RO Water Vs Bottled Water : RO की कॅनचं पाणी? रोज पिण्यासाठी कोणतं पाणी बेस्ट? जाणून घ्या सत्य!

घरात RO चं पाणी प्यावं की विकतचं कॅनचं पाणी? पाण्याचा दर्जा, शुद्धीकरण, कॅनची स्वच्छता आणि RO ची देखभाल या महत्त्वाच्या गोष्टी समजून घेऊन योग्य निर्णय कसा घ्यावा?

RO की कॅनचं पाणी? आधी हे सत्य समजून घ्या!

रोज पिण्याच्या पाण्याबाबत 'RO चांगलं आणि कॅनचं पाणी वाईट' किंवा 'कॅनचं पाणीच बेस्ट' असं एका वाक्यात सांगता येणार नाही. पाणी सुरक्षित आहे की नाही, हे ठरवण्यासाठी पाण्याचा स्रोत, शुद्धीकरणाची पद्धत, देखभाल आणि साठवणूक या गोष्टी खूप महत्त्वाच्या असतात.

घरात RO वापरणारे लोक त्यांच्या घरी येणाऱ्या पाण्यावर किती शुद्धीकरण करायचं हे ठरवून योग्य मशीन निवडू शकतात. त्याचप्रमाणे, कॅनच्या पाण्याची गुणवत्ता ही पाणी पुरवणाऱ्या कंपनीच्या शुद्धीकरण आणि हाताळणीच्या पद्धतीवर अवलंबून असते.

WHO (जागतिक आरोग्य संघटना) देखील सांगते की, घरगुती पाणी शुद्धीकरण पद्धत निवडताना सर्वात आधी मूळ पाण्याचा दर्जा लक्षात घ्यायला हवा. त्यामुळे, या दोन्हीपैकी कोणतं पाणी चांगलं हे समजून घेण्यासाठी पाणी घरात येण्यापासून ते पिण्यापर्यंत काय काय होतं, हे पाहणं गरजेचं आहे.

RO वॉटर: घरीच पाणी शुद्ध करणं हा सर्वात मोठा फायदा!

रिव्हर्स ऑस्मोसिस (RO) ही पाण्यात विरघळलेले विविध घटक आणि काही जंतू कमी करणारी एक शुद्धीकरण पद्धत आहे. RO सिस्टीम काही प्रकारचे बॅक्टेरिया, व्हायरस आणि परजीवी नष्ट करते. यासोबतच शिसे, तांबे, क्रोमियम, सोडियम यांसारखी रसायनेही ती कमी करू शकते. पण कोणतंही RO मशीन सगळं काही एकाच प्रकारे स्वच्छ करेल असं नाही; मशीनचा फिल्टर आणि त्याच्या प्रमाणपत्रावर त्याची कार्यक्षमता अवलंबून असते.

त्यामुळे RO असण्याचा एक मोठा फायदा म्हणजे तुम्ही घरीच शुद्धीकरणावर नियंत्रण ठेवू शकता. पण यासाठी एक महत्त्वाची अट आहे. तुम्ही RO ची योग्य देखभाल केली पाहिजे. कंपनीने सांगितलेल्या वेळेत फिल्टर बदलले नाहीत, तर मशीन अपेक्षेप्रमाणे काम करणार नाही. CDC (सेंटर्स फॉर डिसीज कंट्रोल अँड प्रिव्हेन्शन) च्या मते, कोणतंही वॉटर प्युरिफायर असलं तरी त्याची नियमित देखभाल करणं आवश्यक आहे.

कॅनचं पाणी: फक्त पाणी नाही, कॅनकडेही लक्ष द्या!

कॅनचं पाणी विकत घेताना आपल्याला सहसा फक्त २० लिटरचा कॅन एवढंच माहीत असतं. पण त्या कॅनमधील पाण्याबद्दल आपल्याला सगळीच माहिती नसते.

उदाहरणार्थ:

• पाणी कोणत्या स्रोतातून घेतलं आहे?
• कोणत्या पद्धतीने शुद्ध केलं आहे?
• शुद्धीकरण यंत्रणेची योग्य देखभाल होते का?
• प्रत्येक वेळी पाणी भरण्यापूर्वी कॅन व्यवस्थित धुतला जातो का? एक कॅन किती काळ वापरला जातो?
• पाणी भरल्यानंतर ते कसं साठवलं जातं?
• कॅन उन्हात जास्त वेळ ठेवला जातो का?
• तुमच्या घरी आल्यावर कॅन आणि डिस्पेन्सर स्वच्छ ठेवला जातो का?

या गोष्टींची खात्रीशीर माहिती नसेल, तर 'कॅनचं पाणी आहे म्हणजे सुरक्षितच असेल' असं आपण ठरवू शकत नाही. भारताच्या FSSAI च्या नियमांनुसार, पॅकेज्ड पिण्याचं पाणी स्वच्छ, आरोग्यदायी, अन्नासाठी योग्य आणि प्रदूषणमुक्त अशा कंटेनरमध्येच भरलं पाहिजे. म्हणजेच, कॅनच्या पाण्याच्या दर्जामध्ये कॅनची स्वच्छताही तितकीच महत्त्वाची असते.

“RO च्या पाण्यात मिनरल्स नसतात; त्यामुळे ते चांगलं नाही” हे खरं आहे का?

RO च्या पाण्याबद्दल हा समज वारंवार ऐकायला मिळतो. RO शुद्धीकरण प्रक्रियेत पाण्यातील काही खनिजे (मिनरल्स) कमी होऊ शकतात. विशेषतः कॅल्शियम, मॅग्नेशियम, पोटॅशियम यांसारखे घटक RO प्रक्रियेत कमी होण्याची शक्यता असते. पण केवळ या कारणावरून RO चं पाणी शरीरासाठी वाईट आहे, असा निष्कर्ष काढता येणार नाही.

पाण्याची सुरक्षितता तपासताना जंतू आणि हानिकारक रसायनांसह अनेक गोष्टींचा विचार करावा लागतो. WHO च्या ताज्या पिण्याच्या पाण्याच्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्येही पाण्याच्या स्रोतापासून ते ग्राहकापर्यंत संपूर्ण पाणी सुरक्षा व्यवस्थापनावर भर दिला आहे. त्यामुळे पाण्यात मिनरल्स आहेत की नाही, हा एकच प्रश्न महत्त्वाचा नाही. 'हे पाणी पिण्यासाठी सुरक्षित आहे का?' हा खरा महत्त्वाचा प्रश्न आहे.

मग RO की कॅन: नक्की कशाची निवड करावी?

या प्रश्नाचं महत्त्वाचं उत्तर इथेच दडलं आहे.

घरात RO असेल तर:

तुम्हाला घरच्या पाण्याचा दर्जा माहीत असेल + योग्य RO मशीन असेल + त्याची नियमित देखभाल होत असेल, तर घरीच पाणी शुद्ध करून पिणं हा एक चांगला आणि नियंत्रणात असणारा पर्याय आहे.

कॅनचं पाणी घेत असाल तर:

नियम पाळणाऱ्या विश्वासार्ह कंपनीकडून पाणी घेणं + स्वच्छ कॅन + योग्य साठवणूक + स्वच्छ डिस्पेन्सर या गोष्टी खूप महत्त्वाच्या आहेत.

FSSAI च्या सध्याच्या पॅकेज्ड ड्रिंकिंग वॉटर टेस्टिंग प्लॅनमध्ये प्लास्टिक जारसह इतर कंटेनरचा दर्जा तपासण्याचे नियमही समाविष्ट आहेत.

त्यामुळे, 'RO विरुद्ध कॅन' या स्पर्धेत कायमस्वरूपी असा एकच विजेता नाही. तुमच्या घरच्या पाण्याचा दर्जा आणि RO ची देखभाल चांगली असेल, तर RO हा उत्तम पर्याय आहे. आणि जर विश्वासार्ह कंपनीकडून योग्य प्रकारे शुद्ध केलेलं आणि स्वच्छतेने हाताळलेलं कॅनचं पाणी मिळत असेल, तर तोही एक चांगला पर्याय ठरू शकतो.

पाणी पिण्यापूर्वी या ६ गोष्टी नक्की तपासा!

तुम्ही कोणतीही पद्धत वापरत असलात, तरी ही चेकलिस्ट तुमच्या नक्कीच कामी येईल.

१. तुमच्या घरच्या पाण्याचा स्रोत कोणता आहे ते जाणून घ्या. नळाचं पाणी, बोअरवेलचं पाणी की दुसरा कोणताही स्रोत आहे, हे आधी समजून घ्या.

२. RO असेल तर त्याचे फिल्टर वेळेवर बदला. देखभाल न केलेल्या RO वर पूर्णपणे विसंबून राहू नका.

३. कॅनचं पाणी घेत असाल तर त्या कंपनीबद्दल माहिती काढा. फक्त कमी किंमत किंवा चवीवरून पाण्याची निवड करू नका.

४. कॅनकडे नीट लक्ष द्या. तो स्वच्छ आहे का? कुठे तुटलेला तर नाही ना? त्याचं झाकण/सील व्यवस्थित आहे का?

५. डिस्पेन्सरही नियमित स्वच्छ करा. तुम्ही कितीही चांगलं पाणी विकत घेतलं, तरी घरात वापरलं जाणारं मशीन स्वच्छ नसेल तर आजार होऊ शकतात.

६. फक्त पाण्याची चव किंवा वासावरून त्याच्या सुरक्षिततेचा निर्णय घेऊ नका. CDC च्या मते, पाण्याची सुरक्षितता केवळ चव, वास आणि दिसण्यावरून ठरवता येत नाही.

प्रश्न फक्त RO की कॅनचं पाणी एवढाच नाही. 'पाणी कुठून आलं? कसं शुद्ध केलं? त्याची देखभाल कशी झाली? आणि ते कसं साठवलं?' या चार प्रश्नांची उत्तरेच तुम्हाला रोज पिण्याच्या पाण्याचा दर्जा समजून घेण्यास मदत करतील.