
स्वयंपाकघरात दूध, चहा किंवा इतर पदार्थ गरम करताना भांडी करपण्याची समस्या खूप सामान्य आहे. हे हट्टी डाग काढण्यासाठी भांडी जोरात घासल्याने हातांना त्रास तर होतोच, पण भांड्यांवर ओरखडेही पडतात. दिवाळीत उरलेल्या जुन्या पणत्या वापरून ही भांडी स्वच्छ करण्याचा सल्ला अनेकदा दिला जातो. पण ही पद्धत सगळ्याच भांड्यांसाठी योग्य नसते. मग भांडी स्वच्छ कशी करायची? चला सविस्तर जाणून घेऊया.
जुनी पणती, बेकिंग सोडा, लिंबाचा रस आणि शॅम्पू वापरून भांडी स्वच्छ करण्याच्या अनेक पद्धती सध्या वापरल्या जातात. पण सुकलेल्या मातीच्या पणतीने भांडी घासल्यास त्याच्या खरखरीत कणांमुळे भांड्यांवर ओरखडे पडतात. विशेषतः नॉन-स्टिक भांड्यांचे यामुळे खूप नुकसान होते. याशिवाय, पणती घासताना उडणारी धूळ आणि मातीचे बारीक कण डोळ्यांना त्रास देऊ शकतात किंवा यामुळे श्वासाचा त्रासही होऊ शकतो.
मातीच्या पणतीपेक्षा बेकिंग सोडा वापरणे खूप सुरक्षित आणि फायदेशीर आहे. सर्वात आधी भांड्यात चिकटलेले अन्न काढून टाका आणि भांडे कोमट पाण्याने धुवून घ्या. त्यानंतर बेकिंग सोडा आणि थोडं पाणी मिसळून पेस्ट तयार करा. ही पेस्ट डाग असलेल्या भागावर लावा आणि काही मिनिटे तशीच राहू द्या. नंतर मऊ स्पंजने हलक्या हाताने घासून भांडे स्वच्छ करा. डाग खूपच हट्टी असतील, तर भांड्यात पाणी टाकून थोडा वेळ उकळा. पाणी थंड झाल्यावर भांडे धुवून घ्या. तरीही डाग गेले नाहीत, तर भांडे जोरात न घासता त्याच्या प्रकारानुसार योग्य पद्धत वापरा.
भांड्यांच्या प्रकारानुसार त्यांची काळजी घेणे गरजेचे आहे. लिंबाचा रस, बेकिंग सोडा किंवा शॅम्पूचे मिश्रण सर्वच भांड्यांसाठी सुरक्षित नसते. ॲल्युमिनियम, नॉन-स्टिक आणि कोटिंग असलेल्या भांड्यांची विशेष काळजी घ्यावी लागते. भांडी स्वच्छ केल्यानंतर ती चांगल्या पाण्याने धुवून कोरडी करावीत. जुन्या पणत्या फेकून देण्यापेक्षा किंवा भांडी घासून खराब करण्यापेक्षा, त्यांचा वापर घराच्या सजावटीसाठी करणे जास्त चांगले. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, भांड्याचा प्रकार ओळखून योग्य पद्धत निवडल्यास भांड्यांचे नुकसान न होता स्वयंपाकघरातील कामे सोपी होतात.