
देशाच्या हवाई वाहतूक क्षेत्रात सध्या मोठं संकट निर्माण झालंय. स्पाईसजेटकडून (SpiceJet) एकापाठोपाठ एक फ्लाईट्स रद्द केल्या जात आहेत. धक्कादायक म्हणजे, ज्या मार्गांवर विमानसेवा बंद आहे किंवा फ्लाईट रद्द झाली आहे, तिथेही ऑनलाईन तिकीट विक्री बिनदिक्कत सुरू असल्याचा आरोप होतोय. यामुळे प्रवाशांचा मोठा गोंधळ उडत आहे. नुसतं एवढंच नाही, तर विमान रद्द झाल्यानंतर तिकिटाचे पैसे (रिफंड) परत मिळवण्यासाठीही प्रवाशांना मोठा संघर्ष करावा लागतोय. भारतातील प्रमुख बजेट एअरलाईन असलेल्या स्पाईसजेटचं आर्थिक संकट आता आणखी गडद होत चाललंय. गेल्या काही दिवसांत कंपनीने अनेक उड्डाणे रद्द केलीत. प्रवाशांच्या वाढत्या तक्रारी पाहता आता विमान कंपनीच्या तिकीट बुकिंग सिस्टीमवरच अनेक प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.
मुंबईवरून दुबईला जाणारी स्पाईसजेटची SG-5060 ही फ्लाईट गेल्या आठवडाभरापासून उडालेलीच नाही. असं असलं तरी २१ नोव्हेंबरलाही या विमानाची तिकिटं ऑनलाईन विक्रीसाठी उपलब्ध होती, असा आरोप आहे. एव्हिएशन पत्रकार अरिंदम मुजूमदार यांनी ही बाब उघडकीस आणली. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, कंपनीचा ज्या फ्लाईट्स चालवण्याचा कोणताही विचार नाही, त्यांचीही तिकिटे विकली जात आहेत. अर्थात, अनेकदा ऑनलाईन बुकिंग सिस्टीममध्ये वेळेवर अपडेट न झाल्यानेही रद्द झालेल्या विमानाची तिकिटे उपलब्ध दिसू शकतात, असंही म्हटलं जातंय.
विमान रद्द झाल्यावर पैसे परत मिळवण्यासाठीही मोठी समस्या निर्माण झालीय. अनेक प्रवाशांनी तक्रार केलीय की, फ्लाईट रद्द होऊन २० दिवस उलटले तरी त्यांना पैसे परत मिळालेले नाहीत. काहींना तर थेट सांगण्यात आलंय की, रद्द झालेल्या तिकिटांचे पैसे जानेवारी २०२७ मध्ये परत दिले जातील! ऑनलाईन ट्रॅव्हल एजन्सीमार्फत तिकीट बुक करणाऱ्या प्रवाशांची तर आणखीच गोची झालीय. विमान कंपनीकडे विचारणा केल्यास ते बुकिंग प्लॅटफॉर्मशी संपर्क साधायला सांगतात, आणि बुकिंग प्लॅटफॉर्म वाले पुन्हा विमान कंपनीकडे बोट दाखवतात. यामुळे प्रवासी दोन्ही कंपन्यांच्या मध्ये अडकून पडलेत.
विमानाचे तिकीट रद्द झाल्यास पैसे परत करण्यासाठी काही निश्चित नियम आहेत. क्रेडिट कार्डने पेमेंट केले असल्यास: DGCA च्या नियमांनुसार, ७ दिवसांच्या आत पैसे परत मिळायला हवेत. ऑनलाईन ट्रॅव्हल एजन्सीद्वारे बुकिंग असल्यास: १४ कामकाजाच्या दिवसांत (Working days) रिफंड प्रक्रिया पूर्ण व्हायला हवी. स्पाईसजेटच्या वेबसाईटवरून थेट बुकिंग असल्यास: कंपनीच्या नियमांनुसार, डेबिट कार्ड, क्रेडिट कार्ड, UPI, नेट बँकिंग किंवा वॉलेटने पेमेंट केले असल्यास ७ कामकाजाच्या दिवसांत पैसे परत मिळणे अपेक्षित आहे. यात काही अडचण आल्यास तुम्ही संबंधित बुकिंग प्लॅटफॉर्म किंवा एअरलाईनशी संपर्क साधू शकता.
मिळालेल्या माहितीनुसार, हिवाळी वेळापत्रकात स्पाईसजेटला दररोज ६६ विमाने चालवण्याची परवानगी होती. मात्र प्रत्यक्षात सध्या दररोज फक्त १०-१५ फ्लाईट्स उड्डाण करत असल्याचा दावा एका अहवालात करण्यात आलाय. त्यातही ज्या फ्लाईट्स सुरू आहेत, त्या अनेकदा उशिराने धावत आहेत. कंपनीच्या बिघडलेल्या आर्थिक स्थितीबाबत चिंतेचे वातावरण असतानाच, केंद्र सरकारच्या AirSewa पोर्टलवर स्पाईसजेटविरोधात तब्बल ७ हजारांहून अधिक तक्रारी दाखल झाल्या आहेत.
ही परिस्थिती हाताळण्यासाठी आता हवाई वाहतूक नियामक संस्था DGCA ने कठोर पावले उचलली आहेत. नियमांचे उल्लंघन, एकापाठोपाठ एक उड्डाणे रद्द करणे, सेवा विस्कळीत होणे आणि थकबाकी यांसारख्या कारणांवरून DGCA ने स्पाईसजेटला 'कारणे दाखवा' (शो कॉज) नोटीस बजावली आहे. यावर उत्तर देण्यासाठी कंपनीला ७ दिवसांची मुदत दिली आहे. ठरलेल्या वेळेत उत्तर न दिल्यास DGCA एकतर्फी कारवाई करू शकते. या सगळ्या प्रकारामुळे स्पाईसजेटच्या भविष्याबाबत चिंता वाढली असली, तरी विमान कंपनी लगेच बंद होणार असल्याची कोणतीही अधिकृत घोषणा अद्याप झालेली नाही.