Gold-Silver Import Duty : इराण युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर मोदी सरकारचा मोठा निर्णय! सोने-चांदी आयात शुल्क थेट १५% वर

Gold-Silver Import Duty : इराण-अमेरिका संघर्षामुळे निर्माण झालेल्या आर्थिक तणावाच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने सोने आणि चांदीवरील आयात शुल्क ६ टक्क्यांवरून थेट १५ टक्क्यांपर्यंत वाढवले आहे. 

Gold-Silver Import Duty : इराण-अमेरिका संघर्षामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेवर निर्माण झालेल्या तणावाचे पडसाद आता भारतातही उमटू लागले आहेत. परकीय चलन साठ्यावर वाढता दबाव, कच्च्या तेलाच्या वाढलेल्या किंमती आणि घसरता रुपया या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने मोठा आर्थिक निर्णय घेतला आहे. सरकारने बुधवारी सोने आणि चांदीवरील आयात शुल्क ६ टक्क्यांवरून थेट १५ टक्क्यांपर्यंत वाढवण्याची घोषणा केली. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी काही दिवसांपूर्वी नागरिकांना सोन्याची खरेदी टाळण्याचे आवाहन केल्यानंतर हा निर्णय घेतल्याने देशभरात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.

सोन्या-चांदीवरील आयात शुल्कात मोठी वाढ

केंद्र सरकारने मौल्यवान धातूंच्या आयातीवर नियंत्रण आणण्यासाठी १० टक्के मूलभूत सीमा शुल्कासोबत ५ टक्के कृषी पायाभूत सुविधा आणि विकास उपकर (AIDC) लागू केला आहे. त्यामुळे सोने आणि चांदीवरील एकूण आयात शुल्क आता १५ टक्क्यांवर पोहोचले आहे. सरकारचा उद्देश व्यापार तूट कमी करणे आणि विक्रमी नीचांकी पातळीवर गेलेल्या रुपयाला आधार देणे हा असल्याचे सांगितले जात आहे.

रुपयावरील दबाव आणि डॉलर संकटामुळे सरकार सतर्क

सध्या जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किंमती झपाट्याने वाढत आहेत. होर्मुझ सामुद्रधुनीतील तणावामुळे तेलपुरवठा आणि जागतिक व्यापारावर परिणाम होत आहे. भारताला तेल, गॅस, सोने आणि खतांसाठी मोठ्या प्रमाणावर डॉलर खर्च करावे लागतात. त्यामुळे परकीय चलन साठ्यावर प्रचंड दबाव निर्माण झाला आहे. या पार्श्वभूमीवर सरकार आयात कमी करण्यासाठी कठोर पावले उचलताना दिसत आहे.

सोन्याच्या मागणीवर परिणाम होण्याची शक्यता

भारत हा जगातील दुसरा सर्वात मोठा सोन्याचा ग्राहक आहे. वाढत्या महागाईदरम्यान आणि शेअर बाजारातील अस्थिरतेमुळे गेल्या काही महिन्यांत सोन्याच्या गुंतवणुकीत मोठी वाढ झाली होती. वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलच्या अहवालानुसार, मार्च तिमाहीत भारतातील गोल्ड ETF गुंतवणुकीत १८६ टक्क्यांची वाढ झाली होती. मात्र आता आयात शुल्क वाढल्याने देशांतर्गत बाजारात सोन्याचे दर आणखी वाढू शकतात, ज्याचा थेट परिणाम मागणीवर होण्याची शक्यता आहे.

तस्करी वाढण्याची भीती; सराफा व्यापाऱ्यांची चिंता

सराफा उद्योगाशी संबंधित व्यापाऱ्यांनी सरकारच्या निर्णयावर चिंता व्यक्त केली आहे. वाढलेल्या शुल्कामुळे बेकायदेशीर मार्गाने सोने आणण्याचे प्रकार पुन्हा वाढू शकतात, असा इशारा उद्योग क्षेत्रातून देण्यात आला आहे. २०२४ मध्ये शुल्क कमी झाल्यानंतर तस्करी कमी झाली होती, मात्र नव्या निर्णयामुळे काळाबाजार पुन्हा सक्रिय होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

मोदींचं काटकसरीचं आवाहन चर्चेत

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी अलीकडेच नागरिकांना पुढील एक वर्षासाठी लग्नसमारंभासाठी सोन्याची खरेदी टाळण्याचे, पेट्रोल-डिझेलचा वापर कमी करण्याचे आणि शक्य असेल तिथे ‘वर्क फ्रॉम होम’ स्वीकारण्याचे आवाहन केले होते. तसेच सार्वजनिक वाहतुकीचा वापर वाढवण्याचे आणि परदेश प्रवास टाळण्याचेही त्यांनी सुचवले होते. सरकारच्या या नव्या निर्णयामुळे मोदींच्या आवाहनामागील आर्थिक कारणे अधिक स्पष्ट झाली आहेत.