Israel Iran War : इराण-इस्रायल युद्ध पेटलं! 4 अमेरिकी सैनिक ठार, पेंटागनकडून नावे जाहीर; आता पुढे काय?

इस्रायल-इराण युद्धाने पेट घेतला असून अमेरिकेचे हवाई हल्ले, इराणचे क्षेपणास्त्र हल्ले आणि हिजबुल्लाहच्या एन्ट्रीमुळे मध्य पूर्वेतील संकट अधिकच गडद झालं आहे. कुवेत ड्रोन हल्ल्यात ठार झालेल्या ४ अमेरिकी सैनिकांची ओळख पेंटागनने जाहीर केली आहे.

इस्राइल-इराण युद्ध

पश्चिम आशियातील परिस्थिती वेगाने बदलत आहे. इस्रायल-इराण युद्ध, अमेरिकेचे एअरस्ट्राइक, कुवेतमधील ड्रोन हल्ला, अल उदीद बेसवर क्षेपणास्त्र हल्ला आणि नव्या सुप्रीम लीडरची चर्चा... या सगळ्यामुळे संपूर्ण मध्य पूर्व युद्धाच्या तोंडावर उभी आहे. रिपोर्ट्सनुसार, इराणचे सुप्रीम लीडर अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या मृत्यूनंतर सत्तेसाठी संघर्ष तीव्र झाला आहे. तर दुसरीकडे अमेरिका आणि इस्रायलने इराणमधील अनेक ठिकाणांवर हल्ले केले आहेत. याला प्रत्युत्तर म्हणून इराणने कतार, कुवेत आणि इराकमधील अमेरिकेच्या लष्करी तळांना लक्ष्य केलं आहे. आता प्रश्न फक्त युद्ध कुठपर्यंत पोहोचलं आहे हा नाही, तर हे संकट तिसऱ्या महायुद्धाकडे तर जात नाहीये ना, हा आहे.

ते ४ अमेरिकी सैनिक कोण, ज्यांच्या मृत्यूने परिस्थिती चिघळली?

कुवेतमधील ड्रोन हल्ल्यात अमेरिकेच्या आर्मी रिझर्व्हचे चार सैनिक मारले गेले. पेंटागनने त्यांची नावं जाहीर केली आहेत:

• कॅप्टन कोडी ए. खोर्क (Captain Cody A. Khorgh)
• सार्जेंट फर्स्ट क्लास नोआ एल. टिटजेन्स (Sergeant First Class Noah L. Tietjens)
• सार्जेंट फर्स्ट क्लास निकोल एम. अमोर (Sergeant First Class Nicole M. Amor)
• सार्जेंट डेक्लान जे. कोडी (Sergeant Declan J. Cody)

हा हल्ला इराणशी संबंधित एका ऑपरेशनदरम्यान झाल्याचं म्हटलं जातंय. या घटनेमुळे अमेरिकेने अधिक आक्रमक भूमिका घेतली आहे.

मोजतबा खामेनी इराणचे नवे सुप्रीम लीडर बनणार?

इराणमधील मीडिया आणि विरोधी रिपोर्ट्सनुसार, मोजतबा खामेनी यांची नवे सुप्रीम लीडर म्हणून निवड झाल्याच्या बातम्या येत आहेत. इराणची ८८ सदस्यांची 'असेम्ब्ली ऑफ एक्सपर्ट्स' (Assembly of Experts) सध्या व्हर्च्युअल मीटिंग घेत आहे. या प्रक्रियेवर इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्सचा (IRGC) दबाव असल्याचा दावा केला जात आहे. ही बातमी खरी ठरल्यास, इराणमध्ये घराणेशाहीचं हे एक मोठं उदाहरण ठरेल.

अल उदीद एअर बेसवरील हल्ल्याने युद्ध भडकणार?

कतारमधील अल उदीद एअर बेसवरही (Al Udeid Air Base) क्षेपणास्त्र हल्ला झाला. एक क्षेपणास्त्र एअर डिफेन्स सिस्टीमने हवेतच नष्ट केलं, पण दुसरं थेट बेसच्या आतमध्ये पडलं. इराकमधील बगदाद विमानतळ आणि इरबिल शहरावरही ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रं दिसली. यात मोठ्या नुकसानीची माहिती समोर आली नसली तरी, धोका मात्र सातत्याने वाढत आहे.

CIA इराणमध्ये बंडखोरी घडवण्याच्या तयारीत आहे का?

रिपोर्ट्सनुसार, अमेरिकेची गुप्तचर संस्था सीआयए (Central Intelligence Agency) इराणमधील कुर्दिश बंडखोरांना शस्त्रपुरवठा करण्याचा विचार करत आहे. जर असं झालं, तर इराणमध्ये गृहयुद्धासारखी परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. दुसरीकडे, IRGC ने कुर्दबहुल भागांवर ड्रोन हल्ले वाढवले आहेत.

फ्रान्सच्या एन्ट्रीने युद्ध आणखी मोठं होणार?

फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांनी भूमध्य समुद्रात 'चार्ल्स डी गॉल' (Charles de Gaulle) ही अणुऊर्जेवर चालणारी विमानवाहू नौका तैनात केली आहे. फ्रान्सने स्पष्ट केलंय की, त्यांना या भागात स्थिरता हवी आहे, पण त्याचवेळी त्यांनी अमेरिका आणि इस्रायलच्या कारवाईला आंतरराष्ट्रीय कायद्याच्या विरोधात असल्याचं म्हटलं आहे.

होरमुझची सामुद्रधुनी पुढचा फ्लॅशपॉइंट ठरणार?

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी संकेत दिले आहेत की, गरज पडल्यास अमेरिकी नौदल होरमुझच्या सामुद्रधुनीतून (Strait of Hormuz) जाणाऱ्या जहाजांना संरक्षण देईल. हा भाग जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेल वाहतुकीच्या मार्गांपैकी एक आहे. जर इथे संघर्ष वाढला, तर जागतिक पातळीवर कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ होऊ शकते.

वाढता मृत्यूचा आकडा आणि दूतावास बंद

इराणच्या एका निम-सरकारी एजन्सीनुसार, अमेरिका आणि इस्रायलच्या हल्ल्यांमध्ये आतापर्यंत ७८० हून अधिक लोक मारले गेले आहेत. अमेरिकेने सौदी अरेबिया, कुवेत आणि लेबनॉनमधील आपले दूतावास तात्पुरते बंद केले आहेत आणि आपल्या नागरिकांना मध्य पूर्व सोडण्याचं आवाहन केलं आहे.

तिसऱ्या महायुद्धाची सुरुवात आहे का?

• इराणमध्ये ७०० हून अधिक मृत्यूची बातमी
• अमेरिकेचे तळ सतत निशाण्यावर
• इस्रायलच्या अणुभट्टीवर हल्ल्याचे दावे
• NATO मित्र देशांमध्ये मतभेद

या सर्व घटनांमुळे परिस्थिती अत्यंत स्फोटक बनली आहे.

सध्या अनेक दाव्यांवर अधिकृत दुजोरा मिळणं बाकी आहे, पण एक गोष्ट स्पष्ट आहे की इस्रायल-इराण युद्ध आता फक्त दोन देशांपुरतं मर्यादित राहिलेलं नाही. यात अमेरिका, फ्रान्स, कतार, कुवेत, इराक आणि लेबनॉनसारखे देशही ओढले गेले आहेत. येणारे ४८ तास या संपूर्ण प्रदेशाचं भविष्य ठरवू शकतात.