Teenage Health Tips : किशोरवयीन मुलींमधील PCOS; 'या' महत्त्वाच्या गोष्टी ठेवा लक्षात
सार
मुलींमध्ये अनियमित मासिक पाळी येणे हे PCOS चे पहिले लक्षण आहे. मुरुमे, शरीरावर जास्त केस येणे आणि वजन वाढणे ही इतर लक्षणे आहेत ज्याकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. ही लक्षणे PCOS दर्शवतात.
आजकाल पॉलीसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोमने (PCOS) ग्रस्त असलेल्या किशोरवयीन मुलींची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे. पॉलीसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोम (PCOS) हा प्रजननक्षम वयातील महिलांमध्ये सामान्यपणे आढळणारा एक हार्मोनल विकार आहे. त्यामुळे याची नेमकी लक्षणे काय आहेत, यासाठी नेमकी काय काळजी घ्यावी, हेच आपण आज जाणून घेऊयात.
लक्षणे काय -
अनियमित मासिक पाळी, अतिरिक्त पुरुष हार्मोन्स (अँड्रोजन) आणि अंडाशयात लहान गाठी (सिस्ट) तयार होणे ही याची मुख्य वैशिष्ट्ये आहेत. यामुळे वंध्यत्व, मुरुमे, शरीरावर जास्त केस येणे अशी लक्षणे दिसतात. याचा संबंध अनेकदा इन्सुलिन रेझिस्टन्सशी असतो, ज्यामुळे टाइप 2 मधुमेह आणि हृदयाशी संबंधित समस्यांचा धोका वाढतो. अनेक किशोरवयीन मुलींना अनियमित मासिक पाळीचा अनुभव येतो. काही मुलींसाठी, ही लक्षणे PCOS नावाच्या हार्मोनल असंतुलनाचे संकेत असू शकतात. फरीदाबाद येथील यथार्थ हॉस्पिटलच्या स्त्रीरोगतज्ज्ञ डॉ. श्वेता मेंदीरत्ता यांनी सांगितले की, प्रजननक्षम वयातील १० पैकी १ महिलेला याचा त्रास होतो. मुलींमध्ये अनियमित मासिक पाळी येणे हे पहिले लक्षण आहे. मुरुमे, शरीरावर जास्त केस येणे आणि वजन वाढणे ही इतर लक्षणे आहेत ज्याकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. ही लक्षणे PCOS दर्शवतात.
किशोरवयीन काळात होणारे सामान्य बदल समजून अनेक मुली या शारीरिक लक्षणांकडे दुर्लक्ष करतात. उदाहरणार्थ, मुरुमे हे PCOS चे लक्षण असू शकते. याशिवाय, कोणतेही कारण नसताना वजन वाढणे, विशेषतः पोटाच्या आजूबाजूला, आणि त्वचेवर 'अकॅन्थोसिस निग्रिकन्स' नावाचे काळे डाग दिसणे हे इन्सुलिन रेझिस्टन्सचे लक्षण असू शकते. याचा संबंध PCOS शी असतो, असे डॉ. श्वेता यांनी सांगितले.
PCOS केवळ प्रजनन आरोग्यावरच परिणाम करत नाही, तर त्याचा इन्सुलिन रेझिस्टन्सशी जवळचा संबंध आहे. यामुळे भविष्यात लठ्ठपणा, प्रीडायबेटिस आणि टाइप 2 मधुमेह होऊ शकतो. दीर्घकाळात हृदयाशी संबंधित समस्या आणि गर्भधारणेत अडचणी येऊ शकतात.
अमेरिकन सायकियाट्रिक असोसिएशननुसार, जीवनशैलीत बदल केल्यास PCOS ची लक्षणे कमी होण्यास मदत होते. संतुलित आहार घेणे, नियमित व्यायाम करणे, पुरेशी झोप घेणे आणि तणाव नियंत्रणात ठेवणे हे हार्मोन्स संतुलित करण्यासाठी आणि इन्सुलिनची संवेदनशीलता सुधारण्यासाठी महत्त्वाचे आहे.