Health News: आपल्या शरीरात वेदना होणं म्हणजे एक प्रकारचा धोक्याचा इशारा असतो. शरीरात काहीतरी गडबड असल्याचं वेदनेतून कळतं. वेदना कमी करण्यासाठी अनेकजण पेनकिलर घेतात. पण पेनकिलर घेतल्यावर वेदना लगेच का थांबते, याचा कधी विचार केलाय का?
न्यूरोलॉजिस्ट आणि वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, वेदना थेट दुखापतीच्या जागेवरून येत नाही. शरीरातील खास नर्व्ह सेल्स (मज्जापेशी) दुखापत किंवा सूज ओळखतात. त्या लगेच मेंदूला सिग्नल पाठवतात. मेंदू या सिग्नलला वेदना म्हणून ओळखतो. त्यामुळे वेदनेची भावना आपल्या मेंदूत तयार होते.
25
पेनकिलरची कार्यपद्धती
पेनकिलरची गोळी घेतल्यानंतर ती आधी पोटात विरघळते आणि रक्तात मिसळते. तिथून ती संपूर्ण शरीरात पसरते. काही औषधं काही मिनिटांतच काम सुरू करतात, तर काहींना प्रभाव दाखवण्यासाठी तासभर लागतो. ही औषधं शरीरात वेदना आणि सूज निर्माण करणाऱ्या रसायनांचं उत्पादन कमी करतात.
35
सूज आणि वेदनेवर थेट परिणाम
आयबुप्रोफेन (Ibuprofen) आणि ॲस्पिरिन (Aspirin) सारखी औषधं शरीरातील COX नावाच्या एन्झाइमला रोखतात. याच एन्झाइममुळे सूज आणि वेदना वाढते. या एन्झाइमचं काम कमी झालं की वेदनेचे सिग्नलही कमजोर होतात. म्हणूनच पेनकिलर घेतल्यावर काही वेळातच वेदना कमी झाल्यासारखं वाटतं.
काही पेनकिलर थेट नर्व्हस सिस्टीमवर (मज्जासंस्था) परिणाम करतात. ते मेंदूपर्यंत जाणारे वेदनेचे सिग्नल मंद करतात. तर काही औषधं शरीरातील एन्डॉर्फिन (Endorphin) नावाच्या नैसर्गिक हार्मोन्सना सक्रिय करतात. हे हार्मोन्स नैसर्गिक वेदनाशामकांसारखं काम करतात. म्हणूनच प्रत्येक प्रकारच्या वेदनेसाठी वेगवेगळी औषधं वापरली जातात.
55
अतिवापर ठरू शकतो धोकादायक
पेनकिलरमुळे लगेच आराम मिळतो, हे खरं आहे. पण त्यांचा जास्त किंवा दीर्घकाळ वापर केल्यास समस्या निर्माण होऊ शकतात. पोटदुखी, किडनीचे आजार आणि इतर दुष्परिणाम होण्याचा धोका असतो. त्यामुळे डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय वारंवार ही औषधं घेणं चांगलं नाही. वेदना जास्त असल्यास, त्याचं कारण शोधून योग्य उपचार घ्यावेत.
