केंद्रीय अर्थसंकल्प: काय महागणार? काय स्वस्त होणार?

तिसऱ्या मोदी सरकारचा तिसरा अर्थसंकल्प अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी सादर केला आहे. आज एक तास 26 मिनिटे चाललेल्या या अर्थसंकल्पात कोणत्या वस्तू महाग होणार आणि कोणत्या स्वस्त होणार, ते पाहूया.

तिसऱ्या मोदी सरकारचा तिसरा अर्थसंकल्प अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी सादर केला आहे. आज एक तास 26 मिनिटे अर्थसंकल्पाचे सादरीकरण झाले. केरळच्या अनेक वर्षांपासूनच्या मागण्यांकडे केंद्राने पुन्हा एकदा दुर्लक्ष केले आहे. नुकत्याच चर्चेत असलेली हाय-स्पीड रेल्वे, भाजप मंत्र्यांनी दावा केलेले एम्स (AIIMS) आणि तिरुअनंतपुरमसाठी अपेक्षित असलेल्या घोषणांशिवाय हा अर्थसंकल्प संपला. दुर्मिळ खनिज कॉरिडॉर, नारळ प्रोत्साहन, कासव संवर्धन केंद्र आणि आयुर्वेद उपचार प्रोत्साहन वगळता केरळसाठी इतर कोणत्याही मोठ्या घोषणा नाहीत. आजच्या अर्थसंकल्पात कोणत्या वस्तू आणि सेवा महागल्या आणि कोणत्या स्वस्त झाल्या ते पाहूया.

स्वस्त होणाऱ्या वस्तू

• कर्करोगावरील औषधे
• ईव्ही बॅटरी
• क्रीडा साहित्य
• सोलर पॅनल
• मायक्रोवेव्ह ओव्हन
• चामड्याच्या वस्तू

महाग होणाऱ्या वस्तू

• सिगारेट
• मद्य

इतर महत्त्वाच्या घोषणा

• आयकर स्लॅबमध्ये कोणताही बदल नाही.
• निर्मला सीतारामन यांनी अर्थसंकल्पात सात नवीन हाय-स्पीड रेल्वे कॉरिडॉरची घोषणा केली, पण त्यात केरळचा समावेश नाही.
• 17 कर्करोगावरील औषधांवरील सीमा शुल्क माफ केले आहे. त्यामुळे कर्करोगावरील औषधांच्या किमती कमी होतील.
• मायक्रोवेव्ह उपकरणांच्या भागांवरील करही कमी केला जाईल. त्यामुळे त्यांच्या किमती कमी होण्याची अपेक्षा आहे.
• छोट्या करचुकवेगिरीसाठी फक्त दंडाची शिक्षा असेल, अशी घोषणाही करण्यात आली. उत्पन्नाबद्दल चुकीची माहिती दिल्यास कठोर शिक्षा होईल, असेही अर्थमंत्र्यांनी सांगितले.
• परदेशात पैसे पाठवण्यावरील कर कमी केला जाईल.
• विमानांच्या भागांवरील कर माफ केला आहे.
• परदेशातील मालमत्ता जाहीर करण्यासाठी सहा महिन्यांचा कालावधी दिला जाईल, असेही मंत्री म्हणाल्या.
• राज्यांना वित्त आयोगाकडून 1.4 लाख कोटी रुपयांचे अनुदान दिले जाईल.
• नवीन शैक्षणिक केंद्रे स्थापन केली जातील.
• 5 विद्यापीठ टाऊनशिप्स स्थापन करण्याची घोषणाही अर्थसंकल्पात करण्यात आली आहे.
• वाहन अपघात नुकसान भरपाईच्या रकमेवर आता कर लागणार नाही. परदेशात राहणाऱ्या भारतीयांच्या स्थावर मालमत्तेच्या हस्तांतरणावर कर आकारला जाईल.
• परदेश प्रवासावरील कर 5 टक्क्यांवरून 2 टक्के करण्यात आला आहे. यामुळे परदेश प्रवासाचा खर्च कमी होईल. वैद्यकीय शिक्षणावरील करही 5 टक्क्यांवरून 2 टक्के करण्यात आला आहे.
• क्रीडा क्षेत्रात मोठे बदल होतील, अशी अर्थसंकल्पीय घोषणा आहे. क्रीडा क्षेत्रासाठी 'खेलो इंडिया मिशन' जाहीर करण्यात आले आहे. क्रीडा उपकरणांचे उत्पादन आणि संशोधनासाठी योजना असेल.
• महिला उद्योजकांसाठी 'शी मार्ट' योजना.
• गावातील महिलांच्या उद्योगांना मदत.
• नारळ उत्पादक शेतकऱ्यांना प्रोत्साहन दिले जाईल. 'कोकोनट प्रमोशन स्कीम' सुरू केली जाईल. याचा फायदा सुमारे एक कोटी शेतकऱ्यांना होईल, असे अर्थमंत्र्यांनी सांगितले. भारतीय काजू आणि नारळाचा दर्जा जागतिक स्तरावर नेण्यासाठी मदत केली जाईल, अशीही घोषणा आहे.
• समुद्री कासवांच्या संवर्धनासाठी केरळ आणि कर्नाटकमध्ये विशेष केंद्रे स्थापन केली जातील. तीन ठिकाणी आंतरराष्ट्रीय ट्रेकिंग केंद्रे उभारली जातील. हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड आणि जम्मू-काश्मीरमध्ये आंतरराष्ट्रीय ट्रेकिंग केंद्रे उभारण्याची घोषणा आहे.
• आयुर्वेदाला प्रोत्साहन देण्यासाठीही योजना आहे. औषधी वनस्पतींची लागवड आणि प्रक्रिया करणाऱ्यांसाठी मदत योजनेची घोषणा करण्यात आली आहे.