तुम्ही रेल्वे स्टेशनवर प्लॅटफॉर्मच्या कडेला एक पिवळी रेषा नक्की पाहिली असेल. रोज लाखो प्रवासी ही रेषा पाहतात, पण तिचा खरा अर्थ खूप कमी लोकांना माहिती असतो.
रेल्वे प्लॅटफॉर्मच्या कडेला पिवळी रेषा मारलेली असते. प्रवाशांनी ट्रॅकपासून सुरक्षित अंतर ठेवावे, हा यामागचा मुख्य उद्देश असतो. ट्रेन वेगात येत असताना किंवा स्टेशनवरून पास होत असताना कडेला उभं राहणं खूप धोकादायक ठरू शकतं.
ही रेषा एक प्रकारची वॉर्निंग असते. पिवळा रंग लांबूनही सहज दिसतो. त्यामुळे गर्दीच्या वेळी प्रवाशांना प्लॅटफॉर्मची कड ओळखायला मदत होते. ट्रेनची वाट पाहताना प्रवाशांनी नेहमी या पिवळ्या रेषेच्या मागेच उभं राहिलं पाहिजे.
25
वेगात जाणाऱ्या ट्रेनमुळे अपघात कसा होतो?
एखादी ट्रेन जेव्हा स्टेशनवरून वेगात जाते, तेव्हा तिच्या आजूबाजूच्या हवेचा दाब अचानक बदलतो. ट्रेनचा वेग, तिचा आकार आणि प्लॅटफॉर्ममधील अंतर यावर हा दाब अवलंबून असतो. यामुळे कडेला उभ्या असलेल्या प्रवाशांचा तोल जाऊ शकतो.
अर्थात, प्रत्येक वेळी ट्रेन माणसाला स्वतःकडे खेचतेच असं नाही. पण ट्रेनच्या वेगामुळे कडेला उभा असलेला माणूस धडकून गंभीर जखमी होऊ शकतो. त्यामुळे एखादी ट्रेन न थांबता स्टेशनवरून जात असेल, तर प्रवाशांनी जास्त काळजी घेतली पाहिजे. प्लॅटफॉर्मच्या कडेपासून सुरक्षित अंतर ठेवणं हा अपघात टाळण्याचा सर्वात सोपा मार्ग आहे.
35
पिवळ्या रेषेपासून किती अंतर ठेवावे?
प्लॅटफॉर्मच्या कडेला ही पिवळी रेषा मारलेली असते. काही स्टेशन्सवर ही रेषा कडेपासून साधारण १.८ मीटर अंतरावर असते. पण हे अंतर सर्वच रेल्वे स्टेशन्सवर सारखं नसतं. प्लॅटफॉर्मची रचना आणि सुरक्षेच्या नियमांनुसार हे अंतर बदलू शकतं. ट्रेनची वाट पाहताना नेहमी या रेषेच्या मागे उभं राहणं सर्वात महत्त्वाचं आहे. ट्रेन येताना किंवा जाताना प्रवाशांनी नेहमी सावध राहायला हवं.
काही रेल्वे स्टेशन्सवर पिवळ्या रेषेजवळ तुम्हाला फरशीवर छोटे उंचवटे किंवा डिझाईन दिसेल. याला 'टॅक्टाईल पेव्हिंग' (Tactile paving) म्हणतात. अंध किंवा कमी दृष्टी असलेल्या प्रवाशांना सुरक्षितपणे चालता यावं, यासाठी ही खास फरशी बसवलेली असते. हातातील काठीने किंवा पायाच्या स्पर्शाने त्यांना हे उंचवटे ओळखता येतात. यामुळे त्यांना आजूबाजूच्या धोक्याची पूर्वकल्पना मिळते.
या फरशीचे वेगवेगळे प्रकार असतात. गोल उंचवटे धोक्याची सूचना देतात, तर लांब पट्ट्यांसारखे उंचवटे प्रवाशांना योग्य रस्ता दाखवतात. यामुळे रेल्वे स्टेशनवर सर्वांना सुरक्षितपणे फिरता येतं.
55
प्रवाशांनी पाळायचे रेल्वे सुरक्षेचे नियम
पिवळी रेषा आणि टॅक्टाईल पेव्हिंगचा अर्थ समजून घेण्यासोबतच प्रवाशांनी सुरक्षेचे काही बेसिक नियम पाळले पाहिजेत.
* ट्रेनची वाट पाहताना नेहमी पिवळ्या रेषेच्या मागे उभे राहा.
* ट्रेन पूर्णपणे थांबल्यावरच आत चढा किंवा बाहेर उतरा.
* चालत्या ट्रेनमध्ये चढण्याचा किंवा उतरण्याचा प्रयत्न कधीही करू नका.
* ट्रॅकवर पडलेली कोणतीही वस्तू स्वतः काढायला जाऊ नका. रेल्वे कर्मचाऱ्यांची मदत घ्या.
