बेकिंग पावडर आणि बेकिंग सोडा आपल्या प्रत्येकाच्या स्वयंपाकघरात असतोच. हे दोन्ही पदार्थ बॅटरमध्ये गॅस तयार करतात, ज्यामुळे आपला केक हलका आणि मऊ होतो. पण हे दोन्ही पदार्थ एकच आहेत का? चला तर मग जाणून घेऊया.
खरं तर, बेकिंग सोडा आणि बेकिंग पावडर हे दोन्ही पूर्णपणे वेगळे पदार्थ आहेत. एकाऐवजी दुसरा पदार्थ वापरल्यास तुमची डिश बिघडू शकते. उदाहरणार्थ, तुमचा केक नीट फुगणार नाही, त्याची चव खराब होऊ शकते किंवा त्याचा पोत पूर्णपणे बिघडू शकतो. त्यामुळे कधी कोणता पदार्थ वापरायचा हे माहीत असणं खूप महत्त्वाचं आहे.
26
कशासाठी वापर होतो?
बेकिंग सोडा म्हणजे शुद्ध सोडियम बायकार्बोनेट (sodium bicarbonate) होय. या पांढऱ्या पावडरला काम करण्यासाठी ॲसिडची गरज असते. जसं की दही, ताक, लिंबाचा रस किंवा ब्राऊन शुगर. जेव्हा हे पदार्थ ओलाव्यासोबत मिसळतात, तेव्हा ते कार्बन डायऑक्साइड गॅस तयार करतात आणि बॅटर फुगतं. ही प्रक्रिया खूप वेगाने होते, त्यामुळे तुम्हाला बॅटर लगेच बेक करावं लागतं.
36
बेकिंग सोड्याचा वापर
दुसरीकडे, बेकिंग पावडर हे एक संपूर्ण पॅकेज आहे. हे बेकिंग सोडा, एक ॲसिड आणि कॉर्नस्टार्च (cornstarch) सारख्या स्टॅबिलायझरचं मिश्रण असतं. याचा अर्थ यात ॲसिड आधीपासूनच असतं. ज्या रेसिपीमध्ये इतर कोणतेही ॲसिडिक पदार्थ नसतात, तिथे तुम्ही याचा वापर करू शकता.
बेकिंग पावडर दोन प्रकारची असते. सिंगल-ॲक्टिंग पावडर ओलाव्याच्या संपर्कात येताच रिॲक्ट होते. डबल-ॲक्टिंग पावडर दोनदा काम करते. ती आधी ओलाव्यासोबत रिॲक्ट होते आणि नंतर ओव्हनमध्ये गरम झाल्यावर पुन्हा रिॲक्ट होते.
56
बेकिंग पावडरचे प्रकार
होय, आणीबाणीच्या वेळी तुम्ही एकाऐवजी दुसरा पदार्थ वापरू शकता, पण त्याचं प्रमाण खूप महत्त्वाचं असतं. बेकिंग सोडा हा बेकिंग पावडरपेक्षा ३ ते ४ पटीने जास्त स्ट्रॉंग असतो. त्यामुळे १ चमचा बेकिंग सोड्याऐवजी तुम्हाला ३ चमचे बेकिंग पावडर वापरावी लागेल.
66
हे देखील लक्षात ठेवा
पण काळजी घ्या! चुकीचं प्रमाण वापरल्यास तुमचा केक फुगणार नाही. जास्त बेकिंग सोडा वापरल्यास कडू आणि साबणासारखी चव येते, तर जास्त बेकिंग पावडरमुळे धातूसारखी (metallic) चव येऊ शकते.
