Indian Railways: ट्रेनच्या एसी कोचमध्ये चढल्यावर सर्वात आधी दिसतात त्या पांढऱ्या बेडशीट्स. रेल्वे रंगीबेरंगी बेडशीटऐवजी फक्त पांढऱ्या बेडशीटची निवड का करते, याचा कधी विचार केला आहे का? यामागे एक खास कारण आहे.
भारतीय रेल्वे काळानुसार बदलत आहे. नवीन कोच, हाय-स्पीड ट्रेन आणि आधुनिक सुविधा येत आहेत. पण एसी कोचमधील एक गोष्ट अनेक दशकांपासून बदललेली नाही, ती म्हणजे पांढरी बेडशीट. रेल्वेने रंगीबेरंगी चादरींऐवजी फक्त पांढरा रंग का निवडला? यामागे ठोस वैज्ञानिक आणि आर्थिक कारणे आहेत.
26
121 डिग्रीमध्ये स्टीम वॉश
रेल्वेमध्ये स्वच्छतेला खूप महत्त्व दिले जाते. हजारो प्रवासी वापरत असलेल्या या बेडशीट स्वच्छ करण्यासाठी, रेल्वे 121 डिग्री सेल्सिअस तापमानात गरम वाफेचा वापर करते. या पद्धतीमुळे केवळ घाणच नाही, तर बॅक्टेरिया आणि इतर सूक्ष्मजंतूही पूर्णपणे नष्ट होतात.
36
पांढरा रंगच का?
इतक्या उच्च तापमानात वारंवार धुतल्याने रंगीत चादरी लवकर फिक्या पडतात. पण पांढरे कापड कितीही वेळा धुतले तरी ते नव्यासारखेच चमकदार राहते. रंगीत चादरी वापरल्यास त्या वारंवार बदलाव्या लागतील, ज्यामुळे रेल्वेचा अनावश्यक खर्च वाढेल.
पांढऱ्या चादरीवर लहानसा डागही लगेच दिसतो. त्यामुळे चादर स्वच्छ आहे की नाही हे प्रवाशांना सहज कळते. याउलट, रंगीत चादरीवरची घाण पटकन दिसत नाही, ज्यामुळे प्रवाशांमध्ये नाराजी निर्माण होऊ शकते.
56
आता येतोय नवीन बदल
पण आता रेल्वे एका नवीन आणि वेगळ्या कल्पनेसह प्रयोग करत आहे. होय, राजस्थानी हस्तकलेच्या 'सांगानेरी प्रिंट' असलेल्या बेडशीट सादर केल्या आहेत. या चादरी दीर्घकाळ टिकतील आणि धुतल्यानंतरही फिक्या पडणार नाहीत अशा पद्धतीने डिझाइन केल्या आहेत. प्रवाशांकडून सकारात्मक प्रतिसाद मिळाल्यास, लवकरच सर्व ट्रेनमध्ये या रंगीबेरंगी प्रिंटच्या चादरी दिसू शकतील.
66
हुशार राहा, सतर्क राहा
प्रत्येक प्रवासानंतर बेडशीट आणि उशीचे कव्हर बदलले जातात. पण ब्लँकेटच्या बाबतीत परिस्थिती वेगळी आहे. RTI नुसार, रेल्वेचे ब्लँकेट त्यांच्या स्थितीनुसार महिन्यातून एकदा किंवा दोनदाच धुतले जातात. त्यामुळे प्रवासी बेडशीटबद्दल समाधानी असले तरी, ब्लँकेटच्या स्वच्छतेबद्दल चिंता व्यक्त करतात. सध्या भारतीय रेल्वे देशभरात स्वतःच्या 46 आणि 25 खासगी लॉन्ड्री चालवून प्रवाशांना स्वच्छ बेडरोल पुरवण्यासाठी काम करत आहे.
