Khari Baoli : आशियातील सर्वात मोठं मसाल्यांचं मार्केट आपल्याच देशात आहे, इथूनच देशभरात जातो माल

बिर्याणी असो वा चमचमीत भाजी, मसाल्यांशिवाय मजा नाही. पण तुम्हाला माहितीये का, हे मसाले सर्वात स्वस्त कुठे मिळतात? आशियातील सर्वात मोठं मसाल्यांचं मार्केट आपल्या दिल्लीतच आहे.

दिल्लीतील 'खारी बावली'

मसाल्यांशिवाय बिर्याणी आणि भाज्यांची चव अपूर्णच असते. बाजारात हे मसाले थोडे महाग मिळतात. पण आशियातील सर्वात मोठं मसाला मार्केट आपल्या भारतातच आहे. दिल्लीतील 'खारी बावली' असं या मार्केटचं नाव आहे. आपल्या स्वयंपाकघरात वापरली जाणारी हळद, तिखट, काळी मिरी, वेलची अशा मसाल्यांचे इथे मोठे ढीग पाहायला मिळतात. रंगीबेरंगी मसाले, त्यांचा घमघमाट आणि ग्राहकांची गर्दी यामुळे हे मार्केट नेहमी गजबजलेलं असतं. जुन्या दिल्लीतील खारी बावली हे आशियातील सर्वात मोठं होलसेल मसाला मार्केट म्हणून ओळखलं जातं. इथे १०० हून अधिक प्रकारचे मसाले विकले जातात. चहाची पत्ती, सुका मेवा, बदाम, डाळी आणि विविध प्रकारच्या बियाही इथे मिळतात. देशाच्या कानाकोपऱ्यातून व्यापारी इथे माल घेऊन येतात. अनेक पिढ्यांपासून व्यवसाय करणारी कुटुंबं या मार्केटमध्ये तुम्हाला भेटतील.

मसाल्यांच्या व्यापाराचं केंद्र

खारी बावली मार्केटचा इतिहास थेट १७ व्या शतकातील मुघल काळापर्यंत जातो. मुघल सम्राट शाहजहानने दिल्लीत 'शाहजहानाबाद' शहर वसवले, तेव्हा हा भाग एक मोठं व्यापारी केंद्र बनला. त्यांची मुलगी जहाँआरा बेगम हिने १६५० मध्ये चांदणी चौक मार्केटची स्थापना केली. त्याकाळी या भागात प्रवासी, त्यांचे घोडे आणि उंटांना पाणी पाजण्यासाठी एक मोठी पायऱ्यांची विहीर (बावली) होती. या विहिरीचं पाणी खारट (खारी) होतं. काळाच्या ओघात या विहिरीच्या आजूबाजूचा परिसर मसाल्यांच्या व्यापाराचं केंद्र बनला. 'खारी बावली' हे नाव याच विहिरीवरून पडलं आहे. १९२० च्या दशकापर्यंत या भागाचं रूपांतर एका गजबजलेल्या रस्त्यात झालं. आजही या मार्केटमध्ये पाऊल ठेवल्यावर तुम्हाला जुन्या काळातील व्यापारी परंपरांची आठवण नक्की येईल.

अनेक प्रकारचे मसाले

या मार्केटमध्ये काळी मिरी, लवंग, दालचिनी, मेथी, हळद, आलं, वेलची, सुक्या मिरच्या असे अनेक प्रकारचे मसाले मिळतात. इथल्या व्यवसायात होलसेल विक्रीला खूप महत्त्व आहे. इथे अगदी स्वस्तात मसाले मिळतात. 'गडोदिया मार्केट' या व्यापाराचं मुख्य केंद्र म्हणून ओळखलं जातं. १९१७ पासून सुरू असलेली जुनी दुकानेही इथे आजही पाहायला मिळतात. बदलत्या काळानुसार काही व्यापाऱ्यांनी आता ऑनलाइन विक्रीही सुरू केली आहे. एकेकाळी दूरवर मसाले पोहोचवणारे हे व्यापारी मार्ग, आज भारताला थेट जागतिक बाजारपेठेशी जोडत आहेत. म्हणूनच, खारी बावली मार्केटला भेट दिल्यास मसाल्यांच्या खरेदीसोबतच तुम्हाला भारताच्या महान व्यापारी इतिहासाचीही ओळख होते.