
मुंबई : आंतरराष्ट्रीय राजकारणातील अस्थिरतेमुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात कच्च्या तेलाच्या दरात चढ-उतार सुरूच आहेत. बुधवारी ब्रेंट क्रूड तेलाचा भाव ८६ डॉलर प्रति बॅरलच्या आसपास स्थिर होता. ब्रेंट क्रूड फ्युचर्समध्ये ०.२३% ची घसरण होऊन तो ८५.५५ डॉलर प्रति बॅरलवर आला. अमेरिकेने इराणवर लष्करी कारवाई करण्याऐवजी आर्थिक निर्बंधांचा मार्ग निवडल्याने मंगळवारी तेलाच्या किमती ३% पेक्षा जास्त घसरल्या होत्या. आंतरराष्ट्रीय मानक असलेला ब्रेंट क्रूडचा भाव मंगळवारी ३.९% ने घसरून ८८.५८ डॉलर प्रति बॅरलवर स्थिरावला होता, तर यूएस वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) क्रूड ३.१% ने घसरून ८२.३६ डॉलर प्रति बॅरलवर बंद झाला होता.
या आठवड्यात जागतिक तेलाच्या किमती ५% पेक्षा जास्त घसरल्या आहेत. अमेरिकेने इराण आणि त्याच्याशी व्यापार करणाऱ्या कंपन्यांवर नवीन निर्बंध लादल्यामुळे हे घडले आहे.
भारत आपल्या गरजेच्या ८५% पेक्षा जास्त कच्चं तेल आयात करतो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारातील दरांच्या या चढ-उताराचा भारतावर मोठा परिणाम होतो. जर आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाचे दर जास्त काळ वाढलेले राहिले, तर भारताचं आयातीचं बिल वाढू शकतं आणि महागाईचा धोकाही वाढतो. यामुळे देशात पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात पुन्हा बदल होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
भारतातील पेट्रोल-डिझेलचे दर फक्त आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या किमतींवर अवलंबून नसतात. याशिवाय इतरही अनेक गोष्टी आहेत ज्या दरांवर परिणाम करतात.
देशांतर्गत पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरांवर केंद्र आणि राज्य सरकारचे कर, रिफायनिंग मार्जिन, वाहतूक आणि वितरण खर्च, तसेच डॉलरच्या तुलनेत रुपयाच्या मूल्यातील चढ-उतार यांसारख्या घटकांचाही परिणाम होतो. या सर्व गोष्टी मिळून ठरवतात की आंतरराष्ट्रीय बाजारातील बदलांचा ग्राहकांच्या खिशावर किती परिणाम होईल.