
पश्चिम बंगालच्या शिरपेचात आणखी एक आंतरराष्ट्रीय यशाचा तुरा! गुगलने आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) संशोधनात मोठी गुंतवणूक करण्याची घोषणा केली आहे. गुगल देशातील प्रमुख शिक्षण संस्थांपैकी एक असलेल्या IIT खरगपूरला ५ दशलक्ष डॉलर (सुमारे ४६.३४ कोटी रुपये) मदत देणार आहे. हा निधी प्रगत AI संशोधन, विद्यार्थी आणि शिक्षकांचे प्रशिक्षण आणि तांत्रिक पायाभूत सुविधा निर्माण करण्यासाठी वापरला जाईल. या घोषणेसोबत गुगलचे सीईओ सुंदर पिचाई यांच्या वैयक्तिक भावनाही जोडल्या गेल्या आहेत. कारण, ते IIT खरगपूरचे माजी विद्यार्थी आहेत.
शनिवारी, २१ नोव्हेंबरला IIT खरगपूरच्या ७५ व्या वर्धापन दिनानिमित्त (प्लॅटिनम ज्युबिली) गुगलने ही घोषणा केली. कंपनीने म्हटले आहे की, ५ दशलक्ष डॉलर्सच्या या निधीद्वारे IIT खरगपूरमधील प्रगत AI संशोधनाला चालना दिली जाईल. यासोबतच भारतातील पुढच्या पिढीतील वैज्ञानिक आणि तंत्रज्ञांचे कौशल्य वाढवण्यावरही भर दिला जाईल. ही आर्थिक मदत प्रामुख्याने तीन क्षेत्रात वापरली जाईल. पहिले, प्रगत AI संशोधन. दुसरे, विद्यार्थी, शिक्षक आणि प्राध्यापकांसाठी AI प्रशिक्षण आणि शिक्षणाच्या संधी वाढवणे. तिसरे, कॅम्पसमध्ये AI-आधारित तांत्रिक पायाभूत सुविधा आणि विविध साधने विकसित करणे.
गुगलच्या या उपक्रमात भारतीय भाषांना विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे. विविध भारतीय भाषांमध्ये AI तंत्रज्ञानाचा वापर सुधारण्यासाठी संशोधन केले जाईल. यामुळे भविष्यात प्रादेशिक भाषांमधील तंत्रज्ञानाचा वापर आणि डिजिटल सेवा अधिक सुलभ होऊ शकतील. याशिवाय कृषी, मटेरियल सायन्स (पदार्थ विज्ञान) आणि एज्युकेशनल टेक्नॉलॉजी (शैक्षणिक तंत्रज्ञान) या क्षेत्रातील तंत्रज्ञानाच्या वापरावरील संशोधनासाठी हा निधी मदत करेल. शेतीतील AI चा वापर, नवीन साहित्यावरील संशोधन आणि शिक्षण व्यवस्थेत तंत्रज्ञानाचा वापर यासारख्या प्रत्यक्ष समस्यांवर उपाय शोधणे हे यामागचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे.
या घोषणेसोबत गुगल आणि अल्फाबेटचे सीईओ सुंदर पिचाई यांनी आपल्या जुन्या शैक्षणिक संस्थेच्या आठवणीही शेअर केल्या आहेत. IIT खरगपूरचे माजी विद्यार्थी पिचाई म्हणाले की, त्यांचे स्वतःचे जीवन घडवण्यात या संस्थेची महत्त्वाची भूमिका आहे. त्यांच्या मते, IIT खरगपूर भारतीय भाषा, शेती आणि शिक्षण यांसारख्या क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण संशोधन करत आहे. गुगल या कामाला पुढे नेण्यासाठी उत्सुक आहे. ज्या संस्थेने त्यांना स्वतःच्या आयुष्याची वाट शोधण्यास मदत केली, त्याच संस्थेतून पुढच्या पिढीतील विद्यार्थ्यांना नवीन संधी मिळतील, अशी त्यांना आशा आहे. पिचाई पुढे म्हणाले की, इनोव्हेशनच्या (नावीन्यपूर्ण उपक्रम) बाबतीत भारत वेगाने आघाडीवर येत आहे. देशातील सर्व स्तरातील लोकांपर्यंत AI चे फायदे पोहोचवण्याचे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी अशा उपक्रमांमुळे मदत होईल.
या निधीचा एक मोठा हिस्सा AI प्रशिक्षण आणि अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी खर्च केला जाईल. IIT खरगपूरचे विद्यार्थी, प्राध्यापक आणि शिक्षकांसाठी AI-आधारित प्रशिक्षणाच्या संधी वाढवल्या जातील. यासोबतच कॅम्पसची तांत्रिक पायाभूत सुविधा सुधारण्यासाठी AI फ्रेमवर्क आणि विविध तांत्रिक साधने तयार करण्यासाठी गुगल मदत करेल.
गुगलची ही आर्थिक मदत केवळ एका शैक्षणिक संस्थेसाठी मोठी उपलब्धी नाही, तर पश्चिम बंगालमधील तंत्रज्ञान संशोधनासाठीही एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. विशेषतः भारतीय भाषा, शेती आणि शिक्षण यांसारख्या क्षेत्रात AI चा वापर वाढल्यास त्याचे फायदे सामान्य लोकांपर्यंत पोहोचू शकतात. विशेष म्हणजे, गुगलने २०२६ ते २०३० दरम्यान भारतात AI पायाभूत सुविधा निर्माण करण्यासाठी सुमारे १५ अब्ज डॉलर्स गुंतवणुकीची मोठी योजनाही जाहीर केली आहे. विशाखापट्टणममध्ये AI हब उभारण्याच्या योजनेव्यतिरिक्त, IIT खरगपूरसोबतची ही नवीन भागीदारी भारतातील AI संशोधनातील कंपनीच्या गुंतवणुकीचा आणखी एक महत्त्वाचा पैलू आहे.