Gold Capital Of India : भारताची 'सुवर्ण राजधानी' कोणती? इथूनच सुरू झाले मोठे ज्वेलरी ब्रँड्स

भारतात सोनं म्हणजे केवळ दागिने नाहीत, तर ती आपली परंपरा आणि अभिमानाची गोष्ट आहे. लग्न आणि सणांच्या काळात लोक भरपूर सोनं खरेदी करतात. पण देशातले सर्वाधिक सोन्याचे दागिने नेमके कुठे बनतात, हे तुम्हाला माहितीये का?

भारतातील सोन्याचे प्रेम

भारतीयांना सोन्याची खूप आवड आहे. विशेषतः महिलांमध्ये सोन्याच्या दागिन्यांची मोठी क्रेझ असते. लग्नात कपड्यांसोबतच लोक भरपूर सोनं खरेदी करतात. आपल्या देशात सोन्याची मागणी नेहमीच जास्त असते. केरळमध्ये त्रिशूर नावाचं एक खास शहर आहे. सरकारने अधिकृतपणे त्रिशूरला 'भारताची सुवर्ण राजधानी' (Gold Capital of India) म्हणून मान्यता दिली आहे. देशातील सर्वाधिक सोन्याचे दागिने बनवण्याचं, घाऊक आणि किरकोळ विक्रीचं काम हे शहर करतं. लोक याला 'भारताचे सुवर्ण शहर' देखील म्हणतात. केरळ सरकारच्या अधिकृत आकडेवारीनुसार, प्लेन सोन्याचे दागिने बनवण्याचं त्रिशूर हे मुख्य केंद्र आहे.

सोन्याची राजधानी

प्राचीन काळापासून त्रिशूरचे आंतरराष्ट्रीय व्यापाऱ्यांसोबत मजबूत सागरी व्यापारी संबंध होते. १८ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात राजा सक्थन थंपुरन यांनी कोचीन राज्याच्या या तत्कालीन राजधानीला सोन्याच्या व्यापाराचे मोठे केंद्र बनवले. त्यांच्या राजवटीत अनेक व्यापारी आणि पारंपारिक सोनार इथे स्थायिक झाले. कोडुंगल्लूरजवळील प्राचीन मुझिरीस बंदराने अरब आणि रोमन व्यापाऱ्यांसोबतच्या परदेशी व्यापाराला मोठी चालना दिली. स्थानिक सोनार आजही त्यांच्या पूर्वजांचे कौशल्य वापरून दागिन्यांच्या अनोख्या डिझाईन्स बनवतात. ते हातानेच हे नाजूक आणि पारंपारिक दागिने घडवतात.

त्रिशूर

त्रिशूरला सुवर्ण राजधानीचा किताब मिळण्यामागे अनेक भक्कम कारणं आहेत. या शहरात आणि आजूबाजूच्या भागात सोन्याचे दागिने बनवणारे हजारो छोटे-मोठे कारखाने आहेत. कारागीर भारतातील एकूण सोन्याच्या दागिन्यांपैकी मोठा वाटा इथेच बनवतात. हजारो स्थानिक कारागीर आणि इतर राज्यांतील कुशल कामगार या उद्योगातून आपला उदरनिर्वाह करतात. केरळमध्ये सहकारी बँकिंग व्यवस्था खूप मजबूत आहे. या बँका सोन्याचे व्यापारी आणि उत्पादकांना सहज आर्थिक मदत देतात, ज्यामुळे या उद्योगाची वेगाने वाढ झाली.

ज्वेलरी ब्रँड्स

त्रिशूरने भारतातील सर्वात मोठ्या गोल्ड ब्रँड कंपन्यांना जन्म दिला. कल्याण ज्वेलर्स, जॉयअलुक्कास, जोस अलुक्कास आणि मलबार गोल्ड अँड डायमंड्स यांसारख्या दिग्गज ज्वेलरी ब्रँड्सनी आपला प्रवास याच भागातून सुरू केला. या कंपन्या आजही त्यांच्या मुख्य शाखा इथूनच चालवतात. हे शहर बाहेरच्या अनेक ब्रँड्सनाही दागिन्यांचा पुरवठा करतं.

२४ कॅरेट सोनं म्हणजे काय आणि दागिने कसे बनतात?

खाणीतून काढलेलं शुद्ध २४ कॅरेट सोनं खूप मऊ असतं. सोनार त्यापासून थेट दागिने बनवू शकत नाहीत. सोनं कडक करण्यासाठी ते त्यात तांबे किंवा चांदी मिसळून त्याला २२-कॅरेट किंवा १८-कॅरेटमध्ये बदलतात. कामगार हे धातूचे मिश्रण उच्च तापमानावर वितळवतात, त्याला तारांचा किंवा ठोकळ्यांचा आकार देतात आणि डिझाईनच्या साच्यांमध्ये ओततात. शेवटी, ते त्यावर सुंदर नक्षीकाम करतात, हिरे किंवा खडे बसवतात आणि दागिन्यांना चमकदार पॉलिश करतात.