Dogs Behavior : कुत्रे खरंच माणसांच्या भावना समजून घेतात का? विज्ञान काय सांगतं?

Dogs Behavior: बरेच लोक आपल्या पाळीव कुत्र्यांवर खूप प्रेम करतात. कुत्रेही त्यांच्यावर तितकंच प्रेम करतात आणि त्यांच्या भावना समजून घेतात, असं ते सांगतात. पण कुत्रे खरंच माणसांच्या भावना ओळखतात का? यावर विज्ञान काय सांगतं?

कुत्र्यांच्या वागणुकीबद्दल रंजक गोष्टी

आपण दुःखी असताना आपला पाळीव कुत्रा शांतपणे जवळ येऊन बसतो. आपण आनंदी असताना तोही उत्साहाने उड्या मारतो आणि रागात असताना थोडा दूर जातो, हे आपण पाहिलंच असेल. कुत्रे फक्त आपले शब्दच नाही, तर चेहऱ्यावरील हावभाव, आवाजातील बदल आणि बॉडी लँग्वेज सुद्धा अचूक ओळखतात, असं संशोधन सांगतं. पण ते खरंच आपल्या भावना समजून घेतात का? आपण दुःखी आहोत हे त्यांना कसं कळतं? यामागचं रंजक विज्ञान आपण समजून घेऊया.

कुत्रे माणसांच्या भावना कशा ओळखतात?

संशोधनानुसार, हजारो वर्षांपासून माणसांसोबत राहिल्यामुळे कुत्र्यांमध्ये माणसांच्या भावना ओळखण्याची क्षमता निर्माण झाली आहे. माणसांच्या वागणुकीतील छोटे छोटे बदल ओळखायला ते शिकले आहेत. आपण आनंदी असतो तेव्हा आपला आवाज उत्साही असतो, चेहऱ्यावर हास्य असतं आणि शरीरही रिलॅक्स असतं. याउलट, आपण रागात किंवा दुःखात असताना आपला आवाज आणि चेहऱ्यावरील हावभाव बदलतात. कुत्रे हे बदल लगेच ओळखतात आणि आपल्या वागणुकीचा अंदाज लावतात.

आवाजातील बदल हाच मोठा संकेत

माणसाचा आवाज हा कुत्र्यांसाठी खूप महत्त्वाचा संकेत असतो. आपण काय बोलतोय यापेक्षा आपण 'कसं' बोलतोय, याकडे कुत्रे जास्त लक्ष देतात. आपण प्रेमाने बोललो तर ते सकारात्मक प्रतिसाद देतात. पण आपण रागात किंवा मोठ्याने ओरडलो, तर ते मागे सरकतात, कान मागे घेतात, शेपूट खाली घालतात किंवा तिथून दूर निघून जातात. याशिवाय, ते आपल्या चेहऱ्यावरील हावभाव सुद्धा बारकाईने पाहतात. आपण आनंदी आहोत की काळजीत, हे ते आपल्या चेहऱ्यावरून बऱ्यापैकी ओळखू शकतात.

वासावरूनही ओळखतात भावना

आपण घाबरतो किंवा तणावात असतो, तेव्हा आपल्या शरीरात काही रासायनिक बदल होतात. यामुळे आपल्या शरीराचा वासही बदलू शकतो. कुत्र्यांची वास घेण्याची क्षमता माणसांपेक्षा खूप जास्त असते. त्यामुळे ते हे बदल सहज ओळखतात. म्हणूनच आपण टेन्शनमध्ये किंवा भीतीत असताना, कुत्रे आपल्या वागणुकीसोबतच शरीराच्या वासावरूनही आपल्या भावना ओळखतात, असं शास्त्रज्ञ सांगतात.

बॉडी लँग्वेजवरून लावतात अंदाज

माणूस रडत असताना त्याचा आवाज, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि बॉडी लँग्वेज नेहमीसारखी नसते. कुत्रा हे बदल पाहतो आणि जवळ येतो. यामागे त्यांचा जुना अनुभवही असू शकतो. मालक दुःखी असताना आपण जवळ गेल्यावर त्याने आपल्याला प्रेम दिलं होतं, हे कुत्र्याच्या लक्षात राहतं. त्यामुळे पुन्हा तशीच परिस्थिती आल्यावर कुत्रा तसाच प्रतिसाद देतो.

माणसांच्या भावनांना कुत्र्यांचा प्रतिसाद

कुत्रे माणसांचा आनंदही अचूक ओळखतात. मालक उत्साहाने बोलत असेल, हसत असेल किंवा बाहेर जाण्यासाठी तयार होत असेल, तर कुत्राही उत्साही होतो. मालक घरी परतल्यावर कुत्रा जो आनंद व्यक्त करतो, ते याचं उत्तम उदाहरण आहे. आपला आवाज आणि हालचालींवरून भावना ओळखून त्यानुसार वागणं, हा कुत्र्यांच्या सामाजिक बुद्धिमत्तेचाच एक भाग आहे.

अर्थात, प्रत्येक कुत्रा सारखाच वागतो असं नाही. कुत्र्याची जात, वय, स्वभाव, तो माणसांसोबत कसा वाढलाय आणि त्याचे जुने अनुभव यावर त्याची वागणूक अवलंबून असते. काही कुत्रे माणसांच्या भावनांना खूप लवकर प्रतिसाद देतात, तर काही कुत्रे त्याकडे फारसं लक्ष देत नाहीत.