शेअर बाजारात गुंतवणूक करून दरमहा ३० हजार रुपये कमवण्यासाठी किती भांडवल लागतं? मध्यमवर्गीय लोकांसाठी गुंतवणुकीचं गणित, शेअर बाजारातील धोके, F&O मधील रिस्क आणि गुंतवणुकीचे महत्त्वाचे नियम सोप्या भाषेत समजून घ्या.
दरमहा ३० हजार रुपयांचं अतिरिक्त उत्पन्न मिळालं, तर घरखर्च, मुलांचं शिक्षण, गृहकर्ज किंवा भविष्यातील बचतीसाठी मोठी मदत होते. पण शेअर बाजारात गुंतवणूक करून खरंच दरमहा ३० हजार रुपये कमवणं शक्य आहे का? होय, हे शक्य आहे. पण हे 'सहज आणि हमखास मिळणारं उत्पन्न' आहे, असा विचार करणं खूप धोक्याचं ठरू शकतं.
27
वर्षाला ३.६० लाख रुपये कमवणं शक्य आहे का?
आधी आपण एक साधं गणित समजून घेऊया. दरमहा ३० हजार रुपये म्हणजे वर्षाला ३.६० लाख रुपये होतात. तुमच्या गुंतवणुकीवर वर्षाला सरासरी १२% परतावा मिळेल असं गृहीत धरलं, तर ३० लाख रुपयांच्या गुंतवणुकीवर तुम्हाला वर्षाला ३.६० लाख रुपये मिळू शकतात. म्हणजेच महिन्याला सरासरी ३० हजार रुपये. पण शेअर बाजारात परताव्याची कोणतीही हमी नसते. दरवर्षी १२% परतावा मिळेलच, याची खात्री कुणीही देऊ शकत नाही.
जर १०% परतावा गृहीत धरला, तर सुमारे ३६ लाख रुपये आणि ८% परतावा धरला तर ४५ लाख रुपयांची गुंतवणूक करावी लागेल. यावरून एक गोष्ट स्पष्ट होते की, 'कमी गुंतवणुकीत दरमहा ३० हजार रुपये हमखास मिळवा' अशा जाहिरातींपासून सावध राहायला हवं.
37
५ लाख रुपये गुंतवले तर काय होईल?
तुम्ही ५ लाख रुपये शेअर बाजारात गुंतवले आणि त्यातून दरमहा ३० हजार रुपये काढायचे ठरवले, तर तुम्हाला वर्षाला ३.६० लाख रुपये म्हणजेच तब्बल ७२% परतावा लागेल. ही खूप मोठी आणि अवास्तव अपेक्षा आहे. यासाठी जास्त रिस्क घेऊन इंट्राडे ट्रेडिंग किंवा F&O (फ्युचर्स अँड ऑप्शन्स) मध्ये उडी घेणं मध्यमवर्गीय गुंतवणूकदारांसाठी खूप महागात पडू शकतं.
SEBI ने नुकत्याच प्रसिद्ध केलेल्या एका अहवालानुसार, FY2021-22 ते FY2023-24 या काळात F&O मध्ये ट्रेडिंग करणाऱ्या ९३% वैयक्तिक गुंतवणूकदारांना नुकसान सहन करावं लागलं आहे. हे एकूण नुकसान १.८ लाख कोटी रुपयांच्या पुढे गेलं आहे.
मध्यमवर्गीय लोकांसाठी शेअर बाजारातून लगेचच मासिक उत्पन्न सुरू करणं, हे पहिलं उद्दिष्ट नसावं. त्याऐवजी आपली मूळ गुंतवणूक सुरक्षित ठेवून ती दीर्घकाळात वाढवणं, यावर भर द्यायला हवा.
सर्वात आधी ३ ते ६ महिन्यांच्या घरखर्चासाठी लागणारा आपत्कालीन निधी (Emergency Fund) बाजूला काढून ठेवा. जर तुमच्यावर जास्त व्याजाचं कर्ज असेल, तर ते कमी करणं जास्त महत्त्वाचं आहे. त्यानंतर तुमच्या मासिक उत्पन्नातील जेवढी रक्कम तुम्ही सहज गुंतवू शकता, तेवढी रक्कम नियमितपणे गुंतवत राहा.
ज्यांना थेट शेअर्स निवडण्याचा अनुभव नाही, ते डायव्हर्सिफाईड म्युच्युअल फंड (Diversified Mutual Funds) किंवा इंडेक्स फंड (Index Funds) चा विचार करू शकतात. SEBI च्या गुंतवणूकदार शिक्षण माहितीनुसार, डायव्हर्सिफिकेशनमुळे एखाद्या गुंतवणुकीत नुकसान झालं तरी त्याचा एकूण पोर्टफोलिओवर होणारा परिणाम कमी करता येतो.
57
दरमहा ३० हजारांचं टार्गेट कसं गाठायचं?
समजा, आज तुमच्याकडे ३० लाख रुपये आहेत. तर ते सगळे पैसे एकाच शेअरमध्ये गुंतवण्याऐवजी तुमचं वय, उत्पन्न, कर्ज, कौटुंबिक जबाबदाऱ्या आणि रिस्क घेण्याची क्षमता यानुसार ॲसेट अलोकेशन (Asset Allocation) करणं खूप गरजेचं आहे. शेअर बाजारात गुंतवलेल्या पैशांमधून तुम्ही दरमहा ३० हजार रुपये काढत राहिलात आणि त्याचवेळी मार्केट पडलं, तर तुमची मूळ गुंतवणूक खूप वेगाने कमी होऊ शकते.
त्यामुळे 'गुंतवणूक करा, ती वाढू द्या आणि मग नियोजनबद्ध पद्धतीने पैसे काढा' हा दृष्टिकोन अनेकांसाठी फायदेशीर ठरतो. पण लक्षात ठेवा, कोणत्याही पद्धतीत शेअर बाजारातील परताव्याची हमी नसते. म्युच्युअल फंड्समध्येही 'गॅरंटीड रिटर्न' नसतात, हे SEBI ने स्पष्ट केलं आहे.
67
शेअर बाजारातील गुंतवणुकीचे ५ महत्त्वाचे नियम
१. कर्ज काढून शेअर बाजारात कधीही गुंतवणूक करू नका.
२. तुमचे सगळे पैसे एकाच शेअरमध्ये गुंतवू नका.
३. 'दरमहा ५% किंवा १०% हमखास परतावा' अशा खोट्या आश्वासनांवर विश्वास ठेवू नका.
४. F&O किंवा इंट्राडे ट्रेडिंगला दरमहा सहज पैसे कमवण्याचा मार्ग समजू नका.
५. गुंतवणूक करण्यापूर्वी तुमचं उद्दिष्ट, कालावधी आणि रिस्क घेण्याची क्षमता नक्की तपासा.
SEBI नेही गुंतवणूकदारांना सल्ला दिला आहे की, गुंतवणुकीचा पर्याय निवडताना तुमचं उद्दिष्ट आणि रिस्क घेण्याची क्षमता लक्षात घ्या. गुंतवणुकीची कागदपत्रे काळजीपूर्वक वाचा आणि गरज पडल्यास SEBI कडे नोंदणीकृत असलेल्या इन्व्हेस्टमेंट ॲडव्हायझरची (Investment Adviser) मदत घ्या.
77
नियमित गुंतवणूक आणि दीर्घकालीन दृष्टिकोन आवश्यक
दरमहा ३० हजार रुपये कमवण्यासाठी असा कोणताही 'एक सीक्रेट शेअर' बाजारात नसतो. नियमित गुंतवणूक, दीर्घकालीन दृष्टिकोन, डायव्हर्सिफिकेशन, रिस्क कंट्रोल आणि आर्थिक शिस्त हेच शेअर बाजारातील यशाचं खरं रहस्य आहे. विशेषतः मध्यमवर्गीय कुटुंबांनी जास्त परताव्याच्या आशेने आपली मूळ गुंतवणूक धोक्यात घालू नये. आधी स्वतःची आर्थिक सुरक्षा मजबूत करा आणि त्यानंतरच शेअर बाजाराकडे वळा. हा लेख केवळ शेअर बाजाराची माहिती देण्यासाठी लिहिला आहे. कोणतीही गुंतवणूक करण्यापूर्वी योग्य आर्थिक सल्लागाराचा सल्ला नक्की घ्या. शेअर बाजारात निश्चित अतिरिक्त उत्पन्नाची कोणतीही हमी नसते, असं मार्केट एक्सपर्ट्स सांगतात.
