एलपीजीला पर्याय! भारतात हायड्रोजनवर चालणाऱ्या स्टोव्हची एंट्री, स्वयंपाकात नवी क्रांती

Hydrogen Stove India : भारतात हायड्रोजनवर चालणारा अत्याधुनिक स्वयंपाकाचा स्टोव्ह विकसित करण्यात आला आहे. हा स्टोव्ह हरित हायड्रोजनवर चालत असून एलपीजी सिलिंडरला पर्याय म्हणून पुढे येत आहे. सध्या याची चाचणी विविध ठिकाणी सुरू असून भविष्यात स्वयंपाक पद्धतीत मोठा बदल घडवू शकतो.

Hydrogen Stove India : भारतात स्वच्छ ऊर्जा क्षेत्रात मोठी झेप घेत हायड्रोजनवर चालणारा नवीन स्वयंपाकाचा स्टोव्ह विकसित करण्यात आला आहे. पारंपरिक एलपीजी सिलिंडरवर अवलंबून राहण्याऐवजी हा स्टोव्ह हरित हायड्रोजनचा वापर करतो, ज्यामुळे स्वयंपाक अधिक पर्यावरणपूरक आणि आधुनिक बनतो.

‘मेड-इन-इंडिया’ स्टोव्हची चाचणी सुरू

हा स्टोव्ह सध्या सामुदायिक स्वयंपाकघरे, संशोधन केंद्रे आणि विविध संस्थांमध्ये चाचणी टप्प्यात आहे. या नाविन्यपूर्ण तंत्रज्ञानामुळे भविष्यात स्वयंपाकाच्या पद्धतीत मोठे बदल होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

काय आहेत वैशिष्ट्ये?

या हायड्रोजन स्टोव्हमध्ये १०० टक्के हरित हायड्रोजनचा वापर केला जातो. दोन बर्नर, मजबूत स्टेनलेस स्टील रचना आणि टेबल-टॉप डिझाइन ही त्याची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत. हा स्टोव्ह दिसायला पारंपरिक गॅस स्टोव्हसारखाच असला तरी त्याची कार्यपद्धती पूर्णपणे वेगळी आहे.

कसे काम करते हे तंत्रज्ञान?

हा स्टोव्ह कॅटॅलिटिक हायड्रोजन बर्नरवर चालतो, ज्यामुळे नियंत्रित आणि जवळजवळ ज्योतविरहित स्वयंपाक शक्य होतो. यामुळे उष्णतेचे समान वितरण होते आणि स्वयंपाक अधिक कार्यक्षम बनतो. पारंपरिक एलपीजी स्टोव्हच्या तुलनेत ही प्रणाली अधिक सुरक्षित आणि परिणामकारक मानली जाते.

पर्यावरणपूरक आणि बहुउपयोगी

या स्टोव्हचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे शून्य उत्सर्जन. यामुळे कार्बन मोनॉक्साईड किंवा धूर तयार होत नाही. तसेच हा स्टोव्ह शांतपणे चालतो, त्यामुळे घरगुती वापरासाठीही योग्य आहे. याशिवाय, संशोधन प्रयोगशाळा, हॉटेल्स, सामुदायिक किचन आणि औद्योगिक वापरासाठीही याचा विचार केला जात आहे.

सुरक्षा आणि किंमत

हायड्रोजनचा वापर करताना सुरक्षेला विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे. या स्टोव्हमध्ये फ्लेम अरेस्टर, प्रेशर कंट्रोल सिस्टम आणि विशेष व्हॉल्व्ह यांसारखी सुरक्षा यंत्रणा बसवण्यात आली आहे. मात्र सध्या याची किंमत सुमारे १.५ लाख रुपये असल्याने सर्वसामान्यांसाठी तो सहज उपलब्ध नाही.

भविष्यातील स्वयंपाकाची दिशा

हा हायड्रोजन स्टोव्ह सध्या प्रायोगिक टप्प्यात असला तरी भविष्यात स्वयंपाकघरातील मोठा बदल घडवू शकतो. खर्च कमी होणे आणि हायड्रोजनची उपलब्धता वाढणे यावर त्याचा व्यापक वापर अवलंबून असेल.