Govardhan Puja 2026 : गोवर्धन पूजा कधी आहे? जाणून घ्या शुभ मुहूर्त आणि महत्त्व

दिवाळीच्या दुसऱ्या दिवशी साजरी होणारी गोवर्धन पूजा २०२६ मध्ये १० नोव्हेंबरला आहे. या दिवशी भाविक भगवान श्रीकृष्ण, गोवर्धन पर्वत आणि गाईंची पूजा करतात. या सणाचे शुभ मुहूर्त, महत्त्वाचे विधी आणि महत्त्व जाणून घेऊया.

मुंबई: दिवाळीत साजरी होणाऱ्या गोवर्धन पूजेला हिंदू धर्मात विशेष महत्त्व आहे. हा सण भगवान श्रीकृष्णाला समर्पित आहे. ब्रजवासीयांना मुसळधार पावसापासून वाचवण्यासाठी त्यांनी गोवर्धन पर्वत उचलला होता, या घटनेची आठवण म्हणून हा सण साजरा केला जातो. या दिवशी भाविक श्रीकृष्णाची पूजा करतात, पारंपारिक नैवेद्य बनवतात आणि शेणापासून प्रतिकात्मक गोवर्धन पर्वत बनवतात.

गोवर्धन पूजा २०२६: तारीख आणि तिथी

गोवर्धन पूजा कार्तिक महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील प्रतिपदा तिथीला साजरी केली जाते. २०२६ मध्ये ही तिथी ९ नोव्हेंबरला दुपारी १२:३१ वाजता सुरू होईल आणि १० नोव्हेंबरला दुपारी २ वाजता संपेल.

उदय तिथीनुसार (सूर्योदयाच्या वेळी असणारी तिथी), गोवर्धन पूजा मंगळवार, १० नोव्हेंबर २०२६ रोजी साजरी केली जाईल.

यानिमित्ताने भाविक श्रीकृष्ण, गोवर्धन पर्वत आणि गाईंची पूजा करतात. अनेक मंदिरे आणि घरांमध्ये अन्नकूट सोहळाही आयोजित केला जातो, ज्यामध्ये देवाप्रती भक्ती आणि कृतज्ञता म्हणून विविध प्रकारचे अन्नपदार्थ अर्पण केले जातात.

गोवर्धन पूजा २०२६: शुभ मुहूर्त

गोवर्धन पूजा करणाऱ्या भाविकांनी विधी सुरू करण्यापूर्वी शुभ मुहूर्त जाणून घेणे गरजेचे आहे. सकाळच्या पूजेचा मुहूर्त २ तास १० मिनिटे असेल.

सणाचे महत्त्वाचे मुहूर्त खालीलप्रमाणे आहेत:

- गोवर्धन पूजा: मंगळवार, १० नोव्हेंबर २०२६

- प्रतिपदा तिथीची सुरुवात: ९ नोव्हेंबर, दुपारी १२:३१

- प्रतिपदा तिथीची समाप्ती: १० नोव्हेंबर, दुपारी २:००

- सकाळचा पूजा मुहूर्त: सकाळी ६:४० ते ८:५०

- अभिजित मुहूर्त: सकाळी ११:४३ ते दुपारी १२:२६

- गोधूली मुहूर्त: सायंकाळी ५:३० ते ५:५६

पारंपारिक गोवर्धन पूजा विधींसाठी सकाळचा वेळ विशेष महत्त्वाचा मानला जातो. भाविक अभिजित आणि गोधूली मुहूर्तावरही पूजा करू शकतात.

गोवर्धन पूजा २०२६: हा सण का साजरा केला जातो?

गोवर्धन पूजा द्वापर युगातील एक लोकप्रिय आख्यायिका आहे, जी श्रीकृष्ण आणि ब्रजवासी यांच्याशी संबंधित आहे.

हिंदू पौराणिक कथांनुसार, ब्रजमधील लोक चांगला पाऊस आणि समृद्धीसाठी पावसाचा देव, इंद्र याची पूजा करत असत. मात्र, श्रीकृष्णाने त्यांना समजावून सांगितले की त्यांचे जीवन आणि उपजीविका निसर्ग, गोवर्धन पर्वत आणि गाईंवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. त्यांनी या गोष्टींचा आदर आणि पूजा करण्यास प्रोत्साहन दिले.

श्रीकृष्णाच्या सल्ल्यानुसार ब्रजवासीयांनी इंद्राची पूजा करणे थांबवले आणि गोवर्धन पर्वताची पूजा करू लागले. यामुळे इंद्र क्रोधीत झाला आणि त्याने संपूर्ण प्रदेशात मुसळधार पाऊस पाडण्यास सुरुवात केली, ज्यामुळे गावकरी आणि त्यांच्या गुरांचा जीव धोक्यात आला.

सर्वांचे रक्षण करण्यासाठी श्रीकृष्णाने आपल्या करंगळीवर विशाल गोवर्धन पर्वत उचलला आणि त्याखाली सर्व लोक आणि प्राण्यांना आश्रय दिला. सतत सात दिवस पाऊस पडूनही गावकरी पर्वताखाली सुरक्षित राहिले.

अखेर, इंद्रदेवाला आपली चूक समजली आणि त्याने श्रीकृष्णाची माफी मागितली.

म्हणूनच, श्रीकृष्णाने ब्रजवासीयांचे कसे रक्षण केले याचा सन्मान करण्यासाठी हा सण साजरा केला जातो. तसेच हा सण निसर्ग, शेती, गुरे आणि मानवी जीवनाला आधार देणाऱ्या साधनसंपत्तीप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचे महत्त्वही अधोरेखित करतो.