
हार्मोनल बदल, जीवनशैली आणि एकूण आरोग्य यासारख्या अनेक गोष्टी महिलांच्या आरोग्यावर परिणाम करतात. तरीही, अनेक महिला लक्षणांकडे दुर्लक्ष करतात किंवा डॉक्टरांकडे जाणं टाळतात. यामुळे अनेकदा स्त्री-रोगविषयक समस्यांकडे दुर्लक्ष होतं.
महिलांच्या आरोग्यावर परिणाम करणाऱ्या मुख्य स्त्री-रोगविषयक समस्या म्हणजे मासिक पाळीतील अनियमितता आणि इन्फेक्शन. एका अभ्यासानुसार, भारतातील ७० टक्के महिलांना स्त्री-रोगांशी संबंधित समस्या आहेत. मासिक पाळीतील अनियमितता, पीसीओएस, फायब्रॉइड्स, एंडोमेट्रिओसिस आणि पेल्विक इन्फ्लेमेटरी डिसीज यांसारख्या समस्यांचा सामना बहुतांश महिलांना आयुष्यात कधी ना कधी करावा लागतो.
या आजारांबद्दल पुरेशी माहिती नसल्यामुळे, अनेक प्रकरणं निदान आणि उपचारांशिवाय तशीच राहतात. आजाराची सुरुवातीची लक्षणं ओळखल्यास वेळेवर निदान आणि योग्य उपचार मिळण्यास मदत होते.
असामान्य रक्तस्राव हे महिलांनी लक्ष देण्यासारखं एक सामान्य लक्षण आहे. मासिक पाळीच्या मध्येच रक्तस्त्राव होणं, लैंगिक संबंधानंतर रक्तस्त्राव किंवा पाळीच्या नेहमीच्या पद्धतीत बदल होणं, या गोष्टी सामान्य नाहीत. हार्मोनल असंतुलन, फायब्रॉइड्स किंवा इन्फेक्शनमुळे हे बदल होऊ शकतात.
पोटाच्या खालच्या भागात (पेल्विक) सतत वेदना होणं किंवा अस्वस्थ वाटणं हे आणखी एक लक्षण आहे. पाळीच्या वेळी पोटदुखी सामान्य असली तरी, सतत होणारी पेल्विक वेदना, लैंगिक संबंधावेळी वेदना किंवा ओटीपोटात दबाव जाणवणं हे एंडोमेट्रिओसिस, अंडाशयातील गाठी किंवा पेल्विक इन्फेक्शनचं लक्षण असू शकतं.
योनीमार्गातून होणाऱ्या स्रावातील (vaginal discharge) बदलांकडेही महिलांनी लक्ष द्यायला हवं. स्रावाचा रंग, वास, प्रमाण किंवा घट्टपणा यात बदल झाल्यास, विशेषतः खाज सुटणे किंवा जळजळ होत असल्यास, हे एखाद्या इन्फेक्शनचं किंवा शारीरिक असंतुलनाचं लक्षण असू शकतं, ज्यावर उपचार आवश्यक आहेत.
अनियमित पाळी, मासिक पाळीत जास्त वेदना होणं किंवा सायकलमध्ये अचानक बदल होणं, हे फक्त थायरॉईड किंवा पॉलीसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोम (PCOS) सारख्या हार्मोनल समस्यांमुळेच होत नाही. महिलांनी या लक्षणांकडेही गंभीरपणे पाहिलं पाहिजे.
लघवी करताना होणारा त्रास हे आणखी एक महत्त्वाचं लक्षण आहे, ज्याकडे अनेकदा दुर्लक्ष केलं जातं. वारंवार लघवीला लागणं आणि वेदना होणं हे कधीकधी स्त्री-रोगांशी संबंधित असू शकतं. जर तुम्हाला वारंवार लघवीला जावं लागत असेल किंवा युरिन इन्फेक्शन होत असेल, तर लगेच डॉक्टरांना भेटा.