
भारतीय इतिहासात महात्मा गांधी हे नाव कायमच आदराने घेतलं जातं. अनेक दिग्दर्शकांनी गांधीजींचे जीवन, तत्त्वज्ञान आणि त्यांचा वारसा सिनेमातून मांडला आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर गाजलेल्या बायोपिकपासून ते आजच्या समाजात त्यांचे विचार कसे लागू होतात, हे सांगणाऱ्या काल्पनिक कथांपर्यंत अनेक सिनेमे बनले आहेत.
गांधी जयंतीनिमित्त महात्मा गांधींच्या जीवनावर आधारित या १० विशेष सिनेमांची यादी नक्की पाहा:
१. गांधी गोडसे - एक युद्ध (२०२३)
राजकुमार संतोषी दिग्दर्शित 'गांधी गोडसे - एक युद्ध' हा सिनेमा एका काल्पनिक कथेवर आधारित आहे. गांधीजी प्राणघातक हल्ल्यातून बचावले असते तर काय झालं असतं, हे यात दाखवलंय. दीपक अंतानी यांनी यात गांधीजींची भूमिका साकारली आहे.
हा सिनेमा गांधीजींच्या हत्येवर आधारित असून, या ऐतिहासिक घटनेकडे एका वेगळ्या आणि काल्पनिक दृष्टिकोनातून पाहतो. या सिनेमात जीझस सॅन्स यांनी महात्मा गांधींची भूमिका साकारली आहे.
गुरिंदर चढ्ढा यांनी या सिनेमाचे दिग्दर्शन केले आहे. भारताच्या फाळणीपूर्वीचा काळ या सिनेमात पाहायला मिळतो. या ऐतिहासिक ड्रामामध्ये नीरज काबी यांनी गांधीजींची भूमिका उत्तमरीत्या वठवली आहे.
'मुधलवर महात्मा' या नावानेही ओळखला जाणारा हा तमिळ सिनेमा आहे. गांधीजी आजच्या आधुनिक भारतात परत आले तर काय होईल, हे यात दाखवलंय. एस. कनगराज यांनी यात गांधीजींची भूमिका केली असून, गांधीजींचे विचार आणि आजचा समाज यांचा संघर्ष यात पाहायला मिळतो.
फिरोज अब्बास खान यांच्या 'गांधी, माय फादर' या सिनेमात प्रेक्षकांना गांधीजींचे एक वेगळेच रूप पाहायला मिळते. दिग्दर्शकाने गांधीजींच्या वैयक्तिक आयुष्यावर प्रकाश टाकला आहे. त्यांचा मोठा मुलगा हरिलाल गांधी आणि त्यांच्यातील मतभेद या सिनेमात प्रकर्षाने मांडले आहेत.
राजकुमार हिरानी यांच्या या सिनेमाने गांधीजींना एका भन्नाट आणि नव्या अंदाजात सादर केले. मुन्नाला गांधीजींचा आत्मा दिसतो आणि तो त्यांच्या विचारांचा प्रत्यक्ष वापर करू लागतो. याच संकल्पनेला सिनेमाने 'गांधीगिरी' हे नाव दिले.
कमल हासन यांच्या 'हे राम' सिनेमात फाळणीचा गोंधळ आणि गांधीजींची हत्या हा काळ दाखवला आहे. नसीरुद्दीन शाह यांनी यात गांधीजींची भूमिका साकारली आहे. जातीय दंगलींदरम्यान मुख्य पात्राच्या विचारांत कसा बदल होत जातो, हे या सिनेमात पाहायला मिळते.
श्याम बेनेगल दिग्दर्शित 'द मेकिंग ऑफ द महात्मा' हा सिनेमा गांधीजींच्या दक्षिण आफ्रिकेतील २१ वर्षांच्या प्रवासावर आधारित आहे. या सिनेमात रजित कपूर यांनी गांधीजींची भूमिका अतिशय ताकदीने साकारली आहे.
केतन मेहता दिग्दर्शित 'सरदार' हा सिनेमा सरदार वल्लभभाई पटेल यांच्या जीवनावर आधारित आहे. यात अन्नू कपूर यांनी गांधीजींची भूमिका केली आहे. भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात पटेल आणि गांधीजी यांचा राजकीय प्रवास आणि त्यांचे संबंध या सिनेमात उत्तमरीत्या दाखवले आहेत.
गांधीजींवरील सिनेमांचा विषय निघतो, तेव्हा रिचर्ड अॅटनबरो यांचा 'गांधी' सिनेमा सर्वात आधी आठवतो. या बायोग्राफिकल ड्रामामध्ये बेन किंग्सले यांनी गांधीजींची भूमिका साकारली आहे. गांधीजींचा राजकीय प्रवास आणि स्वातंत्र्यलढ्यातील त्यांचे योगदान या सिनेमाने जगभरात पोहोचवले.
हे सिनेमे दाखवून देतात की, भारतीय आणि जागतिक सिनेमाने गांधीजींचे विविध पैलू किती वेगवेगळ्या आणि प्रभावी पद्धतीने मांडले आहेत.