चाणक्य नीतीमध्ये कुटुंब आणि वागणुकीबद्दल खूप महत्त्वाच्या गोष्टी सांगितल्या आहेत. पालकांनी आपल्या मुलांसमोर कोणत्या ४ चुका करणे टाळले पाहिजे आणि आपल्या रोजच्या वागण्याचा मुलांच्या मनावर कसा परिणाम होतो, हे आपण आज जाणून घेणार आहोत.
मुलांचे व्यक्तिमत्त्व आणि आत्मविश्वास घडवण्यात पालकांची भूमिका खूप मोठी असते. आचार्य चाणक्य सांगतात की, मुलांचे भविष्य पूर्णपणे पालकांच्या वागणुकीवर अवलंबून असते. मुले म्हणजे ओल्या मातीचा गोळा असतात. तुम्ही त्यांना जसा आकार द्याल, तशी ती घडतात.
26
या चुका पालकांनी टाळाव्यात
आचार्य चाणक्य यांनी सांगितलेल्या पालकत्वाच्या टिप्स आजही खूप उपयोगी पडतात. पालक अनेकदा नकळत अशा काही चुका करतात, ज्यामुळे मुले चांगले संस्कार विसरतात. चांगल्या पालकांनी मुलांसमोर काही गोष्टी करणे कटाक्षाने टाळले पाहिजे.
36
मुलांसमोर खोट बोलू नका
आचार्य चाणक्य पालकांना मुलांसमोर खोटे न बोलण्याचा सल्ला देतात. मुले जेव्हा पालकांना खोटे बोलताना पाहतात, तेव्हा तीही पटकन हीच सवय शिकतात. याचा त्यांच्या कोवळ्या मनावर खूप वाईट परिणाम होतो. ती गोष्टी लपवायला आणि सतत खोटे बोलायला लागतात. मजेतही खोटे बोलणे ही खूप मोठी चूक आहे, हे पालकांनी मुलांना शिकवले पाहिजे.
पालक अनेकदा एकमेकांशी भांडताना ओरडतात किंवा वाईट शब्द वापरतात. भांडण जिंकण्यासाठी ते एकमेकांच्या चुकाही काढतात. या विषारी वातावरणाचा मुलांच्या मानसिकतेवर खूप खोलवर परिणाम होतो. इतरांचा आदर करण्याऐवजी मुले वाईट भाषा वापरायला शिकतात.
56
मुलांचे अधिक लाड करू नका
पालकांनी मुलांचे गरजेपेक्षा जास्त लाड कधीच करू नयेत. चाणक्य नीतीमधील एका प्रसिद्ध श्लोकात म्हटले आहे:
'लालनाद् बहवो दोषास्ताडनाद् बहवो गुणाः |
तस्मात्पुत्रं च शिष्यं च ताडयेन्न तु लालयेत् ||'
याचा सरळ अर्थ असा की, जास्त लाड केल्याने मुलांमध्ये वाईट सवयी निर्माण होतात. चांगले संस्कार रुजवण्यासाठी पालकांनी त्यांना योग्य शिस्तीत वाढवले पाहिजे.
66
त्यांच्या चुका दुर्लक्षित करू नका
पालक अनेकदा आंधळ्या प्रेमापोटी मुलांच्या चुकांकडे दुर्लक्ष करतात. यामुळे मुलांना मोठ्या चुका करण्याच्या परिणामांची भीती वाटत नाही. मुले ५ वर्षांची होईपर्यंत पालक त्यांचे लाड करू शकतात. पण त्यानंतर, पालकांनी त्यांना योग्य आणि अयोग्य यातील फरक शिकवला पाहिजे. मुले किशोरवयात आल्यावर पालकांनी त्यांच्याशी मैत्रीपूर्ण वागले पाहिजे. यामुळे मुले गोष्टी लपवण्याऐवजी सर्व काही मोकळेपणाने शेअर करतात.
