Biogas Plant: सिलेंडरच्या रांगा विसरा, घरीच बनवा फुकट गॅस! जाणून घ्या सोपी पद्धत

इराण युद्धामुळे देशात LPG गॅसची मोठी टंचाई निर्माण झाली असून लोकांना तासनतास रांगेत उभं राहावं लागतंय. अशावेळी बायोगॅस हा एक उत्तम पर्याय ठरू शकतो. तुम्ही घरच्या घरी अगदी कमी खर्चात हा प्लांट उभारू शकता आणि सरकार यासाठी मदतही करते. जाणून घ्या संपूर्ण प्रक्रिया...

Free Cooking Gas: इराण आणि इस्रायल-अमेरिका युद्धामुळे संपूर्ण जगाला धक्का बसला आहे, पण त्याचा सर्वात मोठा फटका आपल्या स्वयंपाकघराला बसत आहे. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील वाहतूक बंद झाल्यामुळे आखाती देशांकडून येणारा गॅस पुरवठा थांबला आहे. 'शिवालिक'सारखी जहाजं काही प्रमाणात दिलासा देत असली तरी, संकट पूर्णपणे टळलेलं नाही. जर तुम्ही सिलेंडरसाठीच्या लांब रांगा आणि काळाबाजाराला कंटाळला असाल, तर बायोगॅस तुमच्यासाठी एक वरदान ठरू शकतो. चला, जाणून घेऊया घरच्या कचऱ्यापासून स्वतःचा गॅस कसा बनवायचा...

गॅस संकट: नक्की काय घडतंय?

युद्धामुळे आखाती देशांमधील (UAE, कतार, सौदी) गॅस प्लांटवर परिणाम झाला आहे. भारत आपल्या गरजेच्या ६०% गॅस याच देशांकडून आयात करतो. त्यातच, लोक घाबरून दररोज ८८ लाख सिलेंडर बुक करत आहेत, तर कंपन्यांची क्षमता त्यापेक्षा खूप कमी आहे. भारताला ९०% परदेशी LPG ज्या होर्मुझच्या मार्गाने मिळतो, तिथून आता मोजकीच जहाजं ये-जा करू शकत आहेत.

बायोगॅस म्हणजे काय?

ज्याप्रमाणे गाय-म्हशीचं शेण कुजल्यावर त्यातून गॅस बाहेर पडतो, अगदी त्याचप्रमाणे तुमच्या किचनमधील ओला कचरा (उदा. भाजीपाल्याची सालं, उरलेलं शिळं अन्न) सुद्धा गॅस तयार करतो. हा गॅस एका टाकीत जमा करून पाईपद्वारे थेट तुमच्या गॅस शेगडीपर्यंत पोहोचवला जातो. यालाच बायोगॅस म्हणतात.

घरी कसा बनवायचा फुकट गॅस?

• तुमच्या स्वयंपाकघरातून निघणारी बटाट्याची सालं, खराब झालेल्या भाज्या, फळांचे अवशेष आणि उरलेलं शिळं अन्न एका ठिकाणी गोळा करा.
• आजकाल बाजारात पाण्याच्या टाकीसारखे रेडीमेड बायोगॅस टँक (डायजेस्टर) मिळतात. तुम्ही ५०० किंवा १००० लीटरची जुनी टाकी वापरूनही तो बनवू शकता.
• या कचऱ्यात थोडं पाणी मिसळून ते मिश्रण टाकीमध्ये टाका.
• टाकीच्या आत हा कचरा कुजतो आणि त्यातून 'मिथेन' वायू तयार होतो. एका पाईपद्वारे हा गॅस थेट तुमच्या बायोगॅस शेगडीला जोडा.
• यामुळे तुम्हाला फुकट गॅस तर मिळेलच, पण जो चोथा उरेल, तो तुमच्या झाडांसाठी एक उत्तम सेंद्रिय खत (Organic Fertilizer) म्हणून वापरता येईल.

बायोगॅसचे ३ मोठे फायदे

1. दर महिन्याला सिलेंडरवर खर्च होणारे १०००-१२०० रुपये थेट वाचतील.
2. बुकिंगचं टेन्शन नाही की डिलिव्हरीची वाट पाहण्याची गरज नाही. तुमचा स्वतःचा गॅस, तुमच्या घरात.
3. घरातील ओला कचरा बाहेर फेकण्याची गरज पडणार नाही. यामुळे पर्यावरणही स्वच्छ राहील आणि तुमची चूलही पेटेल.

सरकार मदत करते का?

हो, भारत सरकार बायोगॅस प्लांट लावण्यासाठी मोठी सबसिडी देते. ही सबसिडी 'राष्ट्रीय बायोगॅस आणि खत व्यवस्थापन कार्यक्रमा'अंतर्गत (NBMMP) दिली जाते. जर तुम्ही गावात राहत असाल किंवा तुमच्याकडे थोडी जागा असेल, तर तुम्ही सरकारी योजनेचा लाभ घेऊन अगदी कमी खर्चात हा प्लांट बसवू शकता.