Unemployment Rate : तरुणांसाठी खुशखबर! बेरोजगारीचा दर घटला, सरकारने लोकसभेत दिली माहिती

१५ ते २९ वयोगटातील तरुणांमधील बेरोजगारीचा दर २०२२ मधील १०.९ टक्क्यांवरुन २०२५ मध्ये ९.९ टक्क्यांपर्यंत घसरला आहे. तर, याच वयोगटातील कामगार लोकसंख्या गुणोत्तर (WPR) ३८.५ टक्क्यांवरून ४१.४ टक्क्यांपर्यंत वाढले आहे, अशी माहिती सरकारने लोकसभेत दिली.

नवी दिल्ली : सोमवारी सरकारने लोकसभेत एक महत्त्वाची माहिती दिली. देशातील १५ ते २९ वयोगटातील तरुणांमधील बेरोजगारीचा दर कमी झाला आहे. हा दर २०२२ मध्ये १०.९ टक्के होता, तो २०२५ मध्ये ९.९ टक्क्यांवर आला आहे. याच काळात, काम करणाऱ्या तरुणांचे प्रमाण (Worker Population Ratio - WPR) ३८.५ टक्क्यांवरून ४१.४ टक्क्यांपर्यंत वाढले आहे.

रोजगार निर्मिती योजनांच्या स्थितीबद्दलच्या एका प्रश्नाला लेखी उत्तर देताना, कामगार आणि रोजगार मंत्री मनसुख मांडविया यांनी सांगितले की, रोजगार निर्मिती आणि तरुणांची रोजगारक्षमता वाढवणे हे सरकारचे प्राधान्य आहे.

तरुणांमधील बेरोजगारी घटली, WPR वाढला

ताज्या 'पिरियोॉडिक लेबर फोर्स सर्व्हे' (PLFS) २०२५ च्या अहवालानुसार, १५ ते २९ वयोगटातील तरुणांमध्ये कामगार लोकसंख्या गुणोत्तर (WPR) २०२२ मधील ३८.५ टक्क्यांवरून २०२५ मध्ये ४१.४ टक्क्यांपर्यंत वाढले आहे. तर, बेरोजगारीचा दर १०.९ टक्क्यांवरून ९.९ टक्क्यांपर्यंत खाली आला आहे.

सरकारचे रोजगार निर्मितीसाठीचे प्रयत्न

सरकार रोजगार निर्मितीसाठी विविध योजना आणि कार्यक्रम राबवत आहे. यामध्ये प्रधानमंत्री मुद्रा योजना (PMMY), प्रधानमंत्री रोजगार निर्मिती कार्यक्रम (PMEGP), पं. दीनदयाल उपाध्याय ग्रामीण कौशल्य योजना (DDU-GKY), ग्रामीण स्वयंरोजगार आणि प्रशिक्षण संस्था (RSETIs), विकसित भारत-रोजगार आणि आजीविका मिशन (ग्रामीण), पीएम स्वनिधी आणि स्टँड-अप इंडिया योजनेचा समावेश आहे.

सरकारी क्षेत्रात भरती

सरकारी क्षेत्रातील भरतीबाबत मंत्रालयाने सांगितले की, विविध मंत्रालये आणि विभागांमधील रिक्त पदे भरणे ही एक सतत चालणारी प्रक्रिया आहे आणि संबंधित भरती नियमांनुसार रिक्त जागा भरण्याचे प्रयत्न केले जातात. कार्मिक आणि प्रशिक्षण विभागाने वेळोवेळी मंत्रालयांना रिक्त पदे वेळेत भरण्याच्या सूचना दिल्या आहेत. केंद्र सरकारमधील रिक्त जागा 'मिशन मोड'वर भरण्यात आल्या असून, ऑक्टोबर २०२२ पासून देशभरात आयोजित १९ रोजगार मेळाव्यांमधून १२.५ लाखांहून अधिक नियुक्तीपत्रे देण्यात आली आहेत.

MSME आणि PLI योजनांची भूमिका

सरकारने रोजगार निर्मितीमध्ये MSME क्षेत्राच्या भूमिकेवरही प्रकाश टाकला. उद्यम नोंदणी पोर्टलवर ८.९ कोटी सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग (MSME) नोंदणीकृत आहेत, ज्यामुळे देशभरात ३९ कोटींहून अधिक लोकांना रोजगार मिळाला आहे. त्याचबरोबर, उत्पादन क्षमता वाढवण्यासाठी, गुंतवणूक आकर्षित करण्यासाठी, निर्यात वाढवण्यासाठी आणि रोजगार निर्माण करण्यासाठी १४ प्रमुख क्षेत्रांमध्ये 'प्रोडक्शन लिंक्ड इन्सेंटिव्ह' (PLI) योजना राबवल्या जात आहेत. यासाठी १.९१ लाख कोटी रुपयांची तरतूद आहे. ३१ मार्च २०२६ पर्यंत, PLI योजनांमुळे २.४० लाख कोटी रुपयांपेक्षा जास्त प्रत्यक्ष गुंतवणूक झाली आणि १४.१५ लाखांहून अधिक प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण झाले, असे सरकारने सांगितले.

प्रधानमंत्री विकसित भारत रोजगार योजना

प्रधानमंत्री विकसित भारत रोजगार योजनेबद्दल सरकारने सांगितले की, या योजनेसाठी ९९,४४६ कोटी रुपयांची तरतूद आहे. याचा उद्देश दोन वर्षांत ३.५ कोटींहून अधिक नोकऱ्या निर्माण करणे हा आहे, विशेषतः उत्पादन क्षेत्रावर लक्ष केंद्रित केले आहे. जून २०२६ पर्यंत, योजनेच्या भाग 'अ' अंतर्गत १३.१८ लाख पहिल्यांदा नोकरी करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना ७४४.५८ कोटी रुपयांचे प्रोत्साहन देण्यात आले, तर भाग 'ब' अंतर्गत ६७,३६९ लाभार्थी आस्थापनांना २,०६८.८४ कोटी रुपये वितरित करण्यात आले.

स्टार्टअप्ससाठी पाठिंबा

स्टार्टअप्सबद्दल बोलताना सरकारने सांगितले की, ३० जून २०२६ पर्यंत, उद्योग आणि अंतर्गत व्यापार प्रोत्साहन विभागाने (DPIIT) २,४०,०९२ कंपन्यांना स्टार्टअप म्हणून मान्यता दिली आहे. स्टार्टअप्सना त्यांच्या व्यवसायाच्या विविध टप्प्यांवर मदत करण्यासाठी 'फंड ऑफ फंड्स फॉर स्टार्टअप्स', 'स्टार्टअप इंडिया सीड फंड स्कीम' आणि 'क्रेडिट गॅरंटी स्कीम फॉर स्टार्टअप्स' यांसारख्या योजना आहेत.

कौशल्य विकास आणि करिअर सेवा

सरकार 'स्किल इंडिया मिशन' अंतर्गत प्रधानमंत्री कौशल विकास योजना, जन शिक्षण संस्थान, नॅशनल अप्रेंटिसशिप प्रमोशन स्कीम आणि औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थांमार्फत (ITIs) क्राफ्ट्समन ट्रेनिंग स्कीम यांसारख्या योजना राबवत आहे. व्यावसायिक प्रशिक्षणाची गुणवत्ता वाढवण्यासाठी असलेल्या 'पीएम-सेतू' योजनेसाठी ६०,००० कोटी रुपयांची तरतूद आहे. कामगार आणि रोजगार मंत्रालय 'नॅशनल करिअर सर्व्हिस' पोर्टल देखील चालवत आहे, जे नोकरी शोध, करिअर समुपदेशन, कौशल्य विकास अभ्यासक्रमांची माहिती आणि रोजगार मेळावे यांसारख्या सेवा एकाच डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर पुरवते.