अली खामेनींचा मुलगा मोज्तबा यांची इराणचे नवे सर्वोच्च नेते म्हणून निवड - रिपोर्ट

अली खामेनी यांचा मुलगा मोज्तबा खामेनी यांची इराणचे पुढचे सर्वोच्च नेते म्हणून निवड झाली आहे. सुमारे ५६ वर्षांचे मोज्तबा खामेनी हे राजकीय पडद्यामागे बराच काळ सक्रिय आहेत.

अमेरिका-इस्रायली हवाई हल्ले आणि अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या मृत्यूच्या पार्श्वभूमीवर, देशातील सर्वात शक्तिशाली संस्था, तज्ज्ञांच्या सभेने त्यांचे पुत्र मोज्तबा खामेनी यांची पुढील सर्वोच्च नेते म्हणून निवड केली आहे. इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड्स कॉर्प्स (IRGC) च्या दबावाखाली हा निर्णय घेण्यात आला.यूकेस्थित इराण इंटरनॅशनलने सूत्रांचा हवाला देत वृत्त दिले की, ही निवडणूक ३ मार्च २०२६ रोजी झाली, जेव्हा देशात युद्ध सुरू होते आणि अली खामेनी यांचे निधन झाले होते.

मोज्तबा खामेनी कोण आहेत?

मोज्तबा खामेनी हे सुमारे ५६ वर्षांचे आहेत. ते राजकारणात पडद्यामागे बराच काळ सक्रिय आहेत. ते मध्यम श्रेणीचे धार्मिक नेते आहेत, परंतु त्यांची खरी शक्ती क्रांतिकारी गार्ड्स आणि बसिज सैन्याशी असलेल्या त्यांच्या जवळच्या संबंधांमध्ये आहे.

ही निवडणूक अत्यंत वादग्रस्त आहे कारण इराणमध्ये १९७९ मध्ये राजेशाही संपवण्यासाठी इस्लामिक क्रांती करण्यात आली होती. क्रांतीच्या मूलभूत तत्त्वांनुसार पिता-पुत्राचे उत्तराधिकार गैर-इस्लामी मानले जातात. म्हणून, खमेनी यांच्या मुलाला नेता म्हणून नियुक्त करणे क्रांतीच्या भावनेविरुद्ध मानले जाते.

आयआरजीसीचा दबाव आणि युद्धाचा परिणाम

इराणमधील सर्वात शक्तिशाली संस्था म्हणजे रिव्होल्यूशनरी गार्ड्स, जी लष्कर, अर्थव्यवस्था आणि राजकारणात थेट हस्तक्षेप करते. अमेरिका-इस्रायली हल्ल्यांमुळे, ८८ सदस्यीय तज्ज्ञांच्या सभेची प्रत्यक्ष बैठक शक्य झाली नाही. त्यामुळे, व्हर्च्युअल बैठक घेण्याचा निर्णय घेण्यात आला.

सूत्रांच्या माहितीनुसार, IRGC ने मोज्तबाला निवडून देण्यासाठी धार्मिक नेत्यांवर थेट दबाव आणला. त्यांनी असा युक्तिवाद केला की युद्धग्रस्त वातावरणात स्थिरता राखण्यासाठी आणि त्यांच्या कट्टर धोरणांना पुढे चालू ठेवण्यासाठी हे आवश्यक आहे. इराणच्या कट्टरपंथीयांसाठी हा एक मोठा विजय म्हणून पाहिला जात आहे. तथापि, विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की वंशपरंपरागत उत्तराधिकार अंतर्गत असंतोष वाढवू शकतो.

पुढे काय?

नवीन नेते मोज्तबा खामेनी यांच्यासमोरील सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे त्यांची वैधता सिद्ध करणे. त्यांच्याकडे त्यांच्या वडिलांचा धार्मिक दर्जा (अयातुल्ला) नाही, त्यामुळे त्यांना सत्ता टिकवून ठेवण्यासाठी आयआरजीसीवर अवलंबून राहावे लागू शकते. या निर्णयाला आंतरराष्ट्रीय टीकेलाही सामोरे जावे लागू शकते, कारण ते राजेशाहीसारखेच घराणेशाहीचे पाऊल म्हणून पाहिले जाते. इराणला आता युद्ध आणि नवीन नेतृत्व या दुहेरी आव्हानांना तोंड द्यावे लागत आहे.