NRI PAN Card: तुमचं पॅन कार्ड बंद झालंय? घाबरू नका, १००० रुपये दंड भरण्याआधी हे वाचा!

ज्या अनिवासी भारतीयांचे (NRIs) पॅन कार्ड आधारशी लिंक न केल्यामुळे 'निष्क्रिय' (inoperative) झाले आहे, त्यांना आयकर कायद्यानुसार सूट आहे. त्यामुळे त्यांनी १००० रुपये दंड भरून ते लिंक करण्याऐवजी, आपल्या अनिवासी स्टेटसचे पुरावे असेसिंग ऑफिसरकडे सादर करून पॅन कार्ड पुन्हा चालू करून घ्यावे.

तुमचं पॅन कार्ड आधार कार्डशी लिंक न केल्यामुळे 'इनऑपरेटिव्ह' (निष्क्रिय) झालंय, असं पाहून तुम्ही चिंतेत आहात का? तुम्ही अनिवासी भारतीय (NRI) असाल, तर १००० रुपयांचा दंड भरण्याची घाई करण्यापूर्वी एक महत्त्वाची गोष्ट जाणून घ्या. सर्वात आधी, तुम्ही आयकर कायद्यानुसार 'अनिवासी' (Non-Resident) या श्रेणीत येता की नाही, हे तपासणं गरजेचं आहे.

अनिवासी भारतीयांना आधार-पॅन लिंक करण्यापासून सूट

आयकर विभागाच्या सध्याच्या नियमांनुसार, अनिवासी भारतीयांना पॅन आणि आधार कार्ड लिंक करणं बंधनकारक नाही. अनिवासी भारतीयांव्यतिरिक्त, मागील आर्थिक वर्षात ८० वर्षे किंवा त्याहून अधिक वय असलेल्या व्यक्ती, आसाम, जम्मू-काश्मीर आणि मेघालय या राज्यांमध्ये राहणारे नागरिक आणि जे भारताचे नागरिक नाहीत, त्यांनाही या नियमातून सूट देण्यात आली आहे. त्यामुळे, पॅन कार्ड निष्क्रिय झाल्याचं दिसल्यास अनिवासी भारतीयांनी लगेच घाबरून जाऊन ते आधारशी लिंक करण्याची गरज नाही. आयकर विभागाने अशा लोकांसाठी विशेष मार्गदर्शक सूचना दिल्या आहेत.

पॅन कार्ड निष्क्रिय झाल्यास अनिवासी भारतीयांनी काय करावं?

आयकर विभागाने जुलै २०२३ मध्ये दिलेल्या स्पष्टीकरणानुसार, जर एखाद्या अनिवासी भारतीयाचं पॅन कार्ड निष्क्रिय झालं असेल, तर त्यांनी आपल्या 'अनिवासी' स्टेटसचे पुरावे घेऊन संबंधित 'ज्युरिडिक्शनल असेसिंग ऑफिसर' (Jurisdictional Assessing Officer) यांना याची माहिती द्यावी. एक गोष्ट लक्षात ठेवणं महत्त्वाचं आहे की, केवळ परदेशात राहिल्यामुळे ही सूट मिळत नाही. संबंधित आर्थिक वर्षासाठी तुम्ही आयकर कायद्यानुसार 'अनिवासी' असणं आवश्यक आहे. जे या सवलतीसाठी पात्र आहेत, फक्त त्यांनाच ही सुविधा वापरता येईल.

असेसिंग ऑफिसरला कसं शोधायचं?

तुमचा 'ज्युरिडिक्शनल असेसिंग ऑफिसर' शोधणं खूप सोपं आहे. आयकर विभागाच्या ई-फायलिंग पोर्टलवर 'Know Your AO' या सुविधेचा वापर करून तुम्ही तुमच्या ऑफिसरची माहिती मिळवू शकता. यासाठी पोर्टलवर अकाऊंट तयार करण्याची किंवा लॉग-इन करण्याचीही गरज नाही.

पॅन निष्क्रिय झाल्यास टॅक्स रिफंडवर परिणाम होतो का?

ज्यांच्यासाठी आधार लिंक करणं बंधनकारक आहे, त्यांचं पॅन कार्ड निष्क्रिय झाल्यास टॅक्स रिफंड मिळण्यास अडथळा येऊ शकतो. अशा लोकांना १००० रुपये दंड भरून लिंकिंग प्रक्रिया पूर्ण करावी लागेल. मात्र, सध्याच्या नियमांनुसार, ज्यांना आधार-पॅन लिंकिंगमधून सूट मिळाली आहे, त्यांना असे नियम लागू होत नाहीत.

तरीही, भविष्यात भारतात आयकर रिटर्न भरताना किंवा इतर आर्थिक व्यवहारांमध्ये कोणताही अडथळा येऊ नये, यासाठी अनिवासी भारतीयांनी आपलं 'एनआरआय' स्टेटस सिद्ध करून पॅन कार्ड पुन्हा सक्रिय करून घेणं महत्त्वाचं आहे.

कोणती कागदपत्रं सादर करावी लागतील?

पॅन कार्ड पुन्हा कार्यान्वित करण्यासाठी अनिवासी भारतीय खालील कागदपत्रं असेसिंग ऑफिसरकडे सादर करू शकतात:

• पॅन कार्डची प्रत.
• पासपोर्टची प्रत, ज्यावर परदेशातील पत्ता असेल आणि तुमचं अनिवासी स्टेटस सिद्ध करणारी इतर कागदपत्रं.
• भारत सरकारने दिलेलं पीआयओ (PIO) कार्ड.
• भारत सरकारने दिलेलं ओसीआय (OCI) कार्ड.