट्यावर सांडलेले अन्नाचे कण लगेच साफ करा. टोस्टरसारख्या वस्तूंच्या मागे किंवा कॅबिनेटखाली काही अन्न सांडलंय का, ते तपासा.
पाळीव प्राण्यांचं अन्न आणि कचरा रात्रीच्या वेळी उघडा सोडू नका. डस्टबिनचं झाकण घट्ट लागलंय ना, याची खात्री करा.
अन्नाचा एक छोटा तुकडा जरी मिळाला, तरी उंदीर तिथेच ठाण मांडून बसतात. त्यामुळे त्यांना अन्नच मिळालं नाही, तर निम्मी समस्या तिथेच सुटेल.
सिंकखाली, फ्रिजच्या मागे, गॅस शेगडीच्या मागे आणि कॅबिनेटच्या मागे उंदीर लपण्याची दाट शक्यता असते. तिथे खालीलपैकी काही खुणा दिसतात का, ते तपासा:
• काळ्या रंगाची छोटी विष्ठा.
• लाकूड किंवा इतर वस्तू कुरतडल्याच्या खुणा.
• फाटलेले कागद किंवा कपडे विखुरलेले असणं.
• उंदीर फिरल्यासारख्या वाटणाऱ्या इतर खुणा.
उंदीर घरटं बनवण्यासाठी कागद आणि कपड्यांचा वापर करतात. उबदार, सुरक्षित आणि अन्न मिळेल अशा अंधाऱ्या जागा त्यांना खूप आवडतात.
कुठेही नवीन विष्ठा किंवा कुरतडल्याच्या खुणा दिसल्यास ती जागा लक्षात ठेवा. यावरून उंदीर नेमके कुठे जास्त फिरतायत, याचा अंदाज येतो.
आरोग्याविषयी सूचना: उंदराच्या विष्ठेला कधीही उघड्या हातांनी स्पर्श करू नका. ती सुकलेली असताना झाडू नका किंवा धूळ उडेल अशा पद्धतीने साफ करू नका. योग्य जंतुनाशक (Disinfectant) वापरून ती जागा काळजीपूर्वक स्वच्छ करा. हातमोजे (Gloves) नक्की घाला आणि त्यानंतर हात स्वच्छ धुवा.
घरात एक जरी उंदीर दिसला तरी त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. त्यांना अन्न आणि सुरक्षित जागा मिळाली, तर त्यांची संख्या झपाट्याने वाढते.
अन्न लपवून ठेवणं, फटी बुजवणं यांसारखे उपाय करूनही जर नवीन विष्ठा दिसली किंवा आवाज आले, तर लगेच पेस्ट कंट्रोल तज्ज्ञांना बोलवा.
अपार्टमेंटमध्ये राहणाऱ्यांनी ही गोष्ट आपल्या घरमालकाला किंवा बिल्डिंग मॅनेजमेंटला सांगावी. कारण उंदीर सामायिक भिंती आणि पाईप्समधूनही घरात शिरण्याचा धोका असतो.
उंदरांना रोखण्यासाठी या गोष्टी लक्षात ठेवा!
उंदरांना रोखण्यासाठी महागड्या वस्तूंची गरज नाही. पेन्सिल इरेजरने फटी शोधणं ही एक अतिशय सोपी ट्रिक आहे. यासोबतच अन्न सुरक्षित ठेवणं, स्वयंपाकघर स्वच्छ ठेवणं आणि योग्य साहित्याने फटी बुजवणं, या गोष्टी नियमितपणे केल्या पाहिजेत.