Touchscreen Technology : बोटाचा स्पर्श होताच फोन कसा ओळखतो? जाणून घ्या यामागचं विज्ञान

आजकाल प्रत्येकजण स्मार्टफोन वापरतो. पासवर्ड टाकला तरी अनेकांना भीती वाटते, म्हणून ते फिंगरप्रिंट लॉक वापरतात. पण कधी विचार केलाय का, की तुमच्या बोटाचा स्पर्श होताच फोन अनलॉक कसा होतो? यामागे एक जबरदस्त तंत्रज्ञान आहे.

बोटाचा स्पर्श होताच फोन कसा ओळखतो?

आजकाल प्रत्येकजण स्मार्टफोन वापरतो. पासवर्ड टाकला तरी अनेकांना भीती वाटते, म्हणून ते फिंगरप्रिंट लॉक वापरतात. पण तुमच्या बोटाचा स्पर्श होताच फोन अनलॉक कसा होतो? तुम्ही कधी याचा विचार केला आहे का? यामागे 'कॅपेसिटिव्ह टचस्क्रीन' (Capacitive Touchscreen) नावाचं एक जबरदस्त तंत्रज्ञान आहे. आपल्या स्मार्टफोनची स्क्रीन बाहेरून एकसारखी दिसत असली तरी, तिच्या आत अनेक थर असतात. यात डिस्प्ले पॅनलसोबत एक 'टच सेन्सिंग लेयर' (स्पर्शाला ओळखणारा थर) असतो. हा थर अगदी लहान इलेक्ट्रिक सिग्नल्स आणि बदलांनाही ओळखू शकतो. जेव्हा तुम्ही स्क्रीनला स्पर्श करता, तेव्हा तुमचं बोट या सिस्टीममध्ये काही बदल घडवतं आणि फोन याच बदलाला 'टच' म्हणून ओळखतो.

बोटाने स्पर्श केल्यावर नक्की काय घडतं?

सध्या सर्व स्मार्टफोन्समध्ये 'कॅपेसिटिव्ह टच' तंत्रज्ञान वापरलं जातं. स्क्रीनच्या टच लेयरमध्ये, डोळ्यांना न दिसणाऱ्या अत्यंत पातळ इलेक्ट्रोड्सची एक जाळी (Grid) असते. या इलेक्ट्रोड्सभोवती एक लहान इलेक्ट्रिक फिल्ड तयार झालेलं असतं. जोपर्यंत तुम्ही स्क्रीनला स्पर्श करत नाही, तोपर्यंत ही सिस्टीम सामान्य स्थितीत असते. पण तुमचं बोट स्क्रीनला लागताच, सिग्नल्सची देवाणघेवाण सुरू होते. आपलं मानवी शरीर विजेचं सुवाहक (conductor) आहे. म्हणूनच, जेव्हा आपलं बोट स्क्रीनला स्पर्श करतं, तेव्हा तिथल्या 'कॅपॅसिटन्स'मध्ये (capacitance) बदल होतो. फोनच्या आत असलेला 'टच कंट्रोलर' हा बदल लगेच ओळखतो.

तुम्ही कुठे स्पर्श केला, हे फोनला कसं कळतं?

स्मार्टफोनच्या टचस्क्रीनमधील इलेक्ट्रोड्स एका नेटवर्कप्रमाणे काम करतात. जेव्हा तुमचं बोट एखाद्या जागेला स्पर्श करतं, तेव्हा त्या भागातील इलेक्ट्रिक सिग्नलमध्ये बदल होतो. 'टच कंट्रोलर' हा बदल ओळखून, स्पर्शाची अचूक जागा (position) मोजतो. त्यानंतर तो ही माहिती स्मार्टफोनच्या प्रोसेसर आणि ऑपरेटिंग सिस्टीमला (OS) पाठवतो. उदाहरणार्थ, समजा तुम्ही स्क्रीनच्या खाली डाव्या बाजूला असलेल्या एका ॲप आयकॉनला स्पर्श केला. टच सिस्टीम लगेच त्या जागेचे X आणि Y कोऑर्डिनेट्स ऑपरेटिंग सिस्टीमला देईल. मग OS हे समजून घेईल की त्या जागेवर असलेल्या ॲप आयकॉनवरच क्लिक झालं आहे आणि ते ॲप उघडेल. इतकं सोपं आहे हे!