
Ration Card : सर्वसामान्य आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांना स्वस्त दरात अन्नधान्य मिळावे यासाठी केंद्र सरकारकडून रेशन कार्डची सुविधा दिली जाते. या कार्डावर कुटुंबातील सर्व सदस्यांची नावे नोंदवलेली असतात आणि त्यानुसार धान्याचे वाटप केले जाते. त्यामुळे कुटुंबातील सदस्यसंख्येनुसार मिळणाऱ्या लाभात बदल होत असल्याने वेळोवेळी रेशन कार्ड अपडेट करणे अत्यंत आवश्यक ठरते.
काळानुसार कुटुंबातील परिस्थितीत बदल होत असतात. नवीन सदस्यांचा समावेश किंवा काही सदस्यांचे नाव कमी करण्याची गरज निर्माण होते. विशेषतः मुलगी लग्नानंतर सासरी गेल्यास तिचे नाव माहेरच्या रेशन कार्डमधून काढणे आवश्यक असते. तसेच एखाद्या सदस्याचा मृत्यू झाल्यास त्यांचे नाव हटवणे गरजेचे असते, अन्यथा चुकीच्या माहितीवर लाभ घेतला जाऊ शकतो.
रेशन कार्ड सामान्यतः कुटुंब प्रमुखाच्या नावावर असते आणि त्यात इतर सदस्यांची नावे समाविष्ट असतात. मात्र सदस्यसंख्येत बदल झाल्यानंतर नाव अपडेट न केल्यास अनधिकृत लाभ मिळण्याची शक्यता असते. योग्य लाभ योग्य लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचावा यासाठी नाव कमी करणे अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते.
सरकारने रेशन कार्ड अपडेट करण्यासाठी ऑनलाइन सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे. यासाठी नागरिकांनी अन्न व नागरी पुरवठा विभागाच्या अधिकृत वेबसाइटवर लॉग इन करावे लागते. त्यानंतर रेशन कार्डची माहिती भरून ‘नाव बदल/काढा’ हा पर्याय निवडावा लागतो. पुढे संबंधित व्यक्तीचे नाव निवडून कारण नमूद करावे आणि आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करावी लागतात. प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर संबंधित नाव रेशन कार्डमधून वगळले जाते.
ज्यांना ऑनलाइन प्रक्रिया वापरणे शक्य नाही त्यांच्यासाठी ऑफलाइन पर्यायही उपलब्ध आहे. नागरिकांनी जवळच्या अन्नधान्य पुरवठा कार्यालयात जाऊन अर्ज भरावा लागतो. त्यासोबत आवश्यक कागदपत्रे, जसे मृत्यू प्रमाणपत्र किंवा इतर पुरावे सादर करावे लागतात. कागदपत्रांची पडताळणी झाल्यानंतर संबंधित बदल अधिकृत नोंदींमध्ये करण्यात येतात.